Variabele prijzen optie voor smart grids

29.03.2016 | Branchenieuws | 1104 keer bekeken
Variabele prijzen optie voor smart grids

Stroomprijzen die in de tijd variëren kunnen consumenten stimuleren hun vraag naar elektriciteit af te stemmen op de productiekosten hiervan. Daarbij gaat het niet alleen om flexibele leveringstarieven. Ook variabele nettarieven kunnen helpen.

Dat blijkt uit onderzoek van Elta Koliou, die afgelopen vrijdag 18 maart promoveerde aan de TU Delft. De in Albanië geboren Koliou raakte door haar masterstudie gespecialiseerd in economie en management van energiebedrijven. Voor het promotieonderzoek, dat werd gefinancierd door de Europese Commissie, onderzocht ze hoe huishoudelijke gebruikers kunnen worden geprikkeld om hun vraag naar elektriciteit te verschuiven. Zo kan meer efficiënt gebruik worden gemaakt van de beschikbare energiebronnen en kunnen netbeheerders de balans op het elektriciteitsnet goedkoper handhaven. De vraagrespons is alleen mogelijk als wordt geïnvesteerd in slimme elektriciteitsnetten (smart grids). Hoe dit in goede banen te leiden?

Flexibiliteit
Om pieken en dalen uit het elektriciteitsgebruik te halen moet meer gebruik worden gemaakt van de flexibiliteit in het energiesysteem. De energievraag bij huishoudens is goed voor bijna een derde van de flexibiliteit, maar deze capaciteit wordt momenteel nog niet benut, zo schrijft Koliou in haar proefschrift. Door de elektriciteitsvraag van consumenten te verschuiven krijgen energieleveranciers een mogelijkheid om elektriciteit efficiënter in te kopen of te produceren en netbeheerders een extra middel om de balans op het elektriciteitsnet te handhaven. Flexibiliteit kan worden bevorderd door het geven van prijsprikkels. In de praktijk is dat lastig omdat de kosten voor elektriciteit voor een gezin relatief laag zijn vergeleken met andere uitgaven. Daarnaast zijn vraag-respons oplossingen voor smart grids kostbaar en is de huidige energiemarkt niet goed ingericht voor vraagsturing, meldt Koliou. In dit laatste ligt een taak voor de overheid.

Realtime pricing
Koliou onderzocht hoe vraagsturing bij de eindgebruiker met succes kan worden gestimuleerd. Dit kan dienen om het beleid voor de introductie van smart grids te verbeteren. Ze maakte een simulatie van het energiegebruik van Nederlandse consumenten. Daaruit blijkt dat realtime-pricing, het beprijzen van energie op moment van gebruik, als meest optimaal werkt. Toch stimuleert dit nog onvoldoende de consument. Een alternatief is critical peak pricing, waarbij energie tijdens beperkte piekuren een hogere prijs krijgt. Dit biedt echter ook nog onvoldoende prijsprikkel, omdat het alleen gaat over de leveringsprijs, die slechts een deel uitmaakt van de totale elektriciteitsprijs. Met andere woorden: flexibele prijzen voor de levering van elektriciteit zetten nog weinig zoden aan de dijk.

Smart grids
Toch is vraagsturing wenselijk, omdat ook netbeheerders zo soms kosten kunnen besparen door het uitstellen van netverzwaringen, meldt Koliou. Dat blijkt uit haar onderzoek in Zweden, waarin vraagsturing leidde tot besparingen voor netbeheerders. Die besparingen kunnen ze inzetten voor investeringen in smart grids. ‘Op capaciteit gebaseerde nettarieven kunnen de consument stimuleren om onder een bepaalde vermogensdrempel te blijven,’ schrijft Koliou. Het financiële voordeel van vraagsturing voor de eindgebruiker acht ze beperkt. Toch vindt ze het realtime beprijzen van elektriciteit nuttig, omdat het consumenten bewuster maakt van de energiekosten. Daarmee kan het draagvlak onder consumenten voor investeringen in smart grids worden vergroot.

Foto: Consumenten kunnen hun energieverbruik volgen dankzij slimme apps. Als ze de actuele stroomprijzen kunnen zien zouden ze hun energievraag kunnen aanpassen (foto DNVGL)

Redactie Ensoc, 25-mrt-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (9)

Reageren
  • P. Lomito
    03.04.2016 - 19:17 uur | P. Lomito

    Veel PV-bezitters lijken niet te beseffen dat de salderingsregeling in 2020 wordt afgeschaft, al dan niet stapsgewijs. Daartoe wordt sinds 1 januari 2015 bij alle aansluitingen de bestaande stroommeter vervangen door een slimme meter die in tegenstelling tot draaischijfmeters niet automatisch salderen. Om rechtsongelijkheid in de periode 2015-2020 tussen gebruikers van draaischijfmeters en slimme meters te voorkomen is een salderingsregeling ingesteld waarbij tot 2020 de netafname en teruglevering bij jaarafrekening administratief wordt gesaldeerd.

    Het verschil tussen automatisch en administratief salderen zit in het feit dat administratief salderen op elk moment beëindigd kan worden en automatisch salderen niet. Nu mag de slimme meter geweigerd worden (terecht!) maar dat betekent niet dat PV-bezitters hun draaischijfmeters mogen behouden om gewoon door te gaan met automatisch salderen. Anders zou er nog steeds sprake zijn van rechtsongelijkheid.

    Naast de jarenlange uitrol van slimme meters wordt dezelfde periode gebruikt om bestaande meters in hoog tempo af te keuren. Een afgekeurde meter moet vervangen worden en dan krijgt de weigeraar een domme meter met dubbel telwerk: één voor afgenomen stroom en één voor geleverde stroom. Bij de te verwachten stroomdiftar kan uiteraard niet gedifferentieerd worden met tarieven dus betaal je standaard het maximale tarief voor netafname en het laagste tarief (zero) voor geleverde stroom.

  • Roland de Bresser
    03.04.2016 - 17:14 uur | Roland de Bresser

    wat een onzin. Alle energie die iemand zelf opwekt hoeft niet door kolen of andere brandstof worden opgewekt en draagt dus wel bij aan duurzaamheid.
    Dat kun je ontkennen, maar dat is net zoiets als zeggend at de aarde niet rond is.
    En je ebt zo fel op het feit dat mensen kunnen salderen, jaloers? Het maakt het mogelijk om meer duurzame energie op te wekken. Ja subsidie dus. Maar zonder subsidie zou er nooit windenergie, zonnepanelen of biomassa zijn.

    Maar ach, als je het allemaal zo goed weet, kom dan eens met oplossingen voor wat er nu speelt? het is zooooooooooo makkelijk om alleen commentaar te leveren en geen oplossingen aan te dragen.

  • P. Lomito
    03.04.2016 - 14:58 uur | P. Lomito

    Het plaatsen van zonnepanelen heeft vrijwel niets te maken met duurzaamheid of ecologie. Te vaak zie ik woningen met zoveel zonnepanelen dat ik zeker weet dat het stroomverbruik best wel wat minder zou kunnen. Verduurzaming van verspilling is in ieder geval niet duurzaam. Als de salderingsregeling in 2020 wordt ingeruild voor de slimme meter met gedifferentieerde tarieven voor stroomafname en stroominjectie op het net is het gelukkig snel afgelopen met deze schijnduurzaamheid. Dus laat maar komen die stroomdiftar, terugleververgoeding voor zonnestroom in de zomer: NIHIL.

  • Roland de Bresser
    03.04.2016 - 13:16 uur | Roland de Bresser

    Hoe dan ook, er zal een groot verschil komen in vraag en aanbod van energie. Daar kan van alles over worden gezegd en partijen zaken worden verweten. Maar dat heeft nog nooit iets veranderd aan de feiten. En dat grote verschil geeft problemen. Zowel in transport van energie als verbruik.
    Het heeft geen nut om het net te verzwaren, want dat kost te veel. Ook is reserve opwek capaciteit te duur en opslag nog niet genoeg ontwikkeld.
    Dus moeten we vraag en aanbod op elkaar afstemmen. Alleen hoe doen we dat? Door de prijzen aan te passen is een optie. Alleen wat is het verschil tussen de hoogste en laagste prijs? Zijn we bereid voor een prijs verschil van 25 cent ons aan te passen of is dat 5 euro?
    mensen denken ok vaak dat dit met de hand moet worden gedaan, maar ik denk dat dit automatisch word gedaan. En nu vinden we dit nog gek, maar hoeveel zaken zijn nu normaal terwijl we in het begin er vreemd tegenaan keken?

    Ik las in de reacties dat er tegen zonnepaneel bezitter word aan geschopt. Maar dat is altijd iemand die ze niet heeft of kan hebben. voor de duidelijkheid, die mensen besteden eigen geld hierin en dragen bij aan verduurzamen van de energie voorziening. Dus er tegen aanschoppen is zo makkelijk. Wat heb jij eigenlijk gedaan om duurzamer te worden?
    Ik zie nog wel uitdagingen. Want hoe gaan we het net betalen als mensen gaan afschakelen ervan? Of het goedkoopste abonnement gaan nemen omdat ze via een accu bijna geheel in eigen verbruik kunnen voorzien? Het zelfde geld voor het gas net. als meer mensen een warmtepomp gaan gebeuren, hoe betalen we dan nog voor het in stand houden van dit net?
    Ik denk dat die oplossingen er wel gaan komen. Maar niet door niets te doen, maar vooral om door te gaan en te zien hoe techniek en regelgeving hierin gaat helpen.

  • Carel Anink
    30.03.2016 - 22:09 uur | Carel Anink

    In het artikel wordt over de ervaring in Zweden gesproken. Daar is op een slimme manier het huishoudelijk afname vermogen uit het net terug te dringen wordt gesteld. Dat is ook logisch omdat er in Zweden nog veel woningen zijn die elektrisch worden verwarmt. Als met warmteopslag kachels de variatie in warmtevraag wordt opgevangen kun je met minder aansluitcapaciteit toe. En daar is veel winst te behalen. In Nederland is de situatie totaal anders. Er wordt nauwelijks elektrisch verwarmt. Wellicht een geringe toename met de inzet van warmtepompen maar die zijn al erg vlak in hun gebruik dus daar is nauwelijks iets te verdienen. Daarbij is de temperatuur van warmtepomp warmte zo laag dat opslag niet mogelijk is dus het verplaatsten van de vraag in de tijd ook niet.

    In de Nederlandse situatie hebben we 54 cent transportkosten per dag voor een consumenten aansluiting voor de afname uit het net. Daar kunnen nu dus alle netwerkkosten van worden betaald. Wat valt hier nog aan te optimaliseren?

    Wellicht zal er een afvoercapaciteitsprobleem kunnen ontstaan in woonwijken door alle zonnepanelen die gelijktijdig vol in productie komen als de zon vel schijnt. Moeten de afnemers zonder zonnepanelen daar de dupe van worden of moet er een teruglever-capaciteitstarief komen voor iedereen die zijn overschot op het net dumpt. Ik ben van mening dat de veroorzaker moet betalen.

  • P. Lomito
    30.03.2016 - 18:06 uur | P. Lomito

    Dan kom je aan de goudmijn van de overheid, weinig kans dat je daar verandering in brengt, of je moet bereid zijn de hypotheekrenteaftrek in 2026 volledig afgeschaft te hebben. Inkomsten uit accijnzen lopen ook al terug (minder rokers, meer E-bikers, meer drank-, tabak- en benzineinkopers over de grens). Verder lopen de aardgasbaten terug omdat er minder opgepompt kan worden in Groningen, de winters aangenaam kort zijn en omdat meer consumenten werk maken van woningisolatie.

    Daarmee is de halfslachtige houding van de overheid t.a.v. energiebesparing ook verklaard: men belijdt het groene geloof in catastrofale opwarming van de aarde met daarbij noodzakelijk geachte CO2-reductie die met energiebesparing perfect gerealiseerd kan worden, maar tegelijk doet de overheid er alles aan om al te grootschalige energiebesparing tegen te werken en zo de inkomsten uit energie op peil te houden:
    - isoleren van de woning wordt niet of nauwelijks gestimuleerd, van de 70 miljard euro die het Energieakkoord kost gaat slechts 0,4 miljard naar isolatie van sociale huurwoningen (dat is slechts 0,6% !!!)
    - in plaats van alle woningen te voorzien van 3 gratis zonnepanelen (kosten 7 miljard euro), wordt 4 miljard euro verspild aan slimme meters die het salderen in 2020 onmogelijk moeten maken en geen energiebesparing wordt gerealiseerd
    - in plaats van de energiebelasting te verhogen met gelijktijdige verlaging van de loonbelasting om energiebesparende maatregelen te stimuleren wordt een schamele 70 miljoen euro subsidie gegeven op vervuilende installatietechnieken (ISDE 2016)
    - in plaats van elektrische fietsen te stimuleren worden energieverspillende elektrische auto's gestimuleerd
    - in plaats van woningen energie-onafhankelijk te maken (passiefwoningen) worden nieuwbouwwoningen afhankelijk gemaakt van warmtenetwerken en omdat deze ten onrechte als duurzaam beschouwd worden laat men de nieuwbouwwoningen neerzetten met minder isolatie...

  • Jeroen Larrivee
    30.03.2016 - 16:15 uur | Jeroen Larrivee

    Dan moet ook de energiebelasting variabel worden ander heeft het te weinig zin...

  • P. Lomito
    29.03.2016 - 15:27 uur | P. Lomito

    Het invoeren van stroomdiftar is een logische stap ná het vervangen van alle stroommeters door een slimme meter, blijkbaar moeten de geesten daarvoor rijp gemaakt worden gezien dit artikel. Zoals te verwachten wordt er gelijk een voorschotje genomen op de flexibiliteit die bij huishoudens zit voor het inschakelmoment van apparaten die niet op een specifiek tijdstip ingeschakeld moeten worden, denk aan een wasmachine, vaatwasser, wasdroger en elektrische boiler...

    De marge waarbinnen de prijs te variëren is echter minimaal omdat het stroomtarief voornamelijk uit belastingen en transportkosten bestaan en daarmee is de financiële prikkel om een ander inschakelmoment te kiezen ook vrij gering. De 1 eurocent goedkopere nachtstroom is voor mij ook geen reden om de wasmachine 's nachts te laten draaien.

    Voor het groeiende leger PV-bezitters dat straks niet meer kan salderen maar een kleine variabele terugleververgoeding gaat ontvangen, is het zeker niet interessant om apparaten in te schakelen als de dure netstroom slechts enkele rotcenten goedkoper is terwijl er gratis zonnestroom beschikbaar is. Uiteraard gaan PV-bezitters die flexibiliteit zelf benutten om hun zonnepanelen optimaal te laten renderen.

    Ofwel leuk geprobeerd maar volslagen kansloos.

  • Anton Schiere
    29.03.2016 - 14:49 uur | Anton Schiere

    Dit is nu na 1 maart het tweede artikel op deze website waar tarief differentiatie van elektriciteit wordt opgevoerd om de problemen van energieproducenten en van netbeheerders op te lossen.
    Maar ook in dit artikel blijven producenten en netbeheerders weer passief langs de zijlijn staan.

    Ja ze willen de energieverbruiker via een App wel laten weten wanneer de stroom duur is en wanneer goedkoop en deze onderzoekster denkt dat half Nederland dan constant naar die App gaat kijken alvorens een schakelaar aan of uit te zetten.
    Mevrouw Elta Koliou spreekt zich voorts zelf, althans in de weergave van haar proefschrift in dit artikel, tegen als ze stelt dat: prijsprikkels, omdat die in het gezinsbudget een marginale impact hebben, onvoldoende soelaas bieden, terwijl ze verderop denkt dat een grotere prijsprikkel op basis van èn levering- èn nettarief dat wel zouden doen.
    Voorts stelt zij dat er een beprijzing op basis van net capaciteit (aansluitwaarde) moet komen. Die kennen we voor kleinverbruikers al decennia in ons land en het tariefonderscheid is scherp. Het loopt op van circa € 250 voor de kleinste capaciteit tot € 2.300 per jaar voor de grootste kleinverbruikers aansluiting. En als je over je gecontracteerde capaciteit heen gaat wordt je direct gestraft, want dan vliegt de zekering eruit.

    Vervolgens laat ze een waaier aan begrippen de revue passeren:
    Zo stelt ze dat:
    - vraagrespons: is alleen mogelijk als wordt geïnvesteerd in slimme elektriciteitsnetten (smart grids).
    - flexibiliteit: kan worden bevorderd door het geven van prijsprikkels
    - vraagsturing: waar naar haar oordeel de huidige energiemarkt niet goed op is ingericht
    - realtime-pricing: het beprijzen van energie op moment van gebruik
    - critical peak pricing: al zegt ze ook van deze drie laatste begrippen, dat die onvoldoende werken
    - op capaciteit gebaseerde net tarieven: maar die hebben we al.

    Wat er ook weer aan haar verhaal ontbreekt is het proactief door leveranciers, of netbeheerders, in plaats van enkel via een App, meegeven van stuurpulsen via het net waarmee bij de eindgebruiker bepaalde apparaten worden in- of juist uitgeschakeld. Daarbij kan het gaan om auto’s met batterijen, grootverbruikers zoals (af)wasmachines, airco’s, grote vrieskasten etc.. De meeste van dit soort apparaten is hier al redelijk op voorbereid, de industrie zou het op nieuwe apparaten zo kunnen implementeren. Voor bestaande apparaten zou het kunnen werken via een voorschakelapparaat.
    Die stuurpulsen bestaan al, ze sturen nu enkel op vastgestelde tijdstippen het dag- nachttarief, dat inmiddels nauwelijks meer onderscheid kent en dus daardoor ook aan vraagsturende werking heeft ingeboet.

    Wat moet er wel gebeuren:
    - niks geen grote investeringen in dure smart grids
    - maar wel samen met het geven van stuurpulsen duaal (voorheen dag- / nachtstroom) weer meer gedifferentieerd beprijzen, wat voor de consument, als deze hier goed op inspeelt, overigens geheel budget neutraal moet zijn
    - en ja als de energieaanbieder (producent en/of transporteur) die stuurpulsen regionaal, of misschien lokaal-/wijk afhankelijk geeft kan niet alleen direct worden ingespeeld op de totale energiesituatie (overschot/tekort), maar ook op de lokale netbelasting.

    Kortom geef de consument praktisch te gebruiken stuurpulsen via het net en de markt pakt het als vanzelf op, zonder dat de energiesector zelf grote investeringen hoeft te doen.
    Hoeft er ook niets aan de salderingssystematiek te gebeuren, want als er overschot op het net is daalt het tarief en worden gelijktijdig verbruikers bijgeschakeld, zodat dat overschot ook nog eens real time wordt benut.

    Zullen we dit dan een Smart low cost Solution noemen?