Prestaties duurzaamheid in één beeld

22.11.2016 | Branchenieuws | 1191 keer bekeken
Prestaties duurzaamheid in één beeld

Er bestaan diverse kwaliteitsprestatieindicatoren (KPI’s) voor energie, duurzaamheid en MVO. Een Wageningse energiecoördinator onderzocht hoe deze indicatoren in één beeld is te vangen.

Tekst: Joost Agterhoek

Verduurzamen alleen is niet genoeg, een organisatie moet ook een helder verhaal hebben met cijfers die stakeholders kunnen staven. Dat zegt energiecoördinator Michiel van der Wal van de Wageningen Universiteit . “De Trias Energetica is bekend. Maar de Trias Carbonetica en de Trias Transparetica?”. Van der Wal stelt deze twee nieuwe drie-eenheden voor in zijn scriptie ‘Spheres of Influence’, waarin hij komt met een overkoepelende methode voor het visualiseren van duurzaamheidsprestaties.

Trias Transparetica
Een MVO-beleid zou volgens Van der Wal op basis van de Trias Transparetica moeten bestaan uit drie elementen: ten eerste een goede, inspirerende communicatie naar stakeholders. Ten tweede duidelijke, betrouwbare cijfers in combinatie met concrete doelstellingen, en ten derde aansprekende (voorbeeld)projecten en activiteiten.
Hoewel de Wageningen University & Research (WUR) veel doet om haar CO2-voetafdruk te verkleinen, loopt het onderzoeksinstituut niet voorop in de communicatie hiervan, concludeert Van der Wal. Als energiecoördinator werkt Van der Wal onder andere aan het energiebeleid van de ruim 100 gebouwen die de WUR telt. Voor zijn Examenopleiding Energieconsulent werkte hij in zijn scriptie een model uit dat alle energie-, duurzaamheid- en mvo-prestaties van een organisatie samen kan brengen.

Invloedssferen
‘De Radar’, zo noemt Van der Wal zijn model: één radardiagram dat allerlei prestaties in energie, duurzaamheid of mvo visualiseert. Zowel externe meetlatten als EPG, BREEAM, Greencalc+ en het energielabel als interne kwaliteitsprestatieindicatoren (KPI’s) kunnen hierbij in beeld worden gebracht. Deze en andere prestaties worden ingedeeld in de drie MVO-hoofdthema’s van de WUR: People, Planet en Profit.

Dit sluit hiermee aan op de definitie van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) van de Sociaal Economische Raad, zegt Van der Wal. Hij ontwaart twee belangrijke elementen in de SER-definitie: allereerst verantwoordelijkheid nemen voor de negatieve duurzaamheidsimpact van een organisatie en zorgen dat die impact wordt gereduceerd. Ten tweede is het van belang om verantwoording af te leggen aan stakeholders. In beide elementen kan de Radarsystematiek voorzien, vertelt Van der Wal.

Hoe meer prestaties in de Radar worden toegevoegd, hoe meer de vorm gaat lijken op een perfecte cirkel, oftewel een ‘sphere’. Vandaar de naam ‘Spheres of Influence’, te vertalen naar invloedssferen, schrijft Van der Wal. Dit model beschrijft de invloed die de WUR heeft op haar omgeving en stakeholders en waarover het transparant moet rapporteren.

Normering
Een systeem is pas van waarde als het toe te passen is. Daarom voerde Van der Wal een pilot met zijn Radarsystematiek uit bij de WUR. De focus lag daarin puur op energieprestaties zoals energiebesparing, klimaatneutraliteit, maar ook financiële aspecten en de bedrijfszekerheid van de energievoorziening. Normeren bleek niet altijd eenvoudig, was een van de conclusies: welk cijfer hoort bij een bepaalde prestatie en hoe definieer je exact wat goed of slecht is? Voor de meeste aspecten in de studie is daarom een voorbeeldnormering gegeven. In de praktijk is het belangrijk om normering met interne en wel externe stakeholders verder af te stemmen. Transparantie en overleg in de aanpak vergroot ook het draagvlak, volgens de energiecoördinator.

De toepassing van meetgegevens kan ook een uitdaging vormen. Dat merkte Van der Wal op toen hij energiebesparing in kaart bracht. Maatstaven als energiegebruik per vierkante meter bruto vloeroppervlakte (BVO) houden immers geen rekening met de bezetting van een gebouw, terwijl het bekend is dat een leegstaand gebouw veel minder energie gebruikt dan een vol gebouw. De WUR stelt zichzelf ten doel om gebouwen steeds efficiënter te gebruiken, maar dit zou in een kengetal per m2 BVO juist een omgekeerd effect hebben.

Een andere probleem dat Van der Wal tegenkwam, is dat niet voor alle aspecten een goede kwantificering bestaat, vooral als er geen meetgegevens voor handen zijn. Dit is op te lossen met goed opgebouwde vragenlijsten of door aan te sluiten bij bestaande methoden. Denk daarbij aan BREEAM dat ook gebruik maakt van vragenlijsten voor het bepalen van de duurzaamheidsscores.

Keuzevrijheid
De Radar is bruikbaar voor andere organisaties, concludeert Van der Wal in zijn scriptie. De systematiek biedt immers veel keuzevrijheid voor prestaties en voor kwantificatie, normering en weging. Op het moment zet de WUR het diagram nog niet in, maar de energiecoördinator wil hier wel op in gaan zetten. “Het gaat er in dit systeem om dat organisaties zelf kunnen bepalen welke aspecten zij en hun stakeholders belangrijk vinden, hoe ze daarin scoren en wat hun ambitie is. Naast prestaties in energie en duurzaamheid zijn bijvoorbeeld ook energiekosten en gebruikerstevredenheid, over onder andere ruimteklimaat, in beeld te brengen.”

Gescheiden werelden
De vrijheid is zowel de sterkte als de zwakte van de Radar, vindt Van der Wal. “Vaak zijn de onderwerpen mvo, energie en duurzaamheid gescheiden werelden in een organisatie. Er is een groep die zich bezig houdt met duurzaamheid, een andere die zich richt op energie, iemand anders die gaat over milieu en mvo en een financiële afdeling, die daar weer mijlenver vanaf staat. De Radarmethode probeert die partijen samen te brengen. De vraag is of de tijd daar rijp voor is.”

Van der Wal is in zijn vorige baan als energie-adviseur bij universiteiten, academische ziekenhuizen, gemeenten en grote industriële ondernemingen over de vloer geweest en weet dat energieprestaties organisaties steeds meer bezig houden. “Organisaties zoeken dan vaak een bestaand systeem, dat verklaart ook de keuze voor bijvoorbeeld BREEAM. Voor die certificering moet je een flink aantal vragen en subvragen doorlopen. Heb je daar de tijd en het geld voor, dan brengt BREEAM in beeld hoe je gebouw ‘op papier’ presteert op het gebied van energie en andere duurzaamheidsaspecten.”

Van der Wal zegt bij dit laatste nadrukkelijk ‘op papier’, aangezien volgens hem veel meetlatten kijken naar hoe het procedureel is geregeld en welke voorzieningen zijn getroffen en nog weinig kijken naar het werkelijke energiegebruik en de ontwikkeling daarvan. Omdat meetlatten als BREEAM populair zijn en organisaties ze ook veel gebruiken om aan de buitenwereld te kunnen tonen hoe goed ze bezig zijn, ziet Van der Wal in de praktijk dan ook bedrijven eerst aan de slag gaan met bestaande meetlatten.

Opleiding
De Examenopleiding Energieconsulent kan op elk moment van het jaar starten. De opleiding dient binnen een tijdsbestek van anderhalf jaar afgerond te zijn.
Meer informatie staat hier.

Foto: het Radardiagram brengt met tien indicatoren energie, duurzaamheid en MVO in beeld (bron Michiel van der Wal, Wageningen Universiteit)

Redactie Ensoc, 21-nov-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • P. Lomito
    22.11.2016 - 19:57 uur | P. Lomito

    Wat mij betreft heeft de nieuwe energie weinig met Trump te maken, oké hij is gekozen maar dat heeft meer met de afkeer van Clinton te maken en alles waar zij voor staat. In Nederland is een vergelijkbare situatie met de te verwachten megawinst voor PVV die vooral het verlies is van de gevestigde orde. Partijen als VVD en CDA zullen maar wat graag hun bezwaren opzij zetten om met PVV een nieuwe regering te vormen en vervolgens een dikke streep te trekken door het dwaze klimaat- en energiebeleid en andere heilige huisjes van politieke correctheid.

    Interessante tijden...

  • 22.11.2016 - 11:14 uur | Roland De Bresser

    Denk je nou werkelijk dat hier het die kant op gaat? Geloof je het zelf???? In ons systeem kan geen enkele partij zoveel macht krijgen en de rechtse partijen waar jij op doelt zijn niet machtig genoeg. Nee, in de marge zal er iets verschoven worden.
    Maar he, als je zo blij bent met Trump, ga dan naar Amerika, Onee, de emigratie gaan ze ook aanscherpen, he wat jammer.

  • P. Lomito
    22.11.2016 - 09:14 uur | P. Lomito

    Zolang het duurzaamheidsfeestje nog duurt... de kans is vrij groot dat de komende verkiezingen van de Tweede Kamer een politieke aardverschuiving gaan geven waarbij afgerekend wordt met de politiek correcte onzin die we vele decennia hebben moeten absorberen. Dat is nu over. De verkiezing van Trump heeft laten zien dat de gevestigde orde opzij gezet kan worden en dat politieke momentum blijkt in Nederland ook aanwezig te zijn gezien de opkomst van anti-establishment partijen zoals PVV, Forum voor Democratie en VNL.

    De scheuren in het eco-industrieel complex worden al zichtbaar: mensen accepteren het klimaatalarmisme niet langer en verzetten zich massaal tegen windmolens, de klimaattop in Marrakesh is geflopt en Trump trekt de stekker uit het klimaatverdrag van Parijs. Met de komende verkiezingen in Europa en de te verwachten anti-establishment golf zal de invloed van het complex snel afbrokkelen, onderzoeksfondsen zullen herbestemd worden, de uitrol van slimme meters zal gestaakt worden, de miljardenverspillende subsidies op hernieuwbare energiebronnen zullen ingetrokken worden en de voorgenomen CO2-tax/budget zal definitief niet doorgaan.

    De verkopers van gebakken klimaatlucht zullen naar echt werk moeten omzien, de belastingen op energie kunnen gehalveerd worden en de bossen in Nederland zullen niet verder gesloopt worden door Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Duurzaamheid zal opnieuw gedefinieerd moeten worden.