Wat betekent klimaatakkoord voor energietransitie?

20.04.2016 | Branchenieuws | 2934 keer bekeken
Wat betekent klimaatakkoord voor energietransitie?

Het klimaatakkoord van Parijs dwingt de wereld om de CO2-uitstoot zodanig te verminderen dat de aarde deze eeuw hooguit 2 graden opwarmt. Betekent dit een ban op fossiele brandstoffen? En wat betekent dit voor energiebedrijven?

Het mondiale klimaatakkoord, dat medio december in Parijs werd gesloten, wordt aanstaande vrijdag geratificeerd in New York. Minstens 55 partijen, waaronder grootmachten als China en de VS, zullen het akkoord officieel ondertekenen. Nederland zal dit doen namens de EU. Het akkoord bevat afspraken om de CO2-uitstoot zodanig te beperken dat de opwarming van de aarde beperkt blijft tot hooguit 2 graden. ‘Het akkoord betekent het begin van het einde van fossiele brandstoffen,’ schreef NRC-journalist Paul Luttikhuis. Hij meldde dat ook op Energy Drive, een congres in Rotterdam dat afgelopen dinsdag werd georganiseerd door NRC Handelsblad. Kernvraag was: wat betekent het klimaatakkoord van Parijs voor de energietransitie?

Hoopgevende berichten
Luttikhuis ziet de laatste tijd hoopgevende berichten over inspanningen om de CO2-uitstoot te verminderen. Bedrijven zoals Unilever, DSM en Akzo Nobel zijn hier al mee bezig. Maar ook Tata Steel onderzoekt een methode om minder energie te gebruiken voor het produceren van staal. ‘Deze bedrijven hebben de weg naar minder CO2-emissies allang ingeslagen. Het klimaatakkoord vormt slechts een weerslag daarvan.’ Luttikhuis wijst ook op het bericht dat het Verenigd Koninkrijk sinds kort meer elektriciteit uit duurzame bronnen haalt dan uit kolen. Hij heeft echter ook kritiek op het akkoord. ‘In het akkoord wordt niet gesproken over een hogere prijs voor CO2.’ Dat is wel nodig om de elektriciteitssector en de zware industrie over te laten schakelen op CO2-arme bronnen.

Succes van klimaattop
Na het mislukken van de klimaattop in Kopenhagen in 2009 zat het klimaatoverleg vast. Toch werd de top in Parijs tegen de verwachting in een succes, vertelt klimaatgezant Michiel Rentenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens Rentenaar kwam dat door bilateraal overleg tussen China en de VS, maar ook door het inzicht dat de economie kan groeien bij een dalende CO2-uitstoot. ‘Deze ontkoppeling speelt zich wereldwijd pas de laatste drie jaar af,’ zegt Kitty van der Heijden, directeur Europa van het World Resources Institute. Volgens haar moet er meer gebeuren dan de nationale plannen beogen om de opwarming te beperken. ‘Vooral met energiebesparing en duurzame energie valt veel winst te boeken. Energiebesparing is essentieel voor een opwarming tot 1 ,5 graad.’

‘We moeten af van kolen’
Volgens Van der Heijden begrijpt slechts 10 procent van de mensen wat het klimaatakkoord betekent. ‘Ook bedrijven nemen het nog niet serieus, want na Parijs daalde de CO2-prijs van 8 naar 5 euro per ton CO2. We hebben nog maar vijf jaar om ervoor te zorgen dat de doelstellingen uit het klimaatakkoord worden gehaald. We moeten komende jaren af van kolen, die vooral in Azië veel worden gebruikt. Het Verenigd Koninkrijk gebruikt nu evenveel kolen als in 1860. De Britten lijken erin te slagen om kolen af te bouwen. Dit moet ook gebeuren voor andere fossiele brandstoffen.’ Nederland moet volgens Van der Heijden niet pas in 2023, maar al in 2018 beslissen over maatregelen voor de lange termijn om de opwarming te beperken tot 1,5 graad.

Parijs duidelijk signaal
‘Parijs verandert alles’, zegt Jeremy Legget, oprichter van het Britse Carbon Tracker, die de kapitaalmarkt helpt om te verduurzamen. Volgens hem vormt het klimaatakkoord een duidelijk signaal om de energiemarkt klimaatneutraal te maken. Volgens hem moet de CO2-uitstoot rond 2060 naar nul moet zijn gebracht. Hij acht dat haalbaar, want in veertig jaar kan veel veranderen, zegt Leggett. Zo is de prijs van zonnestroom en veertig jaar gedaald van 101 dollar naar 0,61 dollar per kWh. Zonnestroom is sinds vorig jaar goedkoper dan elektriciteit uit fossiele bronnen, zo blijkt uit een grafiek die hij toont. Volgens Leggett verliezen niet alleen energiebedrijven maar ook banken geld, door te blijven investeren in fossiele energie. Het roer moet om, aldus Legget. Zijn verhaal lijkt niet aan dovemansoren besteed. Meer dan vijftig bedrijven hebben al beloofd om alle energie uit duurzame bronnen te halen. Volgens hem zijn flexibele bedrijven in het voordeel, omdat ze snel kunnen reageren op de veranderingen die de energietransitie met zich meebrengt.

Waarschuwing aan Shell
Legget’s verhaal vormt een impliciete waarschuwing aan bedrijven zoals Shell, waarvan enkele medewerkers aanwezig zijn op het congres. ‘Shell heeft haar kolentak verkocht en richt zich op aardgas. Dat zal een belangrijke rol blijven spelen, eventueel in combinatie met waterstof,’ zegt Ewald Breunesse, manager energietransities bij Shell. Volgens Breunesse blijft Shell een handelsbedrijf, dat aanbod en vraag verbindt. Zolang er vraag blijft naar gas zal Shell dat blijven leveren. Dat lijkt veel op de boodschap die Shell’s ceo Ben van Beurden onlangs verkondigde.

‘Onzichtbare’ transitie
Shell merkt wel dat klanten vragen om hun CO2-voetafdruk te verminderen, voegt Breunesse toe. ‘In de zakelijke markt vragen klanten wel degelijk om hun CO2-uitstoot te verminderen. Sommigen willen CO2-neutraal worden. Dat is een stuk van de ‘onzichtbare’ energietransitie. Dat vertaalt zich in een andere wijze van transport en logistiek. Bij de industrie is dit lastig, zeker als het gaat om proceswarmte. Dat vereist meestal hoogwaardige warmte, waarvoor aardgas nodig blijft.’

Schone energie?
Een ommezwaai bij Shell lijkt niet aan de orde. Toch wordt er achter de schermen flink nagedacht om fossiele energie ‘groen’ te maken. Volgens Pieter Kapteijn, voormalig Shell-medewerker en mede-oprichter van Trigen Energy Projects Development, is het mogelijk om schone energie te maken uit olie en gas. Volgens Kapteijn zijn olie- en gasbedrijven nodig voor de energietransitie. Dat is een nieuw, optimistisch geluid uit de fossiele sector, die Jeremy Leggett in de praktijk nog niet is tegengekomen. ‘Ik zie nog geen olie- en gasbedrijven die inspelen op de energietransitie.’

Foto: Canadese ganzen met op achtergrond de windmolens bij de Eemshaven (foto Staatsbosbeheer Rottum)

Tekst: Norbert Cuiper

Redactie Ensoc, 20-apr-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (7)

Reageren
  • 01.06.2016 - 11:14 uur | David E. Dirkse

    @M.Bouwmeester
    1, [niet in de schulden bij moeder aarde blijven leven]
    Niemand zal de straatstenen of zijn fiets "moeder" noemen. Het is niet Moeder- aarde maar GAMMA-aarde: alle leven exploiteert de aarde, er is geen keus. De aarde is leverancier van bouwmaterialen. De aarde beschouwen als -zorgende- moeder lijkt mij een gevaarlijke misvatting. Er is leven zolang dat zich weet aan te passen. Niemand zorgt voor het leven op aarde. De natuur doet maar wat.
    2. om twee redenen kan een land niet draaien op windenergie zonder dramatisch welvaartsverlies.
    a. windmolens wekken te weinig energie op (er is geen ruimte)
    b. zonder massa opslag kan 2 van de 3 dagen geen energie worden geleverd.
    Zon- en windenergie is een enkele reis naar het levenspeil van 1800. Suïcidaal dus.
    Opmerking:
    Het -moeder aarde- concept met wildernis als ideaal is door de milieubewegingen bedacht. Wie daar in trapt leeft automatisch in zonde en kan dankzij dit schuldgevoel levenslang moreel en financieel worden uitgebuit. De aflaten zijn overigens fiscaal aftrekbaar.

  • 31.05.2016 - 22:51 uur | Mark Bouwmeester

    Wind is de nieuwe baseload. Maar liefst 38 inschrijvingen van commerciele consortia voor de wind parken bij Borssele. Prachtig. Die windmolens kunnen al meer dan 4000 equivalente vollasturen per jaar leveren. En de stroomprijs wordt lager en lager. We gaan met zijn allen naar een soort "bel-onbeperkt" abonnement. Je heb vaste lasten. Weet waar je aan toe bent. En de kWh kosten bijna niets. En ja. Al met al zullen we langzamerhand wat duurder gaan uitkomen. Maar we kunnen niet in de schulden bij moeder aarde blijven leven. Wat je zegt. Kolen en olie zijn voorraden. Van olie kun je medicijnen maken. Beetje zonder om het op te stoken in je auto. Wind en zon zijn geen voorraden. Die zijn er oneindig.

  • P. Lomito
    29.05.2016 - 23:33 uur | P. Lomito

    Die kapitaaloverdracht waar David het over heeft is het beste te zien in de stroomtarieven die in verschillende Europese landen betaald moeten worden door consumenten. In de landen met de minste duurzame opwekking betaalt men 9 eurocent/kWh (Bulgarije) tot 14 in Frankrijk, 19 in Nederland/Europa (gemiddeld) en maar liefst in 29 in Duitsland en 30 in Denemarken. In die laatste landen heeft men flink geïnvesteerd in windmolens en zijn de kosten de pan uit gerezen. In Denemarken heeft de nieuwe regering daarom besloten om niet verder te investeren in duurzame energie. Ook in Duitsland is een tegenbeweging ontstaan met de partij AfD die snel terrein wint. In Nederland hebben we volgend jaar verkiezingen en ik hoop dat ook hier een partij zal opbloeien die de windmolenwaanzin een halt toe roept.

  • 26.04.2016 - 10:39 uur | David E. Dirkse

    In het artikel wordt gesproken van energietransitie. Dat is onjuist, er is geen sprake van transitie. Energietransitie is voorraadtransitie: kolen, olie, gas, uranium, thorium zijn energievoorraden. Zon en wind zijn dat niet.
    Als i.h.a. een probleem moet worden opgelost dan is een redelijke aanpak de opsplitsing is deelproblemen. Dan wordt logischerwijze het meeste tijd besteed aan het lastigste deel. Zo niet hier. Er worden windparken en zonne panelen geïnstalleerd maar er is geen (massa) opslag. Dit is typisch voor de ideologische verblinding, wij moeten ons diep schamen voor dit geblunder.
    De enige transitie die nu plaatsvindt is kapitaaloverdracht van huishoudens naar het eco-industriële complex.

  • 26.04.2016 - 10:29 uur | David E. Dirkse

    Klimaatalarmisme is religie. In AR5 zegt het IPCC zelf, dat het klimaat niet voorspelbaar is. Worden de Parijse afspraken nageleefd, dan zal dat, volgens de IPCC klimaatmodellen, in 2100 enkele tienden graden temperatuurdaling opleveren, ruim binnen natuurlijke fluctuaties. En dat tegen duizenden miljarden. Bij de huidige concentratie absorbeert CO2 al 85% van de IR band, dus veel temperatuurstijging zit er niet meer in. Bovendien kan CO2 de alarmistische temperatuurstijging niet veroorzaken, daarvoor is een positieve feedback met waterdamp bedacht, maar die is nog nooit aangetoond.
    Religie dus allemaal. Intussen gaat het met de planeet steeds beter dankzij wat meer CO2, de bouwsteen van het leven op aarde.
    Straks breekt mogelijk een kleine ijstijd aan en niemand wil dan nog aan deze duistere periode worden herinnerd. De toekomst is niet te voorspellen maar we weten met zekerheid dat anno 2040 een rederijtje op Terschelling dagtochten organiseert naar de scrapyard Gemini, symbool van collectieve verdwazing.

  • 21.04.2016 - 14:04 uur | Mark Bouwmeester

    Een centrale is veel meer dan zijn brandstof alleen. Energiecentrales leveren zekerheid. Zijn hoog beschikbaar en kunnen zo de transitie naar zon en wind mogelijk maken, zoals Lomito ook schrijft. Maar energiecentrales zijn niet allen afhankelijk van fossiele brandstoffen. De duurzaamheids doelstellingen invullen kunnen centrales kosten effectief.

  • P Lomito
    20.04.2016 - 18:50 uur | P Lomito

    Het klimaatakkoord dwingt niemand, alle partijen kunnen eenzijdig deelname aan het akkoord opzeggen, artikel 28 zo even uit het hoofd. Een begin van het fossiele einde is het sowieso al niet, wij zullen nog minstens 100-200 jaar gebruik blijven maken van fossiele brandstoffen totdat een volwaardig alternatief (= vraaggestuurd, leveringszekerheid, grote voorraden, hoge energiedichtheid, lage kosten per kWh en bovendien veilig / schoon) op grote schaal beschikbaar komt. Windenergie, biomassa en zonne-energie zijn zoals duidelijk mag zijn géén volwaardig alternatief (aanbodgestuurd, leveringsonzekerheid, geen voorraden, lage energiedichtheid, hoge kosten per kWh en bovendien milieubelastend) en zolang we daarin blijven investeren zullen we alleen langer afhankelijk blijven van fossiele brandstoffen.