Openbare verlichting op gelijkspanning wint prijs

08.10.2015 | Beursnieuws | 2190 keer bekeken
Openbare verlichting op gelijkspanning wint prijs

Wilfred Akerboom, senior product- en accountmanager van Luminext, is op de vakbeurs Energie 2015 verkozen tot Energieprofessional van het Jaar. Hij is erin geslaagd om in de praktijk straatverlichting met leds op gelijkspanning te laten werken en daarmee 75% energie te besparen.

Traditioneel worden elektriciteitsnetten aangelegd voor wisselspanning. Alle moderne elektrische apparaten werken echter op gelijkspanning, zodat de elektriciteit steeds moet worden omgezet van wisselspanning naar gelijkspanning waardoor energie verloren gaat. Akerboom toonde met een project aan dat het in de praktijk mogelijk is om straatverlichting op gelijkspanning te laten werken. Dit gebeurde in de duurzame wijk Ecolonia in Alphen aan de Rijn, dat voor de openbare verlichting een gelijkspanningsnet kreeg. Het beheer en de aansturing van de verlichting wordt op afstand bediend met smart software en systemen van Luminext.

Forse energiebesparing
Het grote voordeel van het toepassen van gelijkspanning voor openbare verlichtingsnetten, is dat er geen conversie-apparatuur in elke lichtmast meer nodig is. Vergelijk dit met de adapter van een laptop of smart phone. Dit levert forse energiebesparing op en er zijn substantieel minder grondstoffen (bijv. 60% minder kabel/koper) en elektronica nodig. Omdat er minder (kwetsbare) elektronica nodig is gaat het systeem ook langer mee. Aangezien openbare verlichting gemiddeld 50% van het gemeentelijk energieverbruik beslaat, kan gelijkspanning substantieel bijdragen aan energiebesparing door gemeentes door heel Nederland.

Andere voordelen
Gelijkspanning heeft ook andere voordelen. Voor gelijkspanning zijn minder schakelkasten nodig in het straatbeeld. Dat oogt prettiger én is goedkoper in aanleg en onderhoud. Doordat data zich zo gemakkelijk laten vervoeren op het gelijkspanningsnet, kan de verlichting perfect worden aangestuurd. Is er meer licht nodig omdat er een calamiteit is of bij slecht weer of juist minder in de stille uren, met de Luminizer software kan het precies en op elk gewenst moment worden geregeld door de beheerder. Dat geeft een veilig gevoel. Zo is de openbare verlichting in te richten op ieders comfort, en bespaart het ook nog energie en geld.

Voordracht
Akerboom werd voor de titel voorgedragen door de algemeen directeur van Luminext. “Ik ken Wilfred Akerboom als een zeer vakkundige en gedreven energieprofessional. Zijn enthousiasme om innovatieve oplossingen tot een succes te maken werkt aanstekelijk. Het project is niet alleen vernieuwend en succesvol geweest , maar met de opgedane kennis en ervaringen kunnen nu grote stappen gezet worden in de energietransitie naar een duurzaam verlichte buitenruimte.” Volgens juryvoorzitter Kornelis Blok en jurylid Jorien Schreuder is gelijkspanning niet nieuw, maar is het de eerste keer dat het in Nederland in de praktijk wordt toegepast. Daarom ging de prijs naar Akerboom. De andere genomineerden waren Jelle Rademaker van de Groene Grachten en Anton Wemmers van Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN).

Reactie prijswinnaar
‘Hartstikke leuk’, zo reageerde Wilfred Akerboom op het winnen van de prijs. De prijs bestaat uit een oorkonde Energieprofessional van het Jaar 2015 en een toegangskaart naar het Strategie Summit Energie & Utilities, een exclusieve bijeenkomst op 21 en 22 maart 2016 voor topmannen uit de energiesector inclusief overnachting, lunch en diner op het Landgoed Duin & Kruitberg te Santpoort ter waarde van 1.395 euro. Akerboom zelf vindt de prijs vooral een erkenning van de branche. ‘Gelijkspanning heeft de toekomst. Het is kostentechnisch beter dan wisselspanning. Ook heb ik laten zien dat het in de praktijk werkt. Hierdoor zullen meer gemeenten overwegen om gelijkspanningsnetten aan te leggen.’

Energie Talent
Energie Talent van 2015 werden Hester van Halen en Jimmy Pietersen, studenten aan de Avans Hogeschool uit Den Bosch. Zij maakten een ontwerp voor de herbestemming van Metterswane, een oud en leegstaand kantoorpand in Nijmegen. Ze ontwierpen een gebouw dat functioneert op biogas en dit ook zelf opwekt. De kastuin bovenop het dak staat centraal in het installatieconcept. Hester en Jimmy: “Door te streven naar een zelfvoorzienend gebouw bouwen we aan een duurzame toekomst waarin we onze afvalproblemen niet meer van ons afschuiven, maar ter plaatse aanpakken. Bio-energie is relatief makkelijk in te passen in de bestaande energievoorziening, omdat deels gebruik gemaakt kan worden van bestaande installaties en technologie die voor fossiele bronnen is ontwikkeld.”

Foto: V.l.n.r. Kornelis Blok, Wilfred Akerboom, Anton Wemmers, Jelle Rademaker en Jorien Schreuder (foto Norbert Cuiper)

Redactie Ensoc, 7-okt-15

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (9)

Reageren
  • harry stokman
    21.10.2015 - 00:52 uur | harry stokman

    Beste Koen,
    Wat je zegt klopt als het gaat over passieve DC systemen, zonder electronics/ een accu of paneel geeft vlambogen.
    Maar bij active systemen, wordt de stroom steeds elektronisch onderbroken waardoor er een vonkvrije loskoppelen plaatsvindt.
    Verder is de mens beter bestand tegen DC dan AC een leuk filmpje demonstreerde dit https://www.youtube.com/watch?v=snk3C4m44SY
    Er zijn veel vooroordelen die ontstaan zijn tijdens de war of current
    De feiten zijn dat 120VDC en 50VAC veilige spanningen voor mensen
    We hebben veel wetenschappelijke onderzoeken over deze verschillen, maar gaat te ver voor deze blog
    Vooral Dalziel heeft hier veel onderzoek naar gedaan.

  • koen weijand
    20.10.2015 - 21:59 uur | koen weijand

    wilfried,
    Ik vindt de conclusie wat erg kort door de bocht. veiligheid is ook aanraak veiligheid, met DC kun je veel langer een vlamvboog onderhouden, relais hebben een extra voorziening nodig om de vlam weg te blazen, schakelen moet bijna wel solidstate. je hebt een heel klein beetje DC nodig om een hart in fibrillatie te duwen. dus veel werk aan de winkel, maar DC heeft de toekomst. voor een gesloten net als buitenverlichting is het perfekt. ik hou niet zo van de flyback conversie, niet zo schoon als synchrone conversie. bovendien moeten al die slimme lampen de hele tijd luisteren op commando's en dus moet de voeding daarvan efficient (toch weer flyback). in een woonhuis moeten alle stopkontakten slim worden, die mogen pas aangaan als de steker er in zit, in elk geval netjes afschakelen voordat de steker er uit is. heb je wel eens een stel zonnepanelen onder volle stroom losgetrokken ?

  • Wilfred Akerboom
    20.10.2015 - 20:44 uur | Wilfred Akerboom

    Hallo Koen,

    Bijgaand een link naar een filmpje dat gemaakt over de veiligheid van gelijkstroom ten opzichte van wisselstroom:
    https://www.luminext.eu/index.php/support/videos
    Ben benieuwd of je na dit filmpje nog steeds vindt of DC intrinsiek onveiliger is of juist veiliger wanneer er geen sprake is van kortsluitvermogen in het DC net.

    Groter Wilfred Akerboom

  • koen weijand
    20.10.2015 - 17:03 uur | koen weijand

    de oude vete tussen edison en tesla DC of AC. inmiddels werken bijna alle apparaten in huis ook op gelijkspanning. het is meer een kwestie van veilig kunnen schakelen en beveiligen. daar zit de uitdaging . DC is intrinsiek gevaarlijker. duitsland gaat een een hoogspannings backbone op DC bouwen. minder verliezen, en geen rammelende cosphi meer.

  • Wilfred Akerboom
    17.10.2015 - 00:43 uur | Wilfred Akerboom

    Beste Herman,
    Bedankt voor je felicitatie. In jouw reactie heb je gevraagd om onderbouwing van de behaalde 75% energiebesparing.
    De oorspronkelijke lampen, gevoed door wisselspanning (AC), waren SOX lampen (natrium lage druk lampen). Dit zijn de lampen die oranje licht geven en nog steeds veel bij verkeerswegen worden toegepast. De nieuwe verlichting is neutraal witte ledverlichting gevoed door het gelijkspanningsnet. Ledverlichting op gelijkspanning (DC) heeft de volgende eigenschappen:
    - er zijn minder omzettingsverliezen bij de omzetting van de voedingsspanning (230V/400V) naar de uiteindelijke gelijkspanning die de ledverlichting nodig heeft. Dit bespaard circa 5% energie.
    - ledverlichting op DC kan t.o.v. AC veel beter worden gedimd tot circa 10% van het vermogen bij een arbeidsfactor van 1.0. Ledverlichting op AC kan tot ca. 50% worden gedimd bij een arbeidsfactor van 0,85 (= grenswaarde van de Netbeheerder). In overleg met de gebruikers van het bedrijventerrein is het lichtniveau op maat geoptimaliseerd. Omdat we wit licht hebben toegepast met een hoge kleurherkenning kunnen we een groot deel van de nacht dimmen tot 20% van het oorspronkelijke lichtniveau. Bij dit niveau kon de beveiliging van het bedrijven nog prima haar werk doen. In geval van calamiteit kan het lichtniveau met één druk op de knop naar 100% worden geschakeld. Verder is schakeltijdstip geoptimaliseerd met behulp van een lichtcel. Dit levert ook zo'n 5% energiebesparing op ten opzichte van regionaal geschakeld wordt.
    Te samen leveren deze maatregelen 75% energiebesparing gemeten op de kWh-meter op. Dit in vergelijking met het energieverbruik van voorgaande jaren van de oude verlichting op wisselspanning. De eigenschappen van gelijkspanning in combinatie met ledverlichting hebben deze zeer forse energiebesparing mogelijk gemaakt.

    Groet,
    Wilfred Akerboom

  • harry stokman
    14.10.2015 - 20:55 uur | harry stokman

    Beste Herman
    Zie http://www.directcurrent.eu/nl/projecten/openbare-verlichting-op-gelijkspanningsnet
    De spanning +/- 350Vdc. Je hebt gelijk een lagere spanning werkt niet.
    Harry Stokman

  • Herman Bouman
    14.10.2015 - 20:31 uur | Herman Bouman

    Ben benieuwd welke spanning ze gebruiken en wat voor clusters (groepen verlichtingsmasten) ze gaan maken. Lage spanningen gaat sowieso niet werken. Dan moeten er forse stromen lopen om een straat te verlichten. Dan worden ook de kabels vreselijk dik en duur.
    Hoge spanningen is dus noodzakelijk en daar houden LED's niet van. Zomaar is serie zetten (zoals kerstverlichting) gaat ook niet zomaar.
    Er zit dan sowieso toch een elektronisch stuurcircuit tussen en die is ook nodig voor het (intelligent) schakelen . Dat van het vervallen van conversie apparatuur is dus niet waar. Hooguit zou het compacter en zuiniger kunnen zijn.
    Wat wel een voordeel is, is dat het verlichtingsnet gescheiden van het energienet blijft. De enorme netvervuiling die van traditionele straatverlichting komt, heb je bij een gescheiden DC-net niet terug het energienet op.
    Het meezenden van van data is met DC zeker makkelijker. Voornamelijk omdat het DC net niet verstoord wordt door het overige energienet.
    Met en zwak (energiezuinig) of kwetsbaar (hoge datadoorvoer) signaal op een traditioneel AC-net , zou een opstartende fabriek spontaan alle straatverlichting in de war kunnen gooien. Daar heb je dankzij het gescheiden net geen last van.

    Graag wat meer info.

  • Harry Stokman
    14.10.2015 - 19:51 uur | Harry Stokman

    Wij zijn dan ook zeer verheugd dat Wilfred deze prijs heeft gewonnen.
    De sector neemt gelijkspanning serieus.
    Dit is voor gelijkspanning weer een mijlpaal.
    We liggen nu goed op koers met de DCificatie van de maatschappij.
    Gelijkspanning (DC) is een feit en niet meer weg te denken uit de samenleving.
    De weg wordt steeds korter om de vooroordelen te beslechten.
    Opmerking: Nederland is wereldkampioen DC; op deze schaal wordt gelijkspanning nog nergens toegepast.
    We zijn een voorbeeld geworden voor andere landen.

    Harry Stokman
    Direct Current BV
    http://www.gelijkstroom.nl

  • Johan de Swart
    13.10.2015 - 17:52 uur | Johan de Swart

    In dit artikel wordt m.i. gesuggereerd dat het gebruik van gelijkspanning een winst van 75 % zou opleveren t.o.v. wisselspanning.
    Dit lijkt mij niet juist.
    Dat LED verlichting een dergelijke besparing oplevert t.o.v. gloeilampen moge duidelijk zijn, maar dan kun je de betreffende lantaarnpalen
    net zo goed met wisselstroom voeden en een schakelende gelijkstroomvoeding in de paal integreren t.b.v. de LEDs
    (Die sowieso altijd op gelijkspanning werken)
    Met een rendement van ca. 90% (of beter) zorgt zo'n configuratie voor nagenoeg dezelfde besparing.
    Bovendien: Waar haal je de gelijkspanning vandaan om deze lampen te voeden, en wat is het rendement hiervan ?

    Verreweg de meeste openbare verlichting werkt inmiddels al lang niet meer met gloeilampen
    De energiebesparing van LED t.o.v moderne (met electronische VSA's, geen smoorspoelen) gasontladings- danwel TL, PL, of SL lampen
    is sowieso al kleiner dan 30% ongeacht met wat voor spanning je de LEDs ook voedt.
    (Zowel TL als LED doen ca. 100 lumen / watt)

    Ik ben dus zeer benieuwd naar een technische uitleg van waar die 75% besparing vandaan komt, waar men die gelijkstroom vandaan haalt,
    en ten opzichte van wat deze besparing is berekend en hoe je toekunt met 60% minder bekabeling (koper); in het artikel kan ik dit niet terugvinden.
    En data kun je ook over behoorlijke afstanden op een wisselspanning superponeren.

    Enfin, gefeliciteerd met uw prijs; een antwoord op deze reactie wordt bijzonder op prijs gesteld.

    Collegiale groet,
    Johan de Swart
    E&E tronics - Lelystad