​‘Toekomst warmtenetten ligt bij bestaande bouw’

11.06.2015 | Branchenieuws | 2270 keer bekeken
​‘Toekomst warmtenetten ligt bij bestaande bouw’

Investeren in de aanleg van grootschalige warmtenetten is de laatste jaren in Nederland lastiger vanwege een dalende vraag naar warmte. De toekomst ligt bij koppeling van bestaande woningen aan warmtenetten en het aan elkaar knopen van lokale warmteprojecten.

Dat constateert Antoine Stultjens, senior sales manager van warmteleverancier Ennatuurlijk, het voormalige Essent Warmte. Stultjens doet zijn constatering als docent van de opleiding ‘Warmte in 2 dagen’, waarvan het tweede deel plaats vindt op een van de warmste dagen van het jaar. Gelukkig is het koel in het Rotterdamse debat- en congrescentrum Arminius, waar circa twintig deelnemers de lessen volgen. Onder de cursisten bevinden zich medewerkers van onder meer Westland Infra, Enexis en Alliander, maar ook gemeente Nijmegen en afvalbedrijf HVC zijn vertegenwoordigd. Sommigen deelnemers oriënteren zich op het onderwerp, anderen zijn al langer bezig met warmteprojecten.

Warmtevisie
Nederland verkrijgt de meeste warmte tot nu toe uit aardgas, maar duurzame bronnen moeten in de toekomst de rol van aardgas overnemen. Dat is ook in lijn met de Warmtevisie van het kabinet, die minister Kamp van EconomischeZaken onlangs presenteerde. Warmte moet volgens Kamp een volwaardig alternatief vormen voor aardgas. Met warmte maken huizen, kantoren en kassen gebruik van water dat is opgewarmd met andere bronnen. Hierdoor kan Nederland zuiniger en duurzamer haar energie benutten, zoals ook is afgesproken in het energieakkoord. Er zijn echter nog weinig woningen in Nederland al aangesloten op een warmtenet. Slechts drie procent, zegt Stultjens.

Warmtevraag daalt
De vraag van woningen naar warmte is echter in Nederland de laatste jaren afgenomen, vertelt Stultjens. Dat komt doordat nieuwe woningen beter worden geïsoleerd, onder druk van de overheid die een steeds lagere energieprestatienorm (EPC) voorschrijft in het Bouwbesluit. Daarnaast worden door de crisis in de bouw ook minder woningen gebouwd, vertelt Stultjens. ‘Werden voorheen wijken van vijfhonderd tot duizend woningen uit de grond gestampt, nu worden wijken van hooguit driehonderd woningen gebouwd, met slechts kleine uitbreidingen in plukjes van dertig tot vijftig woningen. Dat bemoeilijkt de aanleg van een warmtenet aanzienlijk.’

Koeling belangrijker
De dalende vraag naar warmte bij woningen maakt het lastiger om een groot warmtenet aan te leggen en te exploiteren, vertelt Stultjens. Hij wijst erop dat bij woningen vooral de vraag naar ruimteverwarming daalt, parallel aan de verlaging van de EPC. De vraag naar warm tapwater blijft echter gelijk, zo blijkt uit een tabel die Stultjens toont. Tegelijkertijd wordt koeling van ruimtes belangrijker, vanwege interne warmteproductie. Dit gaat vooral op voor kantoren waar in een ruimte veel mensen werken op laptops. ‘Ook hier zie ik dat verschijnsel terug,’ zegt Stultjens, wijzend op de laptops die bij diverse deelnemers op tafel staan.

Toekomst voor warmte?
In de toekomst is dus minder warmte nodig. Dit betekent niet dat er geen toekomst is voor warmte, sust Stultjens. Nederland heeft als voordeel dat warmtenetten relatief dicht bij elkaar liggen. Daardoor is het mogelijk om netten aan elkaar te koppelen. Dat gebeurt ook, zoals tussen Arnhem en Nijmegen. Stultjens noemt als probleem bij zo’n koppeling het drukverschil tussen warmtenetten, dat dan eerst moet worden opgeheven. Dit is mogelijk met aanleg van een hoofdleiding (‘backbone’), die de lokale warmtenetten verbindt. Dit is volgens Stultjens ook het plan voor Het Groene Net voor de gemeente Sittard- Geleen, Beek en Stein, waarbij lokale warmtenetten van zeven woonwijken aan elkaar worden geknoopt, als ‘kralen aan een ketting’.

Groeimarkt
Nieuwe woningen kunnen worden aangesloten op een bestaand warmtenet. Het is ook mogelijk om bestaande woningen aan te sluiten op een bestaand warmtenet, zegt Stultjens. ‘Deze vorm van uitbreiding heeft qua afzet de grootste potentie en is een groeimarkt. Het is wel lastig, want hierbij moet de cv-ketel worden vervangen en moet een sleuf van 80 cm diep worden gegraven om de warmteleiding aan te leggen. Die sleuf moet soms dwars door de voortuin, die daarvoor overhoop moet. Ook leidt de koppeling met het bestaande warmtapwatersysteem soms tot flink wat hak- en breekwerk. En bij gestapelde bouw in de huursector (blokwoningen) moet minstens 70 procent van de bewoners akkoord gaan, anders gaat het niet door.’

Decentraal
Stultjens ziet ook de opkomst van decentrale warmtenetten. ‘De zeer lokale energievoorzieningen winnen steeds meer terrein. Huiseigenaren van een rijtje woningen kunnen besluiten om zelf een warmtenetje aan te leggen, zodat ze onafhankelijk van aardgas worden.’ Ook opslag van warmte komt hierbij om de hoek kijken, zegt Stultjens. Hij noemt als voorbeeld van seizoensopslag het Paleiskwartier in Den Bosch. De Bossche wijk maakt gebruik van warmte-koude-opslag in de bodem, waarbij zomerse warmte wordt opgeslagen voor gebruik in de winter. Dat fungeert tegelijkertijd ook als koeling, want in de zomer wordt het koude water opgepompt om 1200 woningen te koelen.

Foto: Appartementencomplex Armada in de Bossche wijk Paleiskwartier. Het water boven de parkeergarage maakt deel uit van een warmte/koudeopslag. In de zomer wordt het opgewarme water in een diepe put in de bodem opgeslagen voor gebruik in de winter (foto Wikipedia)

Opleiding
De
opleiding Warmte in 2 dagen vond plaats op 4 en 5 juni 2015 in Rotterdam. De volgende editie is gepland op 22 en 23 september 2016. Meer informatie over de opleiding staat hier.

Tekst: Norbert Cuiper, redacteur Ensoc

Redactie Ensoc, 11-jun-15

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (4)

Reageren
  • P. Lomito
    17.06.2015 - 00:09 uur | P. Lomito

    +++ het beetje CO2 voordeel van de meeste warmtenetten wordt direct teniet gedaan omdat de meeste afnemers minder geïsoleerd hebben vanwege die duurzame warmte +++
    Dat is inderdaad een enorme blunder in de bouwregelgeving (Energie Prestatie Gebouwen) waarbij een verplichte warmtenetaansluiting misbruikt wordt om de nieuw te bouwen woning extra slecht te isoleren. En dan hebben we het over de theoretische energieprestatie, de werkelijke prestatie ligt nog veel lager door slechte uitvoering van met name isolatie en luchtdichting. Ga maar eens op een willekeurige bouwplaats kijken, de zorgvuldigheid van de uitvoering is doorgaans om te huilen.

  • Derk Reeshofwarmte
    16.06.2015 - 10:01 uur | Derk Reeshofwarmte

    Ach , er zal geen consument meer vrijwillig aansluiten op een warmtenet , iemand die maar een beetje kijkt op internet ziet de ellende en het misbruik van de consument.
    Zolang het minsterie van Economische Zaken zonder enige vorm van controle met die parameters en de warmtewet kan blijven rotzooien is warmte ten dode oogeschreven ( de techniek zelf overigens ook door alle verliezen ).
    Jezelf vrijwillig aansluiten op een warmtenet is als naar een sekte gaan waar je geïndoctrineerd wordt met duurzaam duurzaam maar waar je alleen maar financieel en ook qua duurzaamheid wordt genept. ( het beetje CO2 voordeel van de meest warmtenetten wordt ditect teniet gedaan omdat de meeste afnemers minder geisoleerd hebben vanwege die duurzame warmte. Dan doe je het niet voor de duurzaamheid maar voor het geld... ).
    In Brabant is een enorm warmtenet aan de Amercentrale gehangen waar er met kolen water wordt verwarmd ( heeft niets met rest te maken ) dit hele net met ruim 33.000 afnemers had beter op gas kunnen stoken dan was er meer CO2 bespaard , beter geisoleerd en minder geld bij de gebruikers afgetroggeld. Dit soort warmtenetten duurzaam blijven noemen is een schande en hier wordt de consument dus gewoon voorgelogen. ( dit is ook realiteit voor de afvalverbrandingsnetten omdat wij in NL steeds minder afval produceren er nu meer en meer afval per schip en vrachtwagen naar nederland wordt vervoert om hier te verbranden... ).
    Stadsverwarming is in Nederland een drama voor de consument ! ( Bij WKO wordt de consument bijvoorbeeld weer opgelicht met verplichte afname koude voor de hoofdprijs terwijl dat indien het onlosmakelijk is verbonden ((niet opzegbaar)) met warmte eigenlijk gratis zou moeten zijn binnen het vastrecht. )

    U bent gewaarschuwd huurders en kopers !

  • P. Lomito
    11.06.2015 - 23:41 uur | P. Lomito

    Er is iets vreemds aan de hand met warmtenetten. Deze kostbare infrastructuur wordt met veel subsidie aangelegd met de bedoeling om restwarmte van fossiele stroomopwekkers te benutten. We weten nu dat die warmte geen rest is die anders onbenut blijft maar warmte die met fossiele brandstof geproduceerd wordt om de warmtenetten op hoge temperatuur te krijgen. Anders gezegd: warmtenetten draaien gewoon op fossiele brandstoffen (vooral kolen) en zijn daarmee ook niet duurzaam.

    Tegelijk worden fossiele energiecentrales kapot geconcurreerd met overgesubsidieerde duurzame stroom van windmolens en zonneparken waardoor stroomproducenten nu al de duurdere (en schonere) gascentrales afschakelen en investeringen in deze centrales niet terugverdiend kunnen worden. De businesscase van fossiele centrales wordt dus onderuit gehaald met zogenaamd duurzame stroomopwekking maar zonder die fossiele centrales is er ook geen "rest"warmte om de warmtenetten mee te voeden...

  • P. Lomito
    11.06.2015 - 13:37 uur | P. Lomito

    Warmtenetten worden nu doorgaans uitgerold in nieuwbouwwijken omdat daar de schop sowieso de grond in moet. Maar in die wijken is relatief weinig warmte nodig en daarmee zijn warmtenetten daar weinig rendabel. Voor bestaande woningen (lees: slecht geïsoleerde woningen) met een hoge warmtevraag is de afzet al veel gunstiger maar daar zijn de kosten van aanleg tussen alle bestaande infrastructuur weer veel kostbaarder. Daarmee is de businesscase van warmtenetten eigenlijk niet mogelijk en moeten grote hoeveelheden subsidie (belastinggeld) erbij om het rendabel te krijgen.

    Voeg daarbij dat warmtenetten ongunstiger zijn voor gebouwen met een hoge temperatuur warmteafgifte (vrijwel alle slecht geïsoleerde gebouwen) waardoor er nauwelijks gebruik gemaakt kan worden van restwarmte (lage temperatuur) en meer aftapwarmte (hoge temperatuur) nodig is die gewoon gestookt wordt met kolen of gas. En weg is de milieuwinst.

    Maar er is nog een argument waarom warmtenetten het zwaar zullen krijgen, de vaste en variabele kosten die aan de eindgebruiker doorberekend worden zijn hoger dan die voor het gebruik van een gasketel. Aangezien bestaande woningen al voorzien zijn van een gasaansluiting en gasketel heeft de bewoner is er weinig reden om voor een relatief duur warmtenetaansluiting te kiezen. In nieuwbouwwijken waar de gasaansluiting vaak bewust niet wordt aangelegd om het warmtenet te bevoordelen zie je bewoners dan ook overstappen op allerlei alternatieven zoals pelletkachels, houtkachels, lucht/water-warmtepompen en zelfs elektrische verwarming. Dat laatste is mogelijk door de nieuwste woningen nog iets energiezuiniger te maken (dak extra isoleren, mechanische ventilatie vervangen door balansventilatie) en het extra stroomverbruik af te dekken met zonnepanelen. Een opgepimpte rijwoning kan al voor zo'n 1.500 kWh stroom per jaar verwarmd worden zonder noemenswaardige investering in installaties. Ook het warmwater kan elektrisch verwarmd worden in een kleine boiler voor zo'n 500 kWh stroom per jaar met zuinig douchegedrag en een waterbesparende douchekop.

    Mijn conclusie is dat elke euro die in warmtenetten gestopt wordt zeer waarschijnlijk op de grote berg die staatsschuld heet terecht zal komen. Anders gezegd: de onbetaalde rekening zal worden doorgeschoven naar toekomstige generaties.