​Stevig klimaatbeleid levert geld op

16.01.2017 | Branchenieuws | 1018 keer bekeken
​Stevig klimaatbeleid levert geld op

De Europese Commissie stelt voor om de CO2-uitstoot terug te dringen in sectoren die niet meedoen aan het Europese emissiehandelssysteem. Bij vergaande maatregelen overstijgen de baten van energiebesparing de kosten voor het uitvoeren van de maatregelen.

Dit concluderen het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) in een rapport. Dit rapport is geschreven in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu en het ministerie van Economische Zaken. Deze twee ministeries hadden ECN en PBL gevraagd om te bepalen welke opties er zijn voor Nederland om te voldoen aan het voorstel van de Europese Commissie om per lidstaat doelen te stellen voor het verminderen van CO2-emissies die niet onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS) vallen.

Klimaatakkoord Parijs
De Europese Unie wil de afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs gestalte geven. Dit gebeurt door de CO2-uitsoot binnen het EU-grondgebied in 2030 met tenminste 40 procent te verminderen ten opzichte van de uitstoot van 1990. Een deel hiervan wordt gerealiseerd via het ETS: dit moet resulteren in 43 procent CO2-reductie ten opzichte van 2005. De resterende opgave wordt gerealiseerd in de niet-ETS-sectoren, zoals landbouw, transport, gebouwde omgeving en industrie buiten het ETS. Dit moet leiden tot 30 procent CO2-reductie ten opzichte van 2005.

Emissiebudget
De Europese Commissie heeft in juli 2016 het voorstel uitgebracht voor de zogeheten Effort Sharing Regulation, een richtlijn die de niet-ETS opgave verdeelt over de lidstaten. De Commissie stelt hierin een bindend nationaal reductiedoel voor, dat per lidstaat verschilt en dat wordt vertaald in een cumulatief emissiebudget voor de periode 2021 tot 2030. Het voorstel voor het Nederlandse reductiedoel van 36 procent ten opzichte van 2005 is vergelijkbaar met inspanningen van omringende landen zoals België (35%), Duitsland (38%), Verenigd Koninkrijk (37%) en Frankrijk (37%).

Reductieopgave
Het voorstel van de Europese Commissie vertaalt zich voor de periode 2021-2030 in een Nederlands emissiebudget van cica 881 megaton (Mton) CO2-equivalenten. Met het huidige en voorgenomen beleid is de verwachting dat de uitstoot in Nederland in die periode 901 Mton CO2-equivalenten bedraagt. Dit betekent dat de totale verwachte cumulatieve reductieopgave voor de periode 2021-2030 circa 21 Mton CO2-equivaltenten bedraagt, zo melden PBL en ECN in het rapport. Lidstaten mogen zelf bepalen met welke maatregelen het gestelde doel zal worden behaald.

Baten door energiebesparing
PBL en ECN hebben het technisch potentieel voor emissiereductie en de kosten geanalyseerd. Bij relatief minder vergaand beleid (variant A) bedragen de nationale kosten in 2030 circa 30 miljoen. Verdergaand beleid (variant B) zal een groter deel van de technisch mogelijke potentiëlen ontsluiten en leidt tot 100 miljoen aan netto baten. De baten van energiebesparing overtreffen in dat geval de kosten voor het uitvoeren van deze maatregelen. Bij het meest vergaande beleid (variant C) lopen de baten op tot 140 miljoen euro per jaar.

Relatief goedkoop?
De opgave van 20 Mton CO2-reductie in de niet-ETS sectoren kan volgens PBL en ECN voor een groot deel worden ingevuld met relatief goedkoop potentieel en optimalisatie van bestaande systemen. ‘In een aantal sectoren is CO2-reductie onderdeel van het kostenoptimale pakket, zoals geothermie in de glastuinbouw, elektrificatie in de industrie, warmtepompen in de gebouwde omgeving en elektrische voertuigen in de transportsector. Maar veel andere opties worden pas kostenoptimaal bij verdergaande beleidsopgaven,’ aldus PBL en ECN.

‘Kosten lijken acceptabel’
De kosten van de reductieopgave van 20 Mton CO2-equivalenten voor de periode 2021-2030 lijken acceptabel voor de Nederlandse samenleving. Dat schrijft staatsecretaris Dijksma van Infrastructuur en Milieu in een brief aan de Tweede Kamer, als reactie op het rapport van PBL en ECN. Een aantal maatregelen voor de niet-ETS sectoren is al in de Energieagenda aangekondigd, zoals het vervangen van de aansluitplicht voor gas door een breder aansluitrecht voor verwarming.

Wees niet te optimistisch
ECN en PBL waarschuwen voor optimisme. ‘In werkelijkheid zullen kosten hoger liggen bij een kostenoptimale invulling, omdat beleid meestal niet in staat is om de goedkoopste opties selectief te ontsluiten. Ook zijn er vaak redenen om af te wijken van de op korte termijn goedkoopste invulling.’ En verderop melden ECN en PBL: ‘Ook het huidige beleid zet al in veel sectoren in op verdergaande maatregelen en vaart niet blind op kosten.’

Slag om de arm
PBL en ECN houden nog een slag om de arm. ‘De beleidsopgave is nog erg onzeker. Het voorstel biedt ook flexibiliteitsopties waarmee de kosten van een mogelijk verdergaand doel kunnen worden beperkt.’ Dijksma wil ervoor waken dat de flexibiliteitsopties in de huidige omvang beschikbaar blijven, om hogere kosten door tegenvallende ontwikkelingen te voorkomen. Volgens PBL en ECN doet het kabinet er goed aan om maatregelen vanaf 2021 direct uit te voeren. De kosten nemen toe wanneer de maatregelen later worden geïmplementeerd, aldus PBL en ECN.

Tussenstap naar 2050
De invulling voor 2030 is volgens PBL en ECN slechts een tussenstap op weg naar 80 tot 95 procent emissiereductie in 2050. ‘Met een kostenoptimale invulling van de beleidsopgave van 20 Mton liggen de CO2-emissies in de meeste sectoren nog niet op een lineair traject richting waarden die passen bij een emissiereductie van 80 tot 95 % in 2050. Alleen voor de CO2-emissies in de landbouw, met name de glastuinbouw, komen de niveaus daar dan wel in de buurt.’

Transportsector
Volgens Dijksma blijft Nederland zich inzetten op het versterken van het Europees ‘bronbeleid’ voor bijvoorbeeld de transportsector, omdat daarmee een deel van de reductieopgave kosteneffectief kan worden ingevuld. Ze verwacht dat de onderhandelingen over het Europese voorstel in de loop van 2017 worden afgerond.

Rapport
Download het
rapport 'Effort sharing regulation: gevolgen voor Nederland'.

Foto: Met elektrische auto’s kan Nederland haar CO2-uitstoot kosteneffectief verminderen (foto Flitsservice.nl)

Redactie Ensoc, 16-jan-17

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (4)

Reageren
  • P. Lomito
    19.01.2017 - 07:02 uur | P. Lomito

    In het Ensoc-artikel van 18-01 over energiearmoede wordt niet benoemd dat die armoede mede veroorzaakt wordt door de energieprijsverhoging als gevolg van klimaatbeleid.

  • David Dirkse
    18.01.2017 - 14:51 uur | David Dirkse

    COP21 was een concilie, het energie accoord is een encycliek. Reden is dat zowel de economische- als technische onderbouwing niet mogelijk is. Zodat decarbonisatie voorlopig neerkomt op puur geloof. Nog tientallen jaren zullen fossiele brandstoffen het merendeel van onze energie leveren, te snel afbouwen is zelfmoord. Onze welvaart is afkomstig van de industrie (staal, beton,chemie, glas, keramiek) transport en landbouw. Maar met de schaarse en onbetrouwbare energie van zon en wind houd je die niet in stand.
    En met het klimaat is niks aan de hand. De temperatuurveranderingen vallen ruimschoots binnen de natuurlijke variabiliteit. Een half graadje opwarming en iets meer CO2 (100 ppm, wat neer komt op 10 extra toeschouwers in een stadion met 100.000 mensen) is juist allemaal gunstig: CO2 is de bouwsteen van het leven op aarde. De technologie om het zonder kolen olie of gas te kunnen stellen bestaat (nog) niet en sterker: met deze research is ook nog nauwelijks begonnen. Een sprookjeswereld die "hernieuwbaren". Niet ongevaarlijk ook want het ruïneert onze natuur en de toekomst van onze kinderen.

  • 16.01.2017 - 22:19 uur | Carel Anink

    In het artikel staat dat de oplossingen voor het terug dringen van de CO2-uitstoot in sectoren die niet meedoen aan het Europese emissiehandelssysteem o.a. elektrificatie in de industrie, warmtepompen en elektrische voertuigen zijn. Dat betekent dat directe fossiele brandstof (olie en aardgas) wordt verwisseld voor elektriciteit die wel met fossiele brandstof wordt opgewekt. Deze opwek valt wel onder het ETS. Met andere woorden, de gebruikte energie wordt overgeheveld van niet onder het ETS vallen naar wel onder het ETS vallen. En dan gaan we de geweldige score tellen die wel bij de niet onder het ETS vallende sectoren kunnen behalen.


    Dan nog iets over het ETS. Als de overheid bij wet geldstromen initieert ten laste van mijn portemonnee om een bepaald doel te bereiken dan wil ik ook dat dat geld naar dat doel gaat en nergens anders heen. De overheid heeft verschillende manieren om die geldstromen te initiëren zoals subsidies, fiscale regelingen, kosten initiëren in een ongewenste productiemethode (CO2 kosten) en wat al niet meer. Door de in het artikel genoemde elektrificatie van industrie, verwarmen en vervoer zal er meer vraag naar elektriciteit ontstaan en daarmee zullen de kosten van CO2 toenemen. Immers, het feit dat er meer elektriciteit gebruikt wordt leidt niet tot het bouwen van meer windmolens en zon parken. Dus komt de extra benodigde elektriciteit op het productie bordje van de conventionele opwek en dat zijn met fossiel gestookte centrales. Het doel van ETS is onder meer een elektriciteitsprijs te creëren de zo hoog is dat daarmee de onrendabele top van productiemiddelen, die geen of weinig CO2 emitteren, is te financieren. Echter, het geld gaat dan ook naar productiemiddelen die dat geld niet nodig hebben. Zoals waterkracht of een al volledig met subsidie afbetaalde windmolen.

    Ik ben tegenstander van deze onbedoelde geldstroom. En ik weet dat ieder weldenkend mens aan wie ik dit uitleg daar ook tegen is. Daarom deze oproep aan de verantwoordelijken: Stop met ETS. Als het nodig is onrendabele toppen te financieren hef dan belasting op alle elektriciteit die geleverd wordt en financier daarmee gericht de onrendabele toppen. Als het bedrag van de heffing even hoog is als de prijsverhoging door ETS maakt het voor de verbruiker niets uit.

  • P. Lomito
    16.01.2017 - 14:47 uur | P. Lomito

    Helaas staan PBL en ECN bekend als organisaties die zichzelf in stand houden door het produceren van politiek wenselijke resultaten... publicaties van PBL en ECN zouden het beste geleverd worden met een vaatje zout. Ook hier is weer sprake van veel wensdenken en bewijs door bewering.