Strengere energienorm woning pusht innovatie

07.07.2016 | Branchenieuws | 1206 keer bekeken
Strengere energienorm woning pusht innovatie

Striktere energieprestatienormen voor nieuwbouwhuizen stimuleren het gebruik van innovatieve producten. Ook zorgen strengere normen voor innovatievere samenwerking in de bouwsector.

Dat blijkt uit onderzoek van dr. Henk de Vries van de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit (RSM) en RSM-alumnus Pieter Verhagen. Hun resultaten laten zien dat milieubeleid hand in hand kan gaan met innovatie. Normen voor energieprestaties zijn verplicht voor alle nieuwbouwwoningen, en werden sinds hun invoering steeds verder aangescherpt. Hun verplichte karakter dwong de sector ertoe op zoek te gaan naar energie-efficiëntere installaties en betere samenwerking om aan de criteria te kunnen voldoen.

Energieprestatienormen
In 1995 introduceerde de Nederlandse overheid de energieprestatiecoëfficiënt (EPC) met het doel de CO2-uitstoot terug te dringen en energiebesparing te stimuleren. Naast deze energieprestatienorm ontwikkelde het Nederlands Normalisatie-instituut NEN samen met partners uit de bouwindustrie een nieuwe standaard voor het meten van energieprestaties. Deze NEN 7120 is toepasbaar voor woningen en utiliteitsbouw, zowel nieuwbouw als bestaande bouw. Met de nieuwe normen voldoet Nederland aan de eisen van de herziene Europese richtlijn energieprestaties van gebouwen (EPBD).

Onderzoek
Om uit te zoeken hoe de bouwsector omgaat met striktere normering analyseerden de onderzoekers de energiezuinigheid van ongeveer 2.000 woningen die tussen 1996 en 2003 zijn gebouwd. Daarnaast onderzochten ze de bouwvergunningen, om te achterhalen welke technieken er werden gebruikt om aan de normen voor verwarmings- en ventilatiesystemen te voldoen. Ze vergeleken de resultaten met de invoeringsdata van de normen, en voerden gesprekken met experts, om te achterhalen tot welke vormen van innovatie de invoering van de nieuwe standaards heeft geleid.

Stapsgewijze aanpassing
Het onderzoek van De Vries en Verhagen laat zien dat de invoering van striktere energienormen bouwers ertoe aanzette de ontwerpen van hun huizen stapsgewijs steeds verder aan te passen. Ze gingen bijvoorbeeld dikker isolatiemateriaal gebruiken, of betere verwarmingsketels. Volgens de onderzoekers werden bestaande innovaties daardoor gemeengoed. Bouwfirma's gingen daarnaast meer systemische innovaties voor hun gebouwen gebruiken. Ze schakelden bijvoorbeeld over op zonne-energie en energieopslag.

Standaardoplossingen
Het bouwproces is volgens De Vries met de nieuwe energiestandaards ingewikkelder geworden. Bouw- en installatiefases raken meer geïntegreerd. Leveranciers bedachten standaardoplossingen, combinaties van nieuwe technologie en productietechnieken die gegarandeerd aan de nieuwe normen voldoen. Zo bundelden leveranciers van verwarmings- en ventilatiesystemen hun krachten om geïntegreerde systemen te ontwerpen en te produceren. Sommige bouwbedrijven ontwerpen en bouwen zelfs complete standaardhuizen die aan alle nieuwe energie-eisen voldoen. 

Organisatorische innovaties
De ontwikkeling van onderdelen die aan de strengere normen voldoen, kan als organisatorische en managementinnovatie worden beschouwd. In het onderzoek komen ook andere organisatorische innovaties naar voren, zoals het aanstellen van systeemintegratoren om grote delen van het bouwproces te overzien, of het gebruik van nieuwe en innovatieve software die al vroeg in de ontwerpfase de energiezuinigheid berekent. Voorbeelden van leveranciers van dergelijke software zijn Bink, DGMR, De Twee Snoeken, Earth Energie Advies en Vabi.

Betere coördinatie bouwfases
Sommige bouwbedrijven lieten zelfs het principe los dat elk huis zijn eigen energievoorziening moet hebben. In plaats daarvan kunnen buren één energiezuinige installatie delen. In combinatie met ondergrondse warmte-opslag wordt de installatie zelfs nog efficiënter. Ook dit is volgens de Vries weer een voorbeeld hoe de sector gemakkelijker aan de aangescherpte eisen kan voldoen door aanpassingen in het huisontwerp door te voeren, in combinatie met veranderingen in het proces van ontwerpen en bouwen. Na de introductie van de nieuwe normen worden de verschillende bouwfases op een betere, innovatieve manier gecoördineerd, concludeert De Vries.

Foto: Rijtjeshuizen aan de Karel de Grote Laan in de Aireywijk Genderdal in Eindhoven. De dakpannen zijn vervangen door dakgeïntegreerde zonnepanelen (foto Woonbedrijf)

Artikel
Lees het wetenschappelijke
artikel
De Vries Henk J., Verhagen W. Pieter Impact of changes in regulatory performance standards on innovation: A case of energy performance standards for newly-built houses, Technovation, jaargang 48–49, februari-maart 2016, pagina's 56-68.

Video
Bekijk de video over dit onderzoek:


Redactie Ensoc, 7-jul-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • P. Lomito
    12.07.2016 - 17:34 uur | P. Lomito

    Ik zou geen nieuwbouwwoning willen hebben met zonnepanelen op het dak, bovendien zou ik mijn geld niet willen besteden aan PV maar liever aan isolatie, luchtdichting en balansventilatie. Zonnepanelen worden gelukkig verboden op daken in geval van historische stadscentra en beschermde dorpsgezichten. Van nij zou daar een verbod bij mogen komen voor alle straatgerichte dakvlakken.

  • 12.07.2016 - 14:48 uur | jos Schalks

    Helaas is de foto van de noordzijde van de woningen dus niks zonnecellen.

    het zou verboden moeten worden geen zonnecellen standaard te plaatsen op nieuwbouwwoningen.
    door vervangen van dakpannen door zonnepanelen zijn de meerkosten marginaal tov pannen.

    mijn eigen woning tot energieklasse A verbouwd , verbruikt nog - 400 Kwh en 1150M3 gas

  • P. Lomito
    07.07.2016 - 16:26 uur | P. Lomito

    Wat een gemiste kans om in het onderzoek niet de gerealiseerde energieverbruiken mee te nemen. Voor insiders is bekend dat de EPC-methode een sterk theoretisch karakter heeft door de vele aannames en grove vereenvoudigingen. Door nu het werkelijke energieverbruik mee te nemen had men in ieder geval een indicatie kunnen krijgen van de effectiviteit van de diverse "duurzame" maatregelen.