‘Zonnepanelen hoeven niet lelijk te zijn’

11.11.2015 | Branchenieuws | 4001 keer bekeken
‘Zonnepanelen hoeven niet lelijk te zijn’

Zonnepanelen moeten esthetisch en functioneel beter geïntegreerd worden in woningen en gebouwen. Dan komt de grootschalige toepassing van zonnestroom pas echt op gang. De dunne film-zonnecel komt hiervoor als geroepen.

‘Waarom lelijk doen als het ook mooi kan’, zegt Ruud Geerlings, manager business development bij Scheuten Glas. Hij is een van de sprekers op de Sunday, Nederlands grootste congres over zonne-energie. ‘De trend naar energieneutrale gebouwen dendert in sneltreinvaart voort’, zegt Geerlings. ‘Betere isolatie en duurzame opwekking zijn onmiskenbare elementen in de realisatie van deze ambitie en tegelijkertijd moet het ook nog allemaal een beetje mooi blijven. De gebouwschil speelt hierin een essentiële rol. Want natuurlijk is het belang van zonne-energie op gebouwen evident, maar waarom lelijk doen als het ook mooi kan?’

Bijna energieneutraal
Ronald Schillemans van het ministerie van Binnenlandse Zaken is projectleider voor het programma Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). In die hoedanigheid is hij ook verantwoordelijk  voor de nationale uitvoering van de Europese Richtlijn waarin staat dat lidstaten verplicht zijn na 2020 uitsluitend nearly Zero Energy Buildings (nZEB) te realiseren. Geerlings is ook spreker tijdens de Sunday. ‘Tijdens de Sunday zet ik uiteen welke keuzes Nederland heeft gemaakt in de route naar Bijna Energie Neutrale Gebouwen en wat de gevolgen zijn, ook voor de realisatie van duurzame energie-opties’, aldus Schillemans.

BIPV belangrijke rol
Bouwend Nederland wil dat alle nieuwbouw in de woning- en utiliteitssector vanaf 2020 energieneutraal is en dat vanaf 2050 alle bestaande gebouwen in Nederland energieneutraal zijn. De vereniging van bouw- en infrabedrijven ziet daarbij een belangrijke rol weggelegd voor gebouwgeïntegreerde zonne-energie. ‘Zonne-energie is niet meer weg te denken uit de huidige bouw’, zegt Helen Visser, senior adviseur bij Bouwend Nederland. ‘Zonne-energie is noodzakelijk voor het behalen van de wettelijke eisen in 2021. Om die reden is er grote behoefte aan meer en duidelijkere informatie over praktische en vandaag toepasbare zonne-energiesystemen.’

Internationale aanpak
‘Het marktaandeel van gebouwgeïntegreerde zonnestroomsystemen (BIPV) blijft helaas nog achter’, constateert Martje van Horrik van BIHTS | Zuyd Hogeschool. Sinds 2015 is BIHTS projectleider van een internationaal onderzoeksproject naar BIPV in opdracht van het Internationaal Energie Agentschap (IEA). ‘Alleen met een internationale aanpak kunnen de huidige barrières voor grootschalige marktpenetratie van BIPV overwonnen worden. Nederland heeft een leidende rol  binnen het IEA-project, waarin wordt samengewerkt met bedrijven en onderzoeksinstellingen uit achttien landen zoals Duitsland, Frankrijk, China en Japan.’

Dunne film
Een van de technieken die gebouwintegratie mogelijk maakt is de dunne filmzonnecel. ‘Dunne film laat het toe zonnestroomcoatings te maken die onzichtbaar zijn voor het menselijke oog’, stelt Hans de Neve van onderzoekscollectief Solliance. Hij spreekt tijdens de Sunday over de opmars en de ontwikkeling van deze coatings. ‘Het opent perspectieven om gebouwen of andere infrastructuur te voorzien van een zonnestroomfunctionaliteit zonder impact op het uitzicht van die gebouwen. Zonnestroomsystemen hoeven dus niet lelijk te zijn, want nieuwe technologieën maken het mogelijk om esthetisch verantwoorde systemen op de markt te brengen.’

Ongebruikt zonlicht
‘Let’s use the unused‘, stelt Erik van der Kolk, Universitair docent aan de TU Delft. ‘Hiermee bedoel ik het zonlicht dat nu in Europa ongebruikt door meer dan 5.000 vierkante kilometer raam valt.’ Om dat te bereiken werkt Van der Kolk aan onderzoek naar luminescente materialen die bijvoorbeeld ‘stroomramen’ mogelijk maken. De onderzoeker vertelt tijdens de Sunday over de kansen die deze materialen bieden voor gebouwintegratie. Of zoals Dennis de Jong van Solarcentury Benelux, die op de Sunday meedoet aan het panelgesprek, het belang van gebouwintegratie benadrukt: ‘Zonnepanelen moeten geen windmolens worden.’

Roadmap
Berenschot presenteert op de Sunday een roadmap voor de gebouwintegratie van zonnestroom (BIPV). Het document gaat in op de belangrijkste marktontwikkelingen en geeft een inschatting van de potentie van de BIPV-markt in Nederland, in Europa en wereldwijd. Erik Teunissen, die samen met Linda van den Hurk namens Berenschot aan de roadmap werkte, omschrijft BIPV als ‘de jongste telg van de solar sector. ‘Met de forse ambities die ook een land als Nederland zichzelf heeft opgelegd kan het niet anders dan dat het marktaandeel van BIPV de komende jaren fors gaat groeien. Heel veel mensen willen namelijk een zonnestroomsysteem, maar wel een mooie variant. Zonne-energie ontkomt er daarom niet aan om meer een eenheid te gaan vormen met de gebouwschil.’

Moneymaker
De roadmap van Berenschot beschrijft niet alleen hoe het proces van marktbenadering tot technologieontwikkeling en het creëren van een ecosysteem eruitziet, maar identificeert ook de kansen hoe deze opgepakt kunnen werken. Teunissen: ‘De sleutel tot succes is mijns inziens het combineren van de best of both worlds, van (zonne-energie)technologie en de bouw om zo samen oplossingen te genereren. Vaststaat dat als de bouwwereld dit ziet als een nieuwe moneymaker de race snel gelopen zal worden. Het is dan ook goed om te zien dat uit beide werelden de spreekwoordelijke grote jongens meegewerkt hebben aan de roadmap.’

Foto: Zonnepanelen op het dak van het Centraal Station in Rotterdam (foto Sundaynl.nl)

Congres
Integratie van zonnepanelen in gebouwen staat centraal op de Sunday, Nederlands grootste congres over zonne-energie. Het congres vindt plaats op woensdag 18 november bij Burgers Zoo in Arnhem. Het programma met sprekers staat op
https://www.ensoc.nl/agenda/sunday

Redactie Ensoc, 11-nov-15

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (8)

Reageren
  • Mark Biemans
    17.11.2015 - 12:15 uur | Mark Biemans

    ‘Zonnepanelen hoeven niet lelijk te zijn? Zonnepanelen kunnen voortaan zelfs Zeer MOOI ZIJN.
    Gebaseerd op de ontwikkeling van de dunne film is het gebouw "Floradome" door mij ontworpen.
    Hiervan zijn de zonnepanelen zelfs mooi te noemen en hebben een dubbele functie van dakbedekking en zonnepaneel ineen.
    De oplossing voor veel van de huidige problemen.
    Toelichting volgt maar HHD zal er zeker blij mee zijn.
    Mark Biemans.
    Zie http://www.ecodome.nl

  • Jaap van den Bosch
    17.11.2015 - 10:24 uur | Jaap van den Bosch

    De een roept dit de ander roept dat, maar wat zegt nu uiteindelijk de wetgever?
    Die geeft aan dat via een EPC berekening deze voor woningen in 2020 ingediend op 0 dient uit te komen.
    Die 0 betekent zeker niet dat die woningen dan energie neutraal of een 0 op de meter woning zal zijn, nee die 0 heeft alleen betrekking op de gebouw gebonden energie, dus al jouw apparaten zijnde o.a. wasmachine, droger, koelkast, televisie, koffiezetapparaat, waterkoker, tostie apparaat, oven, en wat je in de loop van de tijd nog meer hebt verzameld, nee die vallen daar dus niet onder.
    En dit geldt dan voor de woningen, vele andere gebouwfuncties, van winkel, tot onderwijsgebouw, daar is vanaf 2020 die EPC ook nog geen 0, dus laat staan alle apparaten die er in zo'n gebouw komen.
    Waar dan ook het ministerie nu vandaan haalt wat in het artikel staat dat er weer allerlei verplichtingen zijn in 2020 is mij een raadsel.
    Dat belangen groepen er achteraan hobbelen , ja dat is duidelijk, het gaat immers om geld, maar lees dit niet in het bouwbesluit, en de daaraan gekoppelde EPC eisen voor 2020, de regelgeving voor de bouw.
    Een eenheid vormen met het gebouw van weer een andere belanghebbende, met dat probleem zit de zonnepan ook, want die keramische pan gaat wel 100 jaar mee, maar dat zonnepaneeltje in iedere pan, ziet er heel mooi uit, maar helaas die stopt er na 15 a 20 jaar mee.

  • erik carton
    17.11.2015 - 09:48 uur | erik carton

    Het is een mooi streven de PV panelen te integreren met bouwmaterialen (muren, ramen, daken). Dit zal het gebruik zeker stimuleren.
    Echter het heeft weinig met energie-zuinig zijn te maken en dat komt doordat zonne-energie een te laag (energetisch) rendement heft en bovendien aleen overdag en dan nog met name tijdens de zomer kan worden opgewekt. De energiebehoefte van een woning is grotendeels een gevolg van de klimatisatie (met name verwarming) en deze energiebehoefte piekt in de winter, als het rendement van de zonnepanelen juist het laagst is.
    Het is daarom ook dat een energieneutrale woning primair een geode isolatie en tochtdichtheid heft, hierdoor is er veel minder energie nodig voor de klimatisatie. Voor een goed binnenklimaat dient de woning natuurlijk goed te zijn geventileerd, maar met een warmteterugwinningsinstallatie is het energieverlies zeer beperkt.
    Voor woningen zonder zo'n WTW systeem kan ik een aardwarmtewisselaar aanbevelen, deze betrekt de frisse lucht niet direct van buiten, maar via een buisstelsel in de tuin. De energie die de ventilator gebruikt kan eenvoudig met een klein zonnepaneel worden opgewekt en de lucht krijgt dag en nacht, zomer en winter een temperatuur tussen de 0°C (winter) en 20° C, in plaats van de -15 tot +32°C die de buitenlucht ons biedt. Een dergelijk natuurlijk werkend system levert dus enige koeling in de zomer en voor-verwarming van de lucht in de winter, maar maakt een verwarmingssysteem niet overbodig. Doordat er een centraal aanzuigpunt voor frisse lucht is, kan deze eenvoudig worden gefilterd van fijnstof en pollen hetgeen het binnenklimaat ook ten goede komt.

  • Jan Daggenvoorde
    17.11.2015 - 09:37 uur | Jan Daggenvoorde

    De integratie van zonnepanelen op daken en wanden is voorwaarde voor mij als architect. De dunne film panelen lijken op dit moment de beste! Nog steeds wordt er met name in de particulieren sector wat afgeknoeid. De bedrijfstak dient een normale bedrijfstak te worden en het hyperige moet eraf. Duurzaamheid vanuit een totale levenscyclus analyse en niet op basis van huidige energieprijzen vergelijk maar inclusief de footprint berekening.

  • Erik Morren
    17.11.2015 - 09:18 uur | Erik Morren

    Zelf probeer ik hierin ook in te springen met MORRENsolar. Zonnepanelen bestaan over het algemeen ook nog eens uit duurzame materialen die goed bestand zijn tegen weersinvloeden.

  • Niek Verlaan
    16.11.2015 - 19:47 uur | Niek Verlaan

    Excuus, the last mile gaat over het gat tussen de techniek en het gedrág van de gebruiker. Hoe zorg je ervoor dat de techniek ook daadwerkelijk gebruikt gaat worden, en op de manier zoals de bedoeling is?

  • Niek Verlaan
    16.11.2015 - 19:42 uur | Niek Verlaan

    Wat vaak gemist wordt bij de ontwikkeling van nieuwe techniek is 'the last mile'; het gat tussen techniek en gebruiker. Ook in dit stuk lees ik weinig terug over de eindgebruiker. Waar is die in dit verhaal?

    Met die eindgebruiker in het hoofd zou ik persoonlijk een iets andere aanvliegroute kiezen. Zonnepanelen moeten inderdaad niet lelijk zijn (wat ze nu vaak wel zijn), maar hoeven ook niet weggewerkt worden. Het zou een statussymbool moeten zijn. Apple is niet zo populair omdat ze zulke unieke techniek ontwikkelen, maar omdat ze nadenken over wat de doelgroep wil. En daar betalen mensen goud geld voor. Ik geloof wel dat rondom zonnepanelen ook een hype gecreëerd kan worden, als ze maar wat mooier eruit zien. Dus inderdaad: 'waarom lelijk doen als het ook mooi kan'. Laten zíen dat je zonnepanelen hebt, dus niet wegstoppen!

    Begrijp me niet verkeerd, ik kan niet wachten tot de techniek zo ver is dat we met onze ramen energie kunnen opwekken. Maar er ligt nog een kans die we mijns inziens over het hoofd zien.

  • P. Lomito
    11.11.2015 - 16:48 uur | P. Lomito

    Duurzame opwekking is nauwelijks van belang voor het realiseren van energiezuinige woningen. Energieneutrale woningen bestaan nog altijd niet, hooguit woningen waarmee een gering deel van het totale energieverbruik tijdens de gebruiksfase duurzaam en ook daadwerkelijk direct verbruikt wordt. Het grootste deel van het energieverbruik tijdens de gebruiksfase wordt geleverd door fossiele opwekking. Voor de winning van grondstoffen, fabricage, transport en verwerking van bouwmaterialen zoals cement, staal, aluminium, kunststoffen, baksteen, kalkzandsteen en glas wordt bijzonder veel fossiele energie verbruikt, een hoeveelheid die dat beetje duurzame opwekking met zonnepanelen tijdens de gebruiksfase doet verbleken.

    Daarom is het zo belangrijk de bestaande woningvoorraad op te waarderen in plaats van de boel plat te gooien voor nieuwbouw. Met sloop gaat die verbruikte energie verloren en zijn er opnieuw fossiele brandstoffen nodig om de vervangende nieuwbouw te maken.

    Een energieneutrale woning kan dan ook een zeer energieververspillende woning zijn met hoge milieubelasting (vervuiling / uitputting van bodem, oppervlaktewater en lucht). Echte duurzaamheid zit meer in de ecologische hoek, het met zo weinig mogelijk milieubelastende materialen en technieken een woning energiezuinig, comfortabel en gezond maken.