‘Warmtetransitie duurt met dit tempo nog 200 jaar’

09-10-2017     |     Branchenieuws     |     339 keer bekeken
Herman Exalto 2_gesneden-1

Als de overstap van fossiele warmte naar hernieuwbare bronnen met het huidige tempo doorgaat, duurt de warmtetransitie nog tweehonderd jaar. Gemeenten moeten op dit vlak veel krachtiger optreden om de overgang te versnellen, zegt Ennatuurlijk-directeur Herman Exalto.

Het is misschien wel het belangrijkste pijnpunt in de Nederlandse warmtemarkt: waar schuilt de versnelling van verduurzaming? Gewapend met deze en andere relevante vragen neemt Exalto deel aan het openingsdebat van de Vakbeurs Energie, van 10 tot en met 12 oktober te bezoeken in de Brabanthallen van Den Bosch. Toonaangevende energie-experts debatteren met elkaar over het tempo van de energietransitie en of Nederland hier de nodige kennis voor in huis heeft. Exalto deelt de kennis die hij opdeed als directeur bij Eneco Warmte en Koude en sinds maart 2016 als commercieel directeur bij warmteleverancier Ennatuurlijk. In aanloop naar de Vakbeurs Energie gaat Exalto met Ensoc.nl in gesprek over zijn visie op de energie- en warmtetransitie.

Staal, beton en mensen
Waarom stapt Nederland niet sneller af van fossiele bronnen voor haar warmtebehoefte? Dat is de makkelijke vraag van de kwestie, vindt Exalto. “Omdat het een ingreep in de gebouwde omgeving vereist. De verduurzaming van de warmtevraag is een belangrijk onderdeel van de energietransitie, aangezien het 60 tot 70 procent van ons verbruik betreft. De stap van fossiel naar hernieuwbaar in elektriciteit is een systemische uitdaging. Die kun je oplossen met genoeg windturbines, zonnepanelen, kabels die dik genoeg zijn en voldoende opslag. Maar de verduurzaming van warmte is een stuk complexer. Het gaat niet alleen om staal en beton, maar ook om mensen.”

Deltawerken en democratie
De moeilijke vraag die overblijft is hoe deze sociale opgave te slechten is. In dit tempo duurt de Nederlandse warmtetransitie ‘nog tweehonderd jaar’ schat de commercieel directeur. “Het gaat niet om een factor twee, maar om een factor tien. De oplossing daarvoor is nog niet gevonden.” Exalto denkt dat gemeentes een belangrijke rol kunnen spelen in dit vraagstuk. “Krachtig en veel meer dwingend beleid op gemeentelijk niveau.” En principes als de marktwerking en democratische inspraak dan? “Het is überhaupt de vraag hoeveel marktwerking er in de energiemarkt bestaat. En de Deltawerken kwamen ook niet democratisch tot stand.”

Urgentie uitdragen
De overheid zou wat Exalto betreft ‘best wat sterker kunnen sturen’ op de warmtetransitie. “Hoe urgent is het nu? Ik merk het nog niet in mijn omgeving. Als ik familie en vrienden vraag wat hun plan is als er over 15 jaar geen gas meer is, kijken ze me met grote ogen aan. Terwijl het over dramatische investeringen gaat tot tienduizenden euro’s per huis. Als je vooruit denkt zijn die woningen in de toekomst dus tienduizenden euro’s minder waard dan we nu denken.” Als zulke onvermijdelijke scenario’s werkelijkheid worden, zal de urgentie ontstaan, denkt Exalto. De commercieel directeur weet wel dat het niet makkelijk is voor gemeentes om die urgentie uit te dragen. “Durf je als wethouder te roepen dat er in jouw wijk over tien jaar geen gas meer zal zijn? Dan heb je een goed plan nodig dat je met overtuigingskracht naar de burger moet brengen.”

Praktijkaanpak met beschikbare kennis
De warmtesector draagt zelf echter ook bij aan vertraging van de fossiele overstap, vindt de Ennatuurlijk-directeur. “Er wordt veel focus gelegd op de infrastructuur, investeringen, de rolverdeling van partijen in warmteketens. Dat is weer de systemische discussie die we heel complex maken. Dat vertraagt meer dan het versnelt, terwijl de echte uitdaging aan de kant van de klant zit. Straks zijn er allemaal mooie oplossingen en infrastructuren, maar geen klanten. We denken na over een ideaal model, terwijl we een praktijkaanpak zouden moeten kiezen met de kennis die nu beschikbaar is.”

Niet Meer Dan Anders
Tegelijk met deze roep om versnelde verduurzaming van warmte klinkt er ook kritiek. Essent-ceo Patrick Lammers noemde in een veelbesproken FD-column warmtenetten ‘een stap terug in de tijd’, en geeft de voorkeur aan all-electric-oplossingen. Boze burgers protesteren in actiegroepen tegen het Niet Meer Dan Anders (NMDA)-principe, wat volgens hen niet standhoudt in warmtenetten. Exalto benadrukt dat het merendeel van de warmteklanten tevreden is, maar dat de sector altijd dient te reageren op dergelijke kritieken. “Aan de klant moet je blijven uitleggen wat je aan het doen bent. Dat gaat niet alleen over tarieven, maar ook over de duurzaamheid en toekomstbestendigheid van je bronnen.”

Aardgas als referentiekader
Het NMDA-principe is echter niet alomvattend, zegt Exalto: “Consumenten moet je niet opzadelen met een meerprijs. Maar woningcorporaties zijn organisaties met een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Die kunnen niet blijven roepen dat warmte geen cent duurder mag zijn dan gas. Dat werkt remmend in de transitie. Het is bizar dat we met zijn allen roepen dat we aardgasloos willen worden, terwijl we bij elke beslissing de prijs van aardgas als referentiekader gebruiken.”

Warmte is onmisbaar
De column van de Essent-ceo vindt Exalto ‘ongelukkig’. “Veel mensen gaven aan dat zijn opmerkingen niet constructief en bovendien onwaar bleken. Natuurlijk moet je in warmte op alle fronten verduurzaming inzetten en geen enkele technologie uitsluiten. All electric, maar ook biogas en waterstof zijn belangrijk in de energietransitie. Maar om een groot deel van de puzzel van onze warmtevraag in te vullen is warmte nodig. Zolang fabrieken als die van Akzo Nobel in Hengelo en Sappi in Maastricht restwarmte hebben, moeten we dat zinnig inzetten. Tegelijkertijd is de uitfasering van fossiele bronnen in warmtenetten natuurlijk noodzakelijk. Met dat eindplaatje is Ennatuurlijk ook druk bezig.”

Foto: Commercieel directeur bij Ennatuurlijk Herman Exalto doet mee aan het openingsdebat op dinsdag 10 oktober, de eerste dag van de vakbeurs Energie in de Brabanthallen. Bekijk het programma. Wilt u de vakbeurs Energie bezoeken? Meld u zich dan hier aan. U kunt zich vandaag [9 oktober] nog gratis registreren. Vanaf 10 oktober kost toegang tot de beurs 25 euro p.p.

Tekst: Joost Agterhoek

Redactie Ensoc, 9-okt-17

Om op dit artikel te kunnen reageren dien je ingelogd te zijn.
Inloggen

Heb je nog geen account? 

Registreren

Reacties: 0
Let op: uw reactie heeft goedkeuring van de redactie/beheerder nodig voordat deze geplaatst zal worden.