‘Wet nog niet klaar voor energietransitie’

31.08.2015 | Branchenieuws | 1759 keer bekeken
‘Wet nog niet klaar voor energietransitie’

Nederland moet nog diverse zaken in haar wetgeving veranderen om de afspraken in het energieakkoord na te komen. Dat is nodig om de energietransitie echt van de grond te krijgen.

Dat meldt voorzitter Teun Bokhoven van de Duurzame Energiekoepel, de stichting die opkomt voor de belangen van duurzame energieproducenten in Nederland. Bokhoven deed zijn uitspraak medio juni als spreker op het NRC Live event ‘EnergyBoost’ in Rotterdam, waarop hij circa honderd experts uit de energiesector toesprak over de stand van zaken rondom het energieakkoord. Kernvraag was: waar staat Nederland met de energietransitie?

Energieakkoord als basis
Het energieakkoord vormt volgens Bokhoven de opmaat voor de energietransitie in Nederland. De overeenkomst werd getekend in het najaar van 2013. De afspraken zijn verdeeld over vijftien domeinen. De voortgang is te volgen op een website van de Sociaal Economische Raad (SER), die de totstandkoming en de uitwerking van het energieakkoord begeleidt. Volgens Bokhoven vormt de website een ‘name and shame’-plek voor commentaar over het energieakkoord.

Bokhoven: ‘Het energieakkoord kent drie hoofddoelen: het vergroten van het aandeel duurzame energie naar 14 procent in 2020 en 16 procent in 2023, het verhogen van de energie-efficiency met gemiddeld anderhalf procent per jaar, en het genereren van 15.000 additionele banen. Dit laatste betekent ook een behoorlijke opgave qua scholing’, zegt Bokhoven.

Glas halfvol
Nederland haalt nu circa 4,5 procent energie uit duurzame bronnen. Er is dus ongeveer een verviervoudiging van het aandeel duurzame energie nodig binnen tien jaar. Bokhoven is ervan overtuigd dat dit haalbaar is. ‘Dit gaan we zeker bereiken, al is het niet eenvoudig.’ Hij voegt eraan toe dat hij optimistisch is. ‘Ik zie het glas liever half vol dan half leeg.’ Toch is hij ook realistisch. Bokhoven verwacht niet dat Nederland het tussendoel voor duurzame energie in 2016 zal halen.

Dat ons land nog veel moet doen om haar energiedoelen te halen blijkt ook uit de Nationale Energieverkenning, die ECN en PBL vorig jaar publiceerden. Dit najaar komt er weer een update van het rapport, meldt Bokhoven. ‘Dit moet ons zicht bieden op het helen van de energiedoelen in 2020. Het kabinet wil het energieakkoord pas evalueren in 2016, maar ik voorspel dat het energiebeleid veel sneller moet worden geïntensiveerd. Dat kan betekent mogelijk ook verplichtingen voor opwek van duurzame energie en energiebesparing, zowel bij de gebouwde omgeving als bij de industrie.’

Achterhoede
Bokhoven ziet dat de overgang naar een duurzame energievoorziening in ons land traag verloopt, ondanks het energieakkoord. ‘Nederland staat in Europa op de 25e plaats als het gaat om duurzame energie. Alleen Malta en Luxemburg zitten nog achter ons,’ zegt Bokhoven. Nederland zit dus qua energietransitie in de achterhoede. Dat heeft volgens Bokhoven te maken met de afhankelijkheid van aardgas. ‘Het aantal kilometers gasleidingen onder de grond is net zo groot als het aantal kilometers wegen boven de grond’, meldt Bokhoven. Volgens hem heeft het aardgas Nederland ‘lui’ gemaakt. Dat komt ook doordat gas leidt tot aanzienlijke inkomsten voor de  overheid.  Dat zorgt ervoor dat Nederland niet snel geneigd is om afscheid te nemen van het aardgas.

Bokhoven: ‘De energietransitie gaat niet vanzelf. Er zijn diverse acties nodig om de verduurzaming van de energievoorziening tot stand te brengen.’ Volgens Bokhoven gaat het de goede kant op met het opschalen van duurzame energie, het aanpassen van de energie-infrastructuur en het uitfaseren van kolencentrales uit de jaren tachtig. Ook neemt de werkgelegenheid toe, groeit de verkoop van duurzame energie en zijn er meer mogelijkheden gekomen om duurzame energieprojecten te financieren. Dit komt niet alleen door het energieakkoord, maar heeft waarschijnlijk ook te maken met de opleving van de economie.

Kritische thema’s
De thema’s waar het volgens de afspraken van het energieakkoord minder goed mee gaat liggen volgens Bokhoven op gebied van energiebesparing in gebouwde omgeving, industrie en landbouw. ‘In deze gebieden zijn quick wins te vinden, maar veel bedrijven laten dit nog liggen,’ vertelt Bokhoven. Ook de groei van decentraal opgewekte duurzame energie laat nog te wensen over, evenals de Europese handel in CO2-uitstootrechten, die door de lage CO2-prijs nog nauwelijks invloed heeft op de verduurzaming van de energievoorziening en deze alleen maar remt.

Daarnaast blijft de sector mobiliteit en transport nog achter met verduurzamen, meldt Bokhoven. De sector kampt met het kip-ei probleem: het opladen van elektrische auto’s kost meer tijd dan het ouderwetse tanken. Ook de beperkte actieradius schrikt nog veel automobilisten af. Een andere sector die wisselende resultaten boekt is de warmte-industrie. Sommige warmte-producenten slagen erin om te verduurzamen, maar dat lukt niet alle warmteleveranciers. Dit komt voornamelijk doordat er nu nog een monopolie heerst op de markt voor warmte.

Bokhoven gaat dieper in op de verschillende thema’s uit het energieakkoord. ‘Wind op land is maatschappelijk complexer dan wind op zee. Dat komt doordat omwonenden eerder bezwaar maken tegen de komst van windmolens in hun omgeving. Hiervoor is het nodig om de omwonenden tijdig te betrekken bij de vorming van de plannen. Dit is vastgelegd in een gedragscode en we zien daar de eerste positieve resultaten, meldt Bokhoven. Hij voorziet minder problemen bij windparken op zee, die verder weg worden aangelegd en daardoor niet of nauwelijks zichtbaar zijn vanaf de kust.

Kolencentrales
Bokhoven is positief over de overeenstemming die is bereikt over sluiting van oude kolencentrales uit de jaren tachtig. Volgens onderzoeker Christian Redl van de Duitse denktank Agora Energiewende kan Duitsland hiervan leren van Nederland. ‘Dit gebeurt nog niet in Duitsland, maar het is wel nodig om de CO2-uitstoot verder te verminderen.’ Redl sprak op het congres over de lessen van Duitsland voor Nederland. Duitsland voert een strenger energiebeleid dan Nederland, maar slaagt er met moeite in om de CO2-uitstoot van de energiesector terug te dringen. Duitsland zou net als Nederland er goed aan doen om ook oude kolencentrales te sluiten, aldus Redl.

Nederland moet volgens Bokhoven niet alleen kolen uitfaseren, maar ook het aardgas. ‘Dit is een uitzonderlijke uitdaging voor ons land. Veertig procent van onze energie gaat naar warmte, en die warmte wordt nu vooral opgewekt met aardgas.’ Door de aardbevingen in Groningen is de discussie over de afhankelijkheid van aardgas losgebarsten. Volgens Bokhoven is dit een extra argument om onze energievoorziening voor een groot deel duurzaam te elektrificeren en te voorzien van collectieve duurzame warmtenetten. Als Nederland op korte termijn de gaskraan wil terugdraaien zijn drastische maatregelen nodig, aldus Bokhoven.

Grootste uitdagingen
‘Wat zijn de grootste uitdagingen voor de energietransitie?’, vraagt gedeputeerde Nienke Homan van de Provincie Groningen zich af. Bokhoven: ‘Bij de energietransitie in de gebouwde omgeving ligt de grootste uitdaging. Hierbij blijkt dat de huidige aanpak nog te weinig resultaat boekt en moeten we normstelling of vormen van verplichten gaan overwegen. We moeten bijvoorbeeld als norm gaan stellen dat een huis bij verkoop een hoger energielabel krijgt vanaf 2020.Een ander voorbeeld is de overgang van een gasketel naar een warmtepomp. Nu is het zo dat een woningeigenaar van deze investering niet profiteert, omdat de energiebelasting voor elektriciteit en gas totaal verschillend zijn. Dat moet veranderen.’

Volgens Bokhoven is een fundamentele wijziging nodig op fiscaal-juridisch vlak. ‘We moeten de vervuilers meer gaan belasten. Maar het is ook logisch om de kosten voor het gebruik van het net anders in te richten.’ Het sturen op kosten zoals gebeurt met de SDE+ levert niet altijd de meest optimale oplossingen, zegt Bokhoven. ‘Het speelveld moet gelijk worden. Dat is nu nog niet het geval. Dat is bijvoorbeeld te merken als een keuze moet worden gemaakt tussen een gasnet of een warmtenet. Beide typen netten kan je verduurzamen, met geothermie, bio-energie, zonne-energie en met groen gas. Een gelijk speelveld tussen gas en warmte maakt de keuzes meer natuurlijk.’

Foto: Teun Bokhoven, voorzitter van de Duurzame Energiekoepel: ‘Nederland moet niet alleen kolen uitfaseren, maar ook het aardgas’ (foto NRC Live)

Volgend congres
De stand van zaken rondom het energieakkoord staat ook centraal bij het Nationaal Energie Congres op woensdag 9 september 2015 in Utrecht. Aanmelden voor het congres is nog mogelijk. Meer info staat hier.

Tekst: Norbert Cuiper  
Redactie Ensoc, 31-aug-15

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (10)

Reageren
  • David Dirkse
    13.09.2015 - 11:01 uur | David Dirkse

    @H.Daalder
    Uhhh?
    De fossiele industrie is de meest groene op aarde. Immers, die domme planten hebben hun basisvoedsel (CO2) onder de grond gestopt zodat de concentratie zeer laag is en hun groei stagneert.
    Ik kom net thuis van een paar weken kamperen in de Franse Alpen. 3200km totaal gereden en veel CO2 aan die arme planten en bomen "teruggegeven".
    Dat geeft een fijn gevoel, al autorijdend aan de vergroening van onze mooie planeet bij te dragen.
    CO2 is de bouwsteen van het leven op aarde.
    Het grootste gevaar van een wat verhoogde CO2 concentratie is dat je meer onkruid moet wieden.
    Een beetje opwarming is ook prima, fotosynthese werkt beter. Ik maak mij pas zorgen als Transavia gaat vliegen op Moermansk in plaats van Tenerife, Alanya.
    Overigens is er sprake van afkoeling, als er over de laatste 10.000 jaar wordt gerekend.

  • Henk daalder Pak de Wind
    13.09.2015 - 00:19 uur | Henk daalder Pak de Wind

    David, die rancune komt omdat de fossiele belangen onnodig schadelijk zijn voor de samenleving.
    Bovendien zien de fossiele belangen windparken als een soort kolencentrales waar geen kolen in hoeven.
    Maar juist met windparken en zonneweide gaan consumenten en andere stroom verbruikers hun eigen stroom opwekken.
    Dat gaan ze doen omdat het kan en omdat het goedkoper is dan commerciële stroom blijven kopen
    De rol van centrales gast veranderen, ze zijn alleen nog nodig voor de balans, als er te weinig wind of zon is.

    Vroeger werden computers als verdeelde typemachines gebruikt, nu zijn windparken nog kolencentrales zonder kolen
    Maar het is tijd om windmolens als populaire consumenten producten te gaan verkopen.
    Steeds meer wind en zon benutten en Fossiel verdringen

  • David Dirkse
    12.09.2015 - 22:48 uur | David Dirkse

    Ik bespeur hier een rare rancune jegens de "fossiele industrie".
    Maar aan die fossiel industrie danken we nu net onze vooruitgang, onze vrijheid.
    Energie is vergeleken met arbeid spotgoedkoop.
    Het gaat erom wat werkt. Wind en zon kunnen een moderne samenleving niet van energie voorzien.
    Daarop landelijk inzetten is collectieve zelfmoord en zal dan ook nooit gebeuren.
    Laat iemand mij voorrekenen hoe je dagelijks 3TeraWattuuur met zon en wind opwekt, inclusief opslag voor windstille en bewolkte dagen.
    De groene gelovigen kunnen hun domme praatjes alleen verkopen omdat 1. de "renewables" een verwaarloosbare bijdrage leveren, 2. de centrales zo lief zijn om hun verliezen (regeltechnisch en economisch) te nemen.
    Jaren geleden adviseerde ik de kamerfracties om alleen met windparken accoord te gaan als deze 2 weken opbrengst kunnen bufferen. Nu gaan we op de blaren zitten.
    Milieubewegingen adviseren "renewables" niet om de planeet te redden (wie, wat is dat trouwens?) maar om de vrije markt en het kapitalisme te bestrijden. Het is Marxisme in een nieuw jasje, anti humaan en anti-vooruitgang.

  • henk daalder Pak de Wind
    01.09.2015 - 16:52 uur | henk daalder Pak de Wind

    Tony,
    bedenk dat het energieakkoord een vlucht vooruit is van de fossiele belangen.
    Daarom heet het ook voluit "Energie akkoord voor duurzame groei"
    VNO NCW wil geen duurzame energie, want dat is slecht voor de concurrentie van hun fossiele belangen.
    En natuurlijk al helemaal niet minder gas afzet, dus minder inkomsten.
    Warmte verkopen met de huidige warmtewet als gelegaliseerd kartel, is natuurlijk geweldig voor luie bedrijven..

  • Tony Schoen
    01.09.2015 - 15:34 uur | Tony Schoen

    Tja, stoppen met het verbranden van gas voor het verwarmen van woningen, dat zou nog eens een echte energietransitie zijn. Waarom staat die niet in het energieakkoord? De warmtebrief suggereert wel iets in die richting, maar durft het niet aan. En let wel: stoppen met gas is niet hetzelfde als blindelings overschakelen op warmtedistributie. Stoppen met gas is vooral isoleren. Waarom geen label-afspraken (bijvoorbeeld bij verkoop) voor bestaande particuliere woningen in het energieakkoord?

  • P. Lomito
    31.08.2015 - 17:53 uur | P. Lomito

    Afgezien van de windmolens ben ik het volledig eens met Henk Daalder, de energietransitie zal nooit uit het Energieakkoord voortkomen die de echte energietransitie zelfs duurzaam tegenwerkt door te investeren in zaken waar geen vraag naar is, weggegooid geld dus. Nee, de energietransitie zal gedragen worden door huishoudens die geen behoefte hebben om jaarlijks 500-800 euro extra neer te tellen voor aardgas en netstroom waarmee dan de megalomane windmolenplannen van het Energieakkoord gefinancierd wordt.

    Helemaal schandalig is de subsidiëring van warmtenetten (warmte van kolencentrales) en biomassa (bijstook in kolencentrales) waar echt NIEMAND op zit te wachten, hier wordt de subsidie letterlijk verbrand, er blijft niets van waarde over, dit is echt gekkenwerk.

    Zoals gezegd is de energietransitie aan burgers/consumenten die het heft in eigen handen nemen door hun woning te isoleren en zo het gasverbruik meer dan halveren en ook het netstroomverbruik met een combinatie van energiebesparing (energiezuinige apparaten/verlichting) en zonnepanelen halveren. Ach vooruit, laat ze maar lekker windmolendelen kopen zolang die krengen in hun eigen achtertuin geplaatst worden. Essentie is dat huishoudens de beste kaarten hebben en deze zeker zullen gebruiken. Daar kan het Energieakkoord of klimaattop in Parijs (CO2-belasting) niets aan veranderen...

  • Henk Daalder Pak de Wind
    31.08.2015 - 13:44 uur | Henk Daalder Pak de Wind

    Vroeger was Teun Bokhoven een aardige vent die zich inzette voor duurzame energie.
    Nu is hij geassimileerd door het drone colectief van de fossiele dictatuur van VNO NCW, dat met het energieakkoord een vluchtje vooruit deed, om de groei van duurzaam zo lang mogelijk af te remmen, en daar is Teun nu heel succesvol in.
    De Duurzame energiekoepel was een organsiatie voor kleine ondernemers, die consumenten hielpen.
    Maar het Energieakkoord is een set van 170 kartel afspraken tegen consumenten.
    Dus wat de Duurzame energiekoepel daar nu mee van doen heeft, is mij onduidelijk. Nu schaadt de DE koepel de belangen van de klanten van de leden.
    Maar ja, wie geassimileerd is door de fossiele dictatuur, heeft zelf niets meer te zeggen.

    Die fossiel dictayuur heeft natuurlijk een groto probleem met duurzame energie, begrijpelijk.
    Alle duurzame energie wordt decentraal opgewekt, de fossiele belangen hoeven er niets mee te maken te hebben. Beter nog, stroomverbruikers kunnen beter zelf eigenaar zijn, dan hebben ze energie tegen kostprijs, want windmolens en zonnepanelen werken automatisch.
    Zo wordt in de energietransitie, ook een paradigma verschuiving zichtbaar, van de fossiel efocus op investeerders, naar focus op consumenten, die duurzame spullen kopen, omdat ze daarmee goedkoper uit zijn.
    Consumentenproducten die hier belangrijk zijn:
    - Zonnepanelen, de verkoop explodeerde toen de subsidie stopte.
    - Elektrische auto's, ook een consumentenproduct, al probeert de Rijksoverheid de groei in te dammen door alleen lease rijders voordeel te geven.
    Maar de km kosten van elektrische auto's zijn een factor 10 goedkoper dan van de huidige fossiele autos
    - Stukje windpark per huishouden, daarmee wekken huishoudens stroom op voor 3 cent, geheel ontzorgd
    - De NOM, Nul Op de Meter woning is ook een consumenten product. Helaas krijgen aannemers te veel geld om de verbouw steeds beter te maken, zonder dat ze onderling concurreren. De markt op met die NOM. Geef maar prototype korting. Met het nu geplande tempo zijn we pas over 2400 jaar klaar, dan zijn alle NOM al zeker 2350 jaar gelden gesloopt. En is Nederland waarschijnlijk zeebodem, dankzij de fossiele dictatuur, anno 2015.

    Dus lokale bestuurders doen er verstandig aan, bij elk windpark te claimen dat hun eigen burgers de kans krijgen (een deel van) een windpark plan te kopen.
    Laat burgers zich maar inschrijven voor elke locatie die de gemeenteraad overweegt. Ze krijgen dan snel inzicht in welke windpark locatie het meeste draagvlak heeft.
    Als de raad de locaties met het grootste aantallen deelnemers aanwijzen, dan verhuizen de deelnemers van niet-gekozen locaties naar de wel gekozen locaties.
    Door als lokaal openbaar bestuur , ook de paradigma stap te zetten van werken voor investeerders, naar werken voor burgers, hebben ze politiek ook een veel positiever verhaal.
    En de kosten zijn nog lager ook, zo had een windaprkplan altijd al gemoeten.
    Maar investeerders komen altijd als een dief in de nacht bij de gemeente, met de vraag, "kun je voor mijn eigen gesubsidieerde winst, mijn windpark plan goedkeuren"
    "Niet tegen burgers vertellen, want die zien niet graag dat ik ze als investeerder benadeel."

    Burgers die zelf een stukje windpark plan kopen, wekken hun eigen stroom op, tegen kostprijs.
    De lokale cooperaties vragen altijd een commercieel tarief., omdat ze zonder uitzondering, de investeerders aanpak van de fossiele dictatuur kiezen.
    Anders mogen ze niet meepraten in de overleg circuits van de fossiele dictatuur, samen medeburgers benadelen, dat is tegenwoordige de business van cooperaties.

    Juist het decentrale openbaar bestuur, heeft de onafhankelijkheid, wel op te komen voor haar kiezers, en die voorrang te geven boven investeerders, dat markt de kosten voor de samenleving een stuk lager.
    In Groningen en Drenthe lopen Rijks Coordinatie Regelingen voor grote windparken, die gaan over de ruimtelijke beslissingen.
    Maar niet over wie eigenaar is.
    Het is een legitieme eis van het decentrale openbaar bestuur, te eisen dat die windparken gedeeltelijk aan de inwoners van het gebied verkocht worden.
    Burgers die eigenaar zijn, zijn ook beter bestand tegen de ziekmakende anti windmolen propaganda leugens.
    Die hadden de lokale overheden altijd al moeten weerspreken, maar dat deden ze niet. Deze overheden, zijn daardoor mede verantwoordelijk voor de ongemakken bij burgers, die de tegenstanders ze hebben aangepraat.
    Burgers eigenaar maken, door hen een koop beslissingen te laten nemen, zorgt er voor dat burgers een positieve keus overwegen, en alle benodigde informatie op een realistische manier wegen.
    Daardoor gaat de communicatie een stuk effectiever. En blijven mensen gezond wonen, ongeacht of ze nu 400 m, 4 km of 40 km van een windmolen af wonen

  • P. Lomito
    31.08.2015 - 13:29 uur | P. Lomito

    Het Energieakkoord is om meerdere redenen een doodgeboren kindje. Belangrijkste probleem is dat de kosten eenzijdig op het bordje van huishoudens worden gelegd die zich prima kunnen verzetten door hun woning te isoleren en het dak vol te leggen met zonnepanelen. Deze maatregelen kunnen zelfs gefinancierd worden uit de besparing op de energiekosten zodat ook minder draagkrachtige gezinnen zich kunnen verzetten tegen het onrecht van het Energieakkoord.

  • Derk Reeshofwarmte
    31.08.2015 - 12:28 uur | Derk Reeshofwarmte

    Excuus voor de spelvoutjes....

    Op de telefoon getikt met dikke vingers

  • Derk Reeshofwarnte
    31.08.2015 - 12:24 uur | Derk Reeshofwarnte

    Geachte Heer van Bokhoven , de warnte sector gaat niet verduurzanen dat is old boys network gedreven door winst op basis van leugens over duurzaamheid. Ook heeft de warntesector via de grote gemeentes te veel invloed op het beleid. Zelfs zoveel dat bij Economische Zaken alles bij elkaar is gelogen om die prijs maar hoog te houden. Net nu de zaak op breken komt te staan geeft Kamp maar besloten de warntewet te herzien zodat het gepruts van zijn topambtenaren niet uit hoeft te konen met nep leidingverliezen en dergelijke.
    Warmte heeft voor ons klimaat toch teveel verliezen en het gaat de kolencentrales naast de biomassa de volgende mustrun opleveren.
    Ook als je net denkt dat de overheid het eindelijk wel begrepen heeft met gelijkwaardigheid EPC en EMG mag warmte toch weer onterecht beter gewaardeerd worden waardoor warmtehuizen minder geisoleerd mogen zijn. Je gaat als warmtegebruiken dus meer gebruiken wat daar nou duurzaam aan is ?....
    Dat de branche niets leert en enkel het rotte systeem verder wil uitrollen blijkt wel uit het feit dat de man vetantwoordelijk voor het totale warntenetfiasco in Nijmegen weer wordt aangesteld om de metropoolregio Amsterdam ( met haar dubieuze Nuon Joint venture ) te voorzien van een regionaal warmtenet.....

    Warmte is minstens even slecht als Gas in Nederland en de warmtegebruiker is daar enorm de dupe van.
    Laten we Amsterdam , Utrecht en Rotterdam helpen naar echte duurzaanheid door massaal te gaan isoleren en de vervuilende warntenetten uit te faseren. Ook moeten we de tariefsteeling helemaal onderbrengen bij ACM die wel met realistische parameters moeten werken en via de bestuursrechter aan te vechten is als ze er net zo'n potje van maken als EZ.

    Consumentenbescherming is door EZ helemaal omgeturnd tot leveranciersbescherming. Dat er met elke gebruiker is afgesproken dat deze niet meer betaald dan gas is blijkbaar niets waard !

    Warmte ? RIP