Oppervlaktewater als derde duurzame energiebron

27.10.2016 | Branchenieuws | 1766 keer bekeken
Oppervlaktewater als derde duurzame energiebron

Het water in sloten, meren en kanalen kan worden gebruikt om woningen en gebouwen te verwarmen of te koelen. Oppervlaktewater kan zelfs de derde grote duurzame energiebron worden, na wind en zon.

Dat blijkt uit onderzoek die de Unie van Waterschappen en Rijkswaterstaat afgelopen woensdag op de Nationale Klimaattop hebben gepresenteerd. Beide partijen zijn een samenwerkingsverband gestart onder de naam 'Energiecoalitie' om de energiebesparende kansen in het waterbeheer optimaal te benutten. Hiermee willen Rijkswaterstaat en de waterschappen de realisatie van hun klimaat- en energieambities versnellen. Daarnaast willen zij de potentie van het waterbeheer binnen de duurzame energietransitie in Nederland meer zichtbaar maken.

Enorm potentieel
Een voorbeeld is het onttrekken van warmte en koude uit oppervlaktewater. Dat potentieel is enorm, zo blijkt uit het onderzoek. Er is gekeken naar de warmte en koude die watergangen, (diepe) plassen en poldergemalen kunnen leveren. Om energie te besparen in hun gemalen, installaties en kantoren zijn waterschappen er de laatste jaren achter gekomen dat het Hollandse oppervlaktewater veel meer energie bevat dan ze zelf nodig hebben.

Verwarmen of koelen
Grofweg kan vanuit het watersysteem in 54 procent (3,8 petajoule) van de nationale koudevraag (7 PJ) worden voorzien, bijvoorbeeld om gebouwen te koelen. Het watersysteem kan in 12 procent (42 PJ) van de warmtevraag (350 PJ) voorzien, bijvoorbeeld om gebouwen te verwarmen. Dat is een aanzienlijk deel van de totale hoeveelheid die nodig is om woningen en gebouwen in Nederland te verwarmen of te koelen. En veel meer dan de waterbeheerders zelf nodig hebben voor hun doelstelling voor energieneutraliteit voor wat betreft het warmteverbruik.

Warmteplannen
Het potentieel is met behulp van adviesbureau IF Technology op een digitale kaart van Nederland zichtbaar gemaakt. Het merendeel van het potentieel komt uit regionale wateren die waterschappen beheren. Om dit potentieel daadwerkelijk te benutten zou deze nieuwe energiebron moeten worden gekoppeld aan de provinciale en gemeentelijke warmteplannen. 'Vooral datacenters, kippenbedrijven en ziekenhuizen kunnen de koude van water veel meer benutten', zegt Barry Scholten van IF Technology in de Volkskrant.

Nog meer opties
Energie winnen uit oppervlaktewater kan, naast het onttrekken van warmte en koude, ook door het gebruik van waterkracht en zoet-zout verschillen, zoals de ‘Blue energy’-centrale op de Afsluitdijk, die wereldwijd ook een groot potentieel kent. Daarnaast wordt gedacht aan het ter beschikking stellen van terreinen en oppervlaktewater aan derden voor duurzame energieopwekking, zoals drijvende zonnepanelen. Dit moet dan wel op een verantwoorde wijze in het waterbeheer worden ingepast.

Proefprojecten
Koelen met oppervlaktewater wordt op enkele plekken in Nederland al toegepast. Water uit de IJssel koelt het gemeentekantoor in Deventer, en kantoren op de Zuid-as in Amsterdam gebruiken koude van water uit de dertig meter diepe Nieuwe Meer. 'Het kan op veel meer plaatsen, ook kleinschaliger, met een terugverdientijd van twee tot maximaal acht jaar', zegt Scholten. Waterschappen starten in 2017 proefprojecten met partners. De Energiecoalitie zal innovatieve (pilot)projecten stimuleren teneinde het energiepotentieel van oppervlaktewater te benutten.

Foto: Water uit een sloot kan in theorie worden gebruikt om woningen te verwarmen of te koelen (foto Unie van Waterschappen)

Redactie Ensoc, 27-okt-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (2)

Reageren
  • Ole van den Ouden
    01.11.2016 - 09:42 uur | Ole van den Ouden

    Is er ook gerekend aan de gevolgen voor dat oppervlaktewater? We kennen allemaal het blauwalg-probleem in hete zomers. De Maas kan ook niet meer onbeperkt gebruikt worden voor koelen. Electriciteitscentrales hebben inmiddels allemaal koeltorens. We verplaatsen (veel) warmte vanuit de gebouwde omgeving naar oppervlaktewater. Kan dat zonder ongewenste gevolgen of laten we de wal het schip weer keren?
    Ole van den Ouden

  • P. Lomito
    27.10.2016 - 22:16 uur | P. Lomito

    Oppervlaktewater is zeer geschikt als warmtebron voor een warmtepomp, zowel voor verwarming als koeling. Voorwaarde is wel dat de temperatuur van het water niet al te veel wijzigt, het is immers de habitat van diverse waterplanten, vissen e.d. Er moet dus voorkomen worden dat te veel warmtepompen gebruik maken van hetzelfde water, niet opschaalbaar dus.

    Een vergelijkbaar probleem zie ik bij gasloze woonwijken (Nijmegen) waar de stroomkosten van de warmtepomp toenemen door een combinatie van onvoldoende bronrecuperatie (te weinig koelingsbehoefte), te hoge warmtebehoefte (EPC deugt niet) en bodembronnen die in elkaars invloedsgebied liggen (te kleine onderlinge afstand). Je zou kunnen zeggen dat elke warmtepomp een eigen bronruimte nodig heeft en die ruimte wordt steeds kleiner naarmate er meer warmtepompen komen.

    Ik heb het hier al vaker genoemd: de cijfermatige kant van het verhaal ontbreekt en iedereen rekent op het gebruik van de energie van een ander.