​Wat kost energietransitie om ‘Parijs’ te halen?

03.04.2017 | Branchenieuws | 427 keer bekeken
​Wat kost energietransitie om ‘Parijs’ te halen?

Nederland moet tot 2030 jaarlijks 3,5 tot 5,5 miljard investeren in de energietransitie om tegemoet te komen aan het klimaatakkoord van Parijs. Vooral bij de industrie is een groot deel van de CO2-reductie met relatief lage kosten of zelfs met winst te behalen.

Dat blijkt uit een analyse van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN). Beide instituten hebben op verzoek van de ministeries van Financiën, Economische Zaken, Infrastructuur en Milieu en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de kosten van de energietransitie in Nederland in 2030 in kaart gebracht. Uit hun berekeningen blijkt dat een snellere, ambitieuze energietransitie stukken duurder uitvalt dan een langzamere overgang naar een duurzame energievoorziening. Ook is de ene maatregel kosteneffectiever dan de andere.

Kosten energietransitie
De kosten van de energietransitie die nodig is om de uitstoot van broeikasgassen in Nederland terug te dringen, hangen af van hoe ambitieus Nederland is, meldt PBL. ‘In het licht van het klimaatakkoord van Parijs is 80-95% CO2-reductie in 2050 nodig. Daarbij past een reductie van 43-49% in 2030. Als ernaar gestreefd wordt om in 2030 de emissies kosteneffectief met 43% te hebben teruggebracht, zijn de kosten in 2030 tussen 1,6 en 2,6 miljard euro per jaar. Bij het doel om 49% te reduceren kunnen de kosten in 2030 oplopen tot een bedrag tussen de 3,5 en 5,5 miljard per jaar.’

CO2-reductie industrie
Volgens PBL en ECN zijn CO2-emissiereductiemaatregelen in de industrie relatief goedkoop. De industrie kan zelfs geld overhouden door de procesefficiency te verbeteren en afvalstoffen zoveel mogelijk te recyclen, zo blijkt uit een tabel in het rapport van PBL en ECN. Het toepassen van CO2-afvang en –opslag (CCS) bij staalproductie en procesemissies is goedkoper dan bij raffinaderijen, maar beide maatregelen zijn redelijk kosteneffectief. Wel zou een hogere CO2-prijs helpen, omdat het Europese emissiehandelssysteem dan meer impact heeft, zo concluderen PBL en ECN.

Gebouwde omgeving
Opties om de CO2-uitstoot te verminderen bij woningen en kantoren zijn volgens PBL en ECN vrijwel allemaal relatief duur. Het toepassen van energiezuinige led-verlichting en het optimaliseren van verwarming en koeling zijn nog het meest kosteneffectief in deze sector, maar maatregelen zoals isolatie, zonnepanelen, warmte-koude-opslag en warmtepompen zijn relatief dure oplossingen. Opvallend is dat het isoleren van kantoren qua kosteneffectiviteit van alle maatregelen het slechtst scoort: kantoorisolatie kost maar liefst 2060 euro om een ton CO2 minder uit te stoten.

Energietransitie kan goedkoper
Politieke partijen hebben de maatregelen die ze voorstellen in hun verkiezingsprogramma’s laten doorrekenen op kosteneffectiviteit. De kosten voor CO2-reductie vallen echter aanmerkelijk lager uit als wordt gekozen voor de goedkoopste maatregelen, meldt PBL in haar rapport. Volgens PBL komt dit door drie factoren: de eerste is dat maatregelen veelal technisch potentieel betreffen, dat vaak niet selectief kan worden ontsloten met beleid. Zo kan een verplichting tot energiebesparing zowel kosteneffectieve als minder kosteneffectieve delen van het technisch potentieel ontsluiten.

Combi maatregelen duurder
Volgens het PBL is er ook sprake van overlap tussen maatregelen, waardoor een pakket van maatregelen minder effectief is dan de afzonderlijke maatregelen. Zo kan zowel isolatie van een huis als een warmtepomp de gasvraag halveren. Samen leveren ze maximaal 75 procent CO2-reductie, maar de investeringskosten van de afzonderlijke maatregelen blijven hetzelfde. Het combineren van maatregelen leidt daardoor al snel tot een forse toename van de kosten per ton vermeden CO2, vergeleken met de kosteneffectiviteit van een afzonderlijke maatregel.

Goedkoop duurkoop?
Goedkoop kan volgens het PBL duurkoop zijn, als het kabinet geen rekening houdt met de stappen die nodig zijn om het einddoel in 2050 te behalen. Politieke partijen zetten vaak fors in op de gebouwde omgeving, een sector met hoge investeringskosten. Dat kan volgens het PBL verstandig zijn vanwege de lange doorlooptijd van maatregelen, maar het leidt wel tot relatief hoge nationale kosten in 2030. Daarnaast maken partijen duidelijke keuzes in de soort technieken die ze wel of niet willen inzetten voor CO2-reductie, zoals wel of geen kernenergie of vooral wind op zee.

Kanttekening
PBL en ECN waarschuwen dat de uitkomsten van hun berekening indicaties zijn, gezien de vele onzekerheden. Beide instituten zetten een belangrijke kanttekening bij hun conclusies. ‘De nationale kosten in de maatregelpakketten komen in 2030 uit op 1,6 tot 2,6 miljard euro per jaar (bij 43% CO2-reductie) en 3,5 tot 5,5 miljard euro per jaar (bij 49% reductie). Dit zijn de kosten bovenop de kosten van het basispad zoals in de Nationale Energieverkenning 2016 geschetst. Het betreft hier nationale kosten – voor de Nederlandse samenleving als geheel, ongeacht wie deze draagt – in het jaar 2030.’

Exclusief verplichting
Met het ‘basispad’ bedoelen PBL en ECN vastgesteld en voorgenomen beleid op 1 mei 2016, waaronder continuering van de SDE+ regeling tot 2030 (kosten: 3 miljard per jaar), continuering van de salderingsregeling voor kleinschalig zon-PV en concrete maatregelen uit het intensiveringspakket voor het energieakkoord. PBL en ECN merken op dat de invoering van een verplichting voor energiebesparing en een plan met het doel om energie te besparen in de energie-intensieve industrie niet zijn meegenomen in de analyse, omdat deze maatregelen nog niet zijn uitgewerkt in concrete beleidsvoornemens.

Rapport
Lees het rapport van PBL en ECN ‘Nationale kosten energietransitie in 2030’.

Foto: De energietransitie is net een sjoelbak. Niet elke steen levert evenveel punten op (foto PBL)

Redactie Ensoc, 3-apr-17

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (2)

Reageren
  • 08.04.2017 - 14:50 uur | Henk Daalder

    Beste Plomito.
    ECN en PBL vertellen er netjes bij wat hun uitgangspunten zijn, het bestaande beleid en regelgeving.
    Waar is jouw visie en bijbvehorend kosten plaatje?
    Zo zegt dit artikel dat ze uitgaan van 3 miljard SDE per jaar.
    Het huidige beleid i is 12 miljard per jaar. Consumenten gaan dat allemaal betalen, maar dat hoeft niet, want windparken kunnen zonder SDE subsidie, maar onze politici geven het gratis geld liever aan windpark huisjesmelkers.
    Huishoudens kunnen ook kavels KOOP-windpark kopen, zij wekken hun stroom dn zelf op, voor de kostprijs, 2 cent per kWh, 20 jaar vaste prijs.

    Als het huidige SDE beleid van12 miljard SDE budget per jaar wordt voortgezet, kost dat consumenten 17 cent per kWh. Bij een jaarverbruik van ingekochte stroom van 4000 kWh is dat 56 EUR subsidie kosten per maand, veel te veel, maar niet die pvv onzin van"honderden EUR"
    Als ook de warmtepomp en elektrische auto op ingekochte commerciele stroom gaat werken, wordt dat ca 200 EUR per maand subsidiekosten.

    Huishoudens en MKB kunnen ook hun eigen stroom opwekken met een eigen kavel KOOP-windpark.
    Huishoudens hebben het goedkoopste geld, hun spaargeld.
    Zij kopen voor 1500 EUR een eigen kavel en wekken daarmee hun eigen 4000 kWh stroom op, ze kopen geen commerciele stroom, en betalen de ODE subsidiekosten ook niet, maar wel de prijs opslag die bedrijven in hun prijzen doorberekenen, voor de subsidiekosten die ze zelf maken
    Dat kan dus ook met een kavel koop-windpark van 4500 EUR,dan hebben ze genoeg eigen stroom, zonder subsidie voor de warmtepomp en de EV.

    Dan blijven de centrales over.
    PBL heeft hier eenmooi kosten overzicht gemaakt. De klimaat afspraken in Parijs gaan over het laag houden van de opwarming.Daarvoor moeten we CO2 uitstoot reduceren. De kosten per ton CO2 reductie zijn als volgt (met SDe gesubsidieerde windparken en biomassa bijstook, het huidige beleid:

    Kolencentrales met CCS2, 25 EUR per ton CO2 reductie
    Gas centrales met CCS2 75 EUR per ton CO2 reductie (want die stoten per kWh minder CO2 uit)
    Sluiten kolencentrales sluiten,en dus CO2 uitstoot verplaatsen naar gas en buitenlandse centrales
    Dit sluiten kost 65 tot 100 EUR per ton CO2 reductie

    Windparken op zee kosten 100 tot 180 EUR per ton CO2 productie
    Groen gas kost 330 EUR per ton CO2 reductie
    Biomassa als vervanger van fossiel brandstof kost 140 EUr per ton CO2 reductie
    Vergelijk dit met de kolencentrales met CCS2: 25 EUR per ton CO2 reductie
    En het lijkt me duidelijk dat we dat moeten verplichten.
    Maak CCS2 verplicht voor alle centrales, want dat is BAT, Best Available Technology

  • P. Lomito
    03.04.2017 - 19:07 uur | P. Lomito

    Een meerjarig overzicht van de doorberekening in de energierekening voor eindgebruikers zal vrij snel duidelijk maken dat de plannen onhaalbaar zijn, een verhoging van de energierekening met enkele honderden euro's per MAAND. Een huishouden met modaal inkomen zal het vakantiegeld moeten gebruiken om de extra energiekosten op te brengen.

    Volslagen van de pot gerukt, ECN en PBL zijn van alle realiteit losgeslagen. Verder wil ik graag wijzen op de eenzijdige berichtgeving, gebrek aan kritische houding en ontbreken van wederhoor, waardoor de berichtgeving als propaganda opgevat moet worden. Voor een kritisch tegengeluid moet je tegenwoordig al goed zoeken maar de volgende is zeer wetenswaardig: wetenschapsjournalisten Marcel Crok en Martin Sommer (Volkskrant) bij Cafe Weltschmertz https://www.youtube.com/watch?v=kbnGy6bNdMk