Zoneiland Almere levert record aan warmte

05.02.2016 | Branchenieuws | 1817 keer bekeken
Zoneiland Almere levert record aan warmte

Zoneiland Almere, een van de grootste zonnecollectorenvelden ter wereld, leverde in 2015 een recordhoeveelheid warmte. Is dit vijfjarige project ook een idee voor andere gemeenten om hun warmtevoorziening te verduurzamen?

Zoneiland Almere, een veld met 7.000 m2 zonnecollectoren voor duurzame warmte, leverde in 2015 een recordhoeveelheid warmte. Het eiland vlakbij de woonwijk Noorderplassen-West wekte met ruim 9.200 Gigajoule zo’n 15 procent meer energie op dan in 2014. Die opbrengst is voldoende voor een miljoen douchebeurten. Het inmiddels vijfjarige Zoneiland voorziet woningen in Noorderplassen-West van verwarming en warm tapwater.

Direct van de zon
“Wat we hier aan warmte produceren, komt direct van de zon als bron”, zegt Gerrit Daalmeijer, vanuit Nuon verantwoordelijk voor het beheer van Zoneiland Almere, over het duurzame rendement van het project. “De omzetting van zonne-energie naar warm water is veel efficiënter dan naar stroom, zoals gebeurt bij zonnepanelen die elektriciteit leveren.”

Helft minder CO2-uitstoot
In totaal leveren de 520 zonnecollectoren op het eiland 10 procent van de jaarlijkse warmtebehoefte van de wijk. Het stadswarmtenet levert de overige 90 procent, zorgt voor het warmtetransport van Zoneiland naar de wijk én garandeert dat er ook op bewolkte dagen voldoende verwarming en warm kraanwater is. De huishoudens in Noorderplassen-West beschikken daarmee over een warmtevoorziening die 40 tot 50 procent minder CO2 uitstoot dan gasgestookte cv-ketels.

Optimalisatieslag
Hoe is de recordhoeveelheid warmte die Zoneiland in 2015 leverde te verklaren? “Er is zeker meer zon geweest, met name in het voorjaar. Maar tegelijkertijd hebben we een optimalisatieslag gemaakt binnen de systemen op Zoneiland”, zegt Daalmeijer. “We hebben bijvoorbeeld gekeken hoe de collectoren de zonstraling beter kunnen opvangen en hoe we de instelling van de pompen kunnen optimaliseren.” De nieuwe instelling van het besturingssysteem zorgt ervoor dat de warmteopslag langer plaatsvindt, ook als er even geen zon is. Daardoor kan er beter geprofiteerd worden van de zonstraling, die het in het Hollandse klimaat regelmatig laat afweten.

Koploperproject
Sinds de oplevering in 2010 staat Zoneiland Almere bekend als koploperproject. Nederland kent geen ander zonnecollectoreneiland met een dergelijke omvang: 15.000 m2 grond, waarvan de oppervlakte van anderhalf voetbalveld bedekt is met collectoren. Het ovaalvormige terrein ligt ingebed tussen de ringweg en Almere-Stad, dichtbij de wijk Noorderplassen-West, waardoor het warmteverlies tijdens transport minimaal is.

Rol als reminder
“De feitelijke bijdrage van Zoneiland aan de totale energievoorziening van Almere is op dit moment heel klein – onder de 1 procent”, zegt Erwin Lindeijer van de gemeente. “Maar het project fungeert als een reminder van de waarde van zonnecollectoren. Het is zo mooi om te zien dat Zoneiland zelfs in hartje winter warmte kan leveren als de zon even schijnt. De rol in de positieve beeldvorming over duurzame energie is misschien wel een belangrijker effect dan de kwantitatieve bijdrage aan de warmtevoorziening van de stad.”

Idee voor andere gemeenten?
Is een grootschalig zonnecollectorenveld een wenkend perspectief voor alle gemeenten in Nederland? Voor de doorontwikkeling van grootschalige terreinen met zonnecollectoren zijn warmtebuffers essentieel, benadrukt Lindeijer. Maar ook nu al helpt de combinatie van Zoneiland en het stadswarmtenet de gemeente om de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen te halen. “Almere wil in 2022 energieneutraal zijn. Dat is een ambitieuze doelstelling, waarin het warmtenet een centrale rol speelt, want twee derde van de energievraag in Almere bestaat uit warmte. Zoneiland levert echt duurzame warmte en realiseert in de wijk Noorderplassen-West een significante CO2-reductie.”

Foto: Het zoneiland in Almere zet zonlicht om in warmte voor woningen in de wijk Noorderplassen-West (foto Nuon)

Tekst: Lynsey Dubbeld, Leene Communicatie

Redactie Ensoc, 5-feb-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (15)

Reageren
  • P. Lomito
    10.02.2016 - 15:58 uur | P. Lomito

    Ons gasverbruik voor ruimteverwarming en SWW is gedaald van bijna 3.000 m³ in 2005 naar 800 m³ in 2015 dankzij uitbundige dakisolatie (Rc van 2,5 naar 8,0) en vloerisolatie (Rc van 1,4 naar 6,0), maar ook door vervanging van oude beglazing (dubbel op BG en enkel op verdieping en zolder) door 1.0-glas. Verder is de extreme luchtdichting die ik gelijk heb meegenomen van belang, dubbele kierdichting bij ramen en deuren, kierenjacht bij doorvoeren in dak, gevels en vloer. En de DHZ-zonneboiler die het SWW-verbruik bijna gehalveerd heeft.

    Ik had al veel verder kunnen zijn met de werkzaamheden in eigen woning maar ik help elk jaar familie en vrienden met het verlagen van hun energieverbruik. Ik geef daarbij voorrang voor bejaarde familieleden die het meeste geholpen zijn met een verbeterd binnenklimaat en een flink lagere energierekening. Laatst nog een tante geholpen die een godsvermogen betaalde aan gas en stroom door een combinatie van VR-ketel in vrijstaande garage en elektrische huurboiler voor SWW terwijl het lieve mens 4 maanden per jaar op een camping woont. De VR-ketel in de garage is vervangen door een HR-combiketel in de woning waarbij de elektrische boiler is weggedaan. Verder een ventilatiesysteem aangelegd en het dak geïsoleerd. De investeringen zijn in 3 jaar terugverdiend.

    Ik doe wat ik kan... momenteel ben ik een klusteam aan het samenstellen waarmee elke maand 2 woningen voorzien worden van dakisolatie, met uitsluitend vrijwilligers die het leuk vinden om woningeigenaren met een smalle beurs te helpen. Die betalen alleen de materiaalkosten en hebben zo hun investering in no time terugverdiend.

  • Dick Meeldijk
    10.02.2016 - 15:15 uur | Dick Meeldijk

    @ P. Lomito
    Dat de vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen jou niet boeit is jammer en vooral ook dat je alleen aan je eigen portemonnaie denkt en tegen de subsidie bent voor windmolens.
    Die windmolens hebben al heel veel CO2 bespaart, maar inderdaad tegen behoorlijke kosten.

    Er zijn veel mensen die niet instaat zijn op zelf veel aan hun huis te doen.
    Jij kan dat blijkbaar wel en dat is fijn voor je en bespaart je op den (lange) duur geld.
    Niet iedereen kan dat en dat is juist de reden dat de isolatienorm voor nieuwbouw steeds wordt aangescherpt.

    Als jouw gasverbruik is "gedecimeerd" kan dat nooit komen door alleen isolatie van dak en vloer.
    Je bent gewoon overgestapt naar een andere energiebron en dat kost ook geld.
    Dat zijn vast geen zonnepanelen, want die doen 's winters veel te weinig.
    Hout is ook niet gratis (behalve natuurlijk als je eigenaar bent van een bos)

    We zoeken naar oplossingen die niet alleen voor jou persoonlijk gelden, maar voor de hele bevolking.
    Ik denk dat dat laatste jou een zorg zal zijn.

  • P. Lomito
    10.02.2016 - 15:00 uur | P. Lomito

    @ Dick, zonneboilers zijn niet rendabel tenzij je de kosten zeer laag kunt houden. Ik heb zelf ook een zonneboiler die me slechts € 350 heeft gekost door alles zelf aan te leggen. De warmte wordt niet alleen voor SWW gebruikt maar ook voor hotfill van wasmachine en vaatwasser. Ook isolatie is zeer rendabel als je alles zelf aanbrengt.

    Niet de vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen boeit mij, ook niet de CO2-reductie, maar vooral het feit dat ik vooral veel energiebelasting moet betalen (en steeds meer) om de financiering van de SDE+ rond te krijgen, dat is die subsidie voor ongewenste windmolens... Isolatie is daarom ook zeer rendabel, mijn gasverbruik is al gedecimeerd door het isoleren van het dak en vloer. Met de laatste isolatiewerken en balansventilatie heb ik geen gasaansluiting meer nodig en ga ik over op hout en (eigen) stroom.

  • Dick Meeldijk
    10.02.2016 - 14:38 uur | Dick Meeldijk

    @P. Lomito:
    Hoezo zijn zonneboilers onrendabel?
    Als je ze eenmaal hebt geven ze (inderdaad duurdere) warmte af.
    Dat die warmte duurder is dan warmwater maken via gas is inderdaad waar, maar we moeten zoeken naar een oplossing als de fossiele brandstoffen op zijn.
    Dan geldt het "duurder zijn" helemaal niet meer.
    Op dit moment zijn electrisch aangedreven auto's financieel nog niet economisch rendabel, maar het is wel de toekomst.
    Ze rijden geweldig en laten zien welke richting de ontwikkeling gaat.

    Waarom ga je wel je woning optimaal isoleren om te besparen op energiekosten? Veel van die investeringen zijn ook helemaal niet rendabel.
    Bij nieuwbouw heb je natuurlijk wel veel meer mogelijkheden, die ook veel eerder rendabel zijn.

  • P. Lomito
    10.02.2016 - 14:17 uur | P. Lomito

    Het staat een ieder vrij om te investeren in onrendabele zaken als zonneboilers, het wordt eigenlijk alleen een probleem als er geen sprake is van vrije keuze en investerings- en/of exploitatiekosten worden doorgeschoven naar derden zoals in Nederland vrij gebruikelijk is. Ik wil niet investeren in onrendabele en milieuvervuilende systemen maar zeker ook niet opgezadeld worden met de rekening van andermans groengelovigheid. Ik zal om die reden ook nooit een woning betrekken met collectieve systemen zoals stadsverwarming of WKO... één en al financiële ellende en machtsmisbruik.

    Mijn tips voor energie-onafhankelijkheid:
    - zorg dat je woning optimaal geïsoleerd is, voorzien van perfecte luchtdichting en WTW-ventilatie zodat je behoefte aan externe energiebronnen minimaal is... hoe kleiner je energiebehoefte hoe meer mogelijkheden om in je eigen energievraag te voorzien zonder externe kosten (energiebelastingen, vastrechtkosten)
    - zorg dat je in ieder geval geen gasaansluiting nodig hebt, dat scheelt jaarlijks zo al € 200 aan vastrechtkosten
    - maak je eigen zonneboiler voor het voorverwarmen van SWW
    - maak je eigen zonnecollector voor het voorverwarmen van ventilatielucht-aanvoer
    - neem zonnepanelen met een omvormer voor eilandbedrijf, daarmee kun je je eigen PV-stroom opslaan voor nachtelijk stroomverbruik en kun je beschikken over stroom in geval van black-outs (gaan komende jaren flink toenemen door het uitfaseren van betrouwbare fossiele centrales)
    - als je eenvoudig aan hout kunt komen kies je een houtkachel voor bijverwarming

    Wat een genot om de netbeheerder te bellen met het verzoek om de gasaansluiting te verwijderen...

  • H Koning
    10.02.2016 - 09:30 uur | H Koning

    Het valt op dat er een misverstand is met betrekking tot de werkelijke opbrengst van een zonnecollector. In NL wordt de opbrengst van zonnecollectoren gemeten in combinatie met de verbruiker. Ter verduidelijking levert een zonneboiler in een warm tapwater omgeving per saldo minder rendement naarmate er minder warmte (b.v. douchewater) verbruikt wordt. Zo kun je door te bezuinigen op warmtegebruik de opbrengst van een zonneboiler beinvloeden en zelfs qua investering onmogelijk maken. Zoals ik al had aangegeven kan een instantie als TNO op basis van door hen eerder uitgevoerde metingen een opbrengst bepaling doen. Deze opbrengst vormt het gemiddelde over het gehele jaar, waarbij alle seizoens verschillen zijn ingecalculeerd. Dit is dus het getal waarmee gerekend moet worden om te beoordelen hoe de relatie is tussen investering en opbrengst.
    Als dus sprake is van 1,3 GJ per m2, dan is dit een gewogen jaaropbrengst per m2 bij het aanwezige gebruikers profiel.

    Generaal kun je stellen dat als ik alle warmte verbruik het rendement van een zonneboiler naar zijn maximum gaat.
    Het bijbehorende opbrengst getal zal beduidend hoger uitvallen dan de 1,3 GJ per m2 per jaar.

    Er is met betrekking tot het bovenstaande veel meetdata beschikbaar. Als er al een discussie gevoerd wordt dan graag op basis van de juiste aannames. En dan zal blijken wat Teus ook al heeft aangegeven, dat zonneboilers al of niet grootschalig een waardevolle bijdrage kunnen leveren in de totale warmte behoefte.

  • P. Lomito
    10.02.2016 - 00:21 uur | P. Lomito

    @Dirk Mijn opmerking is een vrije bewerking op de dubieuze bewering van het IPCC dat het zeer waarschijnlijk is (95%) dat de opwarming van de aarde voor meer dan de helft wordt veroorzaakt door menselijke CO2-productie...

    Bij zonnecollectoren wordt vaak gerekend in de hoeveelheid warmte die daarmee verzameld kan worden terwijl alleen het deel dat werkelijk benut wordt van belang is. Zonnecollectoren verzamelen vooral zonnewarmte in de zomer als er geen behoefte is aan verwarming en ook de SWW-vraag beperkt is aangezien hele volksstammen ecologisch op vakantie gaan met auto/vliegtuig en elders SWW verbruiken. Maar ja, niemand die gegevens verzamelt over de werkelijk bespaarde fossiele brandstof, als dat al mogelijk is, dus iedereen kan roepen wat 'ie wil... zoals de IPCC dat ook doet.

  • 09.02.2016 - 13:52 uur | Hans Leijsen

    @Dick Meeldijk

    Als er een technologie met kortere terugverdientijd is, lijkt het me verstandig daarin te investeren. We kunnen ons geld maar een keer uitgeven.
    En dan lijkt me alles beter dan zonnecollectoren op dit moment. Zelfs zonnepanelen in combinatie met elektrische boilers hebben een véél kortere terugverdientijd dan zonnecollectoren. Zonde van het geld.

  • Dick Meeldijk
    09.02.2016 - 13:44 uur | Dick Meeldijk

    @ P. Lomito
    "Het is zeer waarschijnlijk (95%) dat meer dan de helft van de door het zoneiland geproduceerde warmte niet benut wordt" vraagt natuurlijk wel om een redelijke onderbouwing. Zou je dat alsnog willen/kunnen doen?

    @ Hans Leijsen
    Dat "de terugverdientijd 42,5 jaar ten opzichte van aardgas" is zie jij blijkbaar als een nadeel. Misschien is er over 42,5 jaar geen aardgas meer.
    Waarom moet een investering altijd een terugverdientijd hebben?
    Onderzoek kost nu eenmaal geld en we moeten daar geld in stoppen om uiteindelijk af te komen van fossiele brandstoffen die ooit een keer op zijn.
    Nu is de olieprijs extreem laag, dus zouden we (financieel gezien) maar moeten stoppen met wind- zonne- getijde- en kernenergie?
    Dat lijkt me niet echt verstandig.

  • Teus van Eck
    09.02.2016 - 12:18 uur | Teus van Eck

    Op basis van actuele kosten en prestaties kunnen we dit project kapot schrijven. Op langere termijn zie ik echter een prominente plaats voor zonnewarmte in de verduurzaming van de energievoorziening al dan niet in combinatie met geothermie, warmtepompen en echte restwarmte met de volgende opmerkingen:
    1 Warmte is een veel grotere post in de energievoorziening dan elektriciteit.
    2 Voor all electric met op grote schaal warmtepompen hebben we voorlopig veel te weinig groene elektriciteit en hebben we nog geen echte oplossing voor de onbalans tussen vraag en aanbod over het gehele jaar.
    3 Zonnewarmte is "onbeperkt" beschikbaar en er zijn positieve ontwikkelingen t.a.v. prestaties en kosten van zonnewarmte installaties. Bovendien zijn er hoopvolle ontwikkelingen t.a.v. (seizoen)opslag van warmte.
    4 De zonnewarmte optie kun je zowel individueel als collectief toepassen of combineren met geothermie en/of echte restwarmte.
    5 Als we dit combineren met maximale beperking van de warmtevraag en we echt massaal in gaan zetten op de verdere ontwikkeling dan wordt warmte het eerste deel van de energievoorziening dat we volledig kunnen verduurzamen.

  • H Koning
    09.02.2016 - 10:29 uur | H Koning

    7000 m2 in deze techniek levert hier "slechts" 9200 GJ. Dat is dus 1,3 GJ per m2. Dit kan met een factor 2 omhoog. En niet vanwege veranderende klimaat omstandigheden. Heliomax heeft jaren dergelijke systemen gebouwd. Alle data hieruit is nog steeds beschikbaar. Gemeten op jaarbasis moet een dergelijk systeem een opbrengst kunnen halen van 2,5 GJ per m2. Mits goed ingeregeld.
    TNO rapportages bevestigen wat ik hierboven schrijf.
    Dit zou de basis moeten zijn voor warmtenetten.
    Mijn advies is: NUON nog even doorwerken. Het profiel van de afnemer van deze warmte bepaalt het rendement. Dus .........

  • Hans Leijsen
    09.02.2016 - 10:08 uur | Hans Leijsen

    In de plannen stond 9750 GJ. Het was een zonnig jaar, dus dit resultaat is niet zo best. De kosten van het project zijn begroot op 7,4 miljoen euro incl. subsidie. Met of zonder BTW? Zijn de kosten overschreden?
    Als de warmte volledig benut wordt (dat kan nooit), dan is de terugverdientijd 42,5 jaar ten opzichte van aardgas. En daar mochten de bewoners ook nog eens 425,- zelf aan bijdragen. Vinden we dat nou echt zinvol?

  • Antivries Heusden
    09.02.2016 - 09:55 uur | Antivries Heusden

    Met antivries gevuld systemen zou verboden moeten worden ,dit project heeft duizenden liter antivries dat om de 5 jaar de riool put in verdwijnt .

  • Herman Eijdems
    09.02.2016 - 09:39 uur | Herman Eijdems

    De effectiviteit van de collectoren hangt af van hoe goed je de energie op lange termijn kan bufferen en de temperatuur van het net.
    In Heerlen opereren we een warmtenet op 28 grC. Dan is bijna elke GJ uit zo'n collectorveld nuttige winst, ook in de winter. Je moet dan wel in elk gebouw een klein warmtepompje toepassen om op het goede temperatuuniveau te komen. Opslag kan in het zuiden in Mijnreservoirs. Voor de rest van NL biedt ecovat een mooie oplossing!

  • P. Lomito
    05.02.2016 - 16:09 uur | P. Lomito

    Het is zeer waarschijnlijk (95%) dat meer dan de helft van de door het zoneiland geproduceerde warmte niet benut wordt...