‘Netten verzwaren kan altijd nog’

25.04.2016 | Branchenieuws | 1855 keer bekeken
‘Netten verzwaren kan altijd nog’

Nederland kan met het huidige elektriciteitsnet het groeiende aanbod aan duurzame energie komende jaren goed aan. De uitdaging zit vooral in het opvangen en sturen van de pieken van ‘rijke’ wijken met hun zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s.

Dat meldt Peter Molengraaf, ceo van netwerkbedrijf Alliander en voorzitter van Netbeheer Nederland, de koepelorganisatie van netbeheerders. Molengraaf deed deze uitspraak afgelopen dinsdag 19 april op EnergyDrive, een congres in Rotterdam dat werd georganiseerd door NRC Live. Het congres ging over de betekenis van het klimaatakkoord voor de energietransitie. Molengraaf gaf met zijn lezing inzage in hoe een netbeheerder aankijkt tegen de energietransitie. Daarbij gaat het niet alleen om centraal geregelde windparken, maar ook om stroom die burgers zelf opwekken.

Energietransitie
Nederland zal in 2023 zo’n 16 procent energie halen uit duurzame bronnen. Dit betekent 40 tot 50 procent groene stroom. Dat is net zoveel als nu in Duitsland, zegt Molengraaf. De energietransitie in Nederland neemt volgens hem slechts 15 tot 20 jaar in beslag. ‘Dat is veel sneller dan de normale uitbreidingscyclus die we tot nu toe hebben aangehouden voor onze elektriciteitsnetten. Dat betekent dat we of de netten versneld moeten verzwaren, of met andere oplossingen moeten komen’. Netten verzwaren is volgens Molengraaf geen goede oplossing. ‘Dat maakt het net steeds duurder, terwijl er andere opties zijn. Netten verzwaren kan altijd nog.’

Zonneboer
Molengraaf geeft als voorbeeld een zonneboer in Gelderland, die meer zonnepanelen wilde plaatsen op het dak van zijn boerderij. Daardoor moest de aansluiting worden vergroot, iets dat circa 100.000 euro kostte. ‘We stelden voor om de extra zonnepanelen te plaatsen op het dak van een school, en om de opgewekte stroom te verdelen. Daar wilde de boer niets van weten: hij wilde de duurzame energie zelf opwekken. Niet slim, want daarvoor moest het net enorm worden uitgebreid om de pieken op te vangen. Een dure hobby.’

Markt voor duurzaam
Steeds meer mensen willen zelf duurzame energie opwekken, maar niet iedereen beschikt over een dak om zonnepanelen te plaatsen, vertelt Molengraaf. ‘Die mensen raden we aan om winddelen of zonnedelen te kopen, maar dan moeten ze ook lid worden van de energiecoöperatie die de duurzame energie levert. Voor veel mensen is dat een drempel. De markt voor duurzame energie is daarvoor niet klaar, ze is nog niet open genoeg. We moeten nadenken hoe we duurzame energie bereikbaar kunnen maken voor iedereen.’

Rol netbeheerder
Netbeheerders spelen volgens Molengraaf een belangrijke rol bij de energietransitie, door de energiestromen te beheersen en bestaande pieken te sturen. Ook zorgen netbeheerders voor een hoge betrouwbaarheid van het systeem, zegt Molengraaf. ‘Daarom investeren we in technieken om sluimerende storingen te verhelpen.’ Als voorbeeld noemt hij het aanleggen van laadpalen, die voor iedereen toegankelijk moeten zijn. ‘Ik verwacht dat Nederland hiermee circa 90 euro per huishouden kan besparen. We moeten dat niet in de grond stoppen.’

Pieken op het net
Met een groeiend aandeel duurzame energie moeten netbeheerders meer sturen op het net om de balans tussen vraag en aanbod te handhaven. De uitdaging zit vooral in de ‘rijke’ wijken waar steeds meer bewoners zonnepanelen plaatsen, warmtepompen installeren en elektrische auto’s aanschaffen. ‘Het net is aangelegd voor een piekbelasting van 1 kWh, maar een elektrische auto maakt de piek twee keer zo groot. Daardoor kan het huidige net de pieken niet aan. Ik heb al een keer meegemaakt dat de stroom uitviel doordat ik mijn eigen Tesla aan het opladen was.’

Onderlinge handel
Molengraaf ziet als oplossing het inrichten van een handelsplatform voor stroom, waar consumenten en mkb onderling elektriciteit kunnen uitwisselen. ‘Om de energietransitie in goede banen te leiden moeten we er nog meer een markt van maken. Dat kan met een online markt voor elektriciteit. Dit betekent ook dat we individuen inzicht bieden in de consequenties van hun keuzes, zoals de zonneboer. Daarnaast kunnen consumenten en ondernemers worden ontzorgd door hun keuzes te automatiseren. Dat kan via allerlei slimme software, internettools en applicaties, die worden aangeboden door onafhankelijke dienstenaanbieders, de ODA’s.’

Stad van de Zon
Molengraaf noemt als voorbeeld Heerhugowaard, waar bewoners in de PV-rijke wijk Stad van de Zon meedoen aan een proef om pieken te sturen. ‘Ze merken er niets van. De software zit in de cloud en via een aggregator besparen ze op hun energierekening.’ Molengraaf vergelijkt deze ‘onzichtbare’ tools met de computers en smart phone die tegenwoordig niet meer uit het dagelijks leven zijn weg te denken. Hij noemt de ongekende mogelijkheden van dit soort technologie ‘fascinerend, maar ook angstaanjagend’. Toch denkt hij dat Nederland er goed aan doet om de technologie te omarmen om hiermee zo snel mogelijk de marktwerking door te voeren.

Stoplichtsysteem
Nederland kan op dit gebied een voorbeeld zijn voor andere landen. Ons land beschikt over een van de meest geavanceerde elektriciteitsmarkten, zegt Molengraaf. ‘Kleinverbruikers zijn daar ook onderdeel van, inclusief het mkb. We hebben het idee om ze daarom ook mee te laten doen met handel in elektriciteit. Dat kan via een zogeheten stoplichtsysteem. Tuinders met flexibele systemen betalen alleen aan TenneT als ze ‘tegen de stroom inzwemmen’. Als ze bijdragen aan de balans worden ze beloond. We willen dit principe ook gaan toepassen bij individuele consumenten. Daarvoor is het nodig om het tarievensysteem flexibel te maken.’

Foto: Elk huis heeft zonnepanelen in de wijk Stad van de Zon in Heerhugowaard

Tekst: Norbert Cuiper

Redactie Ensoc, 24-apr-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (8)

Reageren
  • Carel Anink
    28.04.2016 - 20:27 uur | Carel Anink

    Hieronder een stukje tekst uit het artikel van Norbert Cuiper.

    Rol netbeheerder
    Netbeheerders spelen volgens Molengraaf een belangrijke rol bij de energietransitie, door de energiestromen te beheersen en bestaande pieken te sturen.

    Ik vraag mij af of Molengraaf hier juist is geciteerd. Ik zou namelijk niet weten hoe een netbeheerder de bestaande pieken kan sturen. Een netbeheerder moet zorg dragen voor het transport met een grote mate van leveringszekerheid. Maar of er wel of geen pieken ontstaan dat wordt door de energiehandel veroorzaakt/bepaald. Als die handel zich niet aan de gemaakte afspraken houdt en er onbalans ontstaat dan speelt de netbeheerder een rol. Maar dat is geen piekbeheersing maar evenwichtsbeheersing. Toen de handel/productie zich zo ging gedragen dat het net onevenwichtig belast dreigde te worden heeft de netbeheerder een systeem van congestiemanagement ingevoerd. Maar ook dat heeft niets met pieken te maken.

  • Carel Anink
    28.04.2016 - 19:54 uur | Carel Anink

    @ P. Lomito. Alle elektriciteit die netparallel wordt opgewekt of verbruikt beïnvloed de centrale elektriciteitsopwekking, en daarmee de prijs. Ook als je niet teruglevert aan het net is het wegvallen van de afname uit het net een beïnvloeding. Het elektriciteitsnet is feitelijke een groot vat waar iedereen uithaalt en instopt ongeacht waar de meter zit. De meter beïnvloed dit proces niet. De meter beïnvloed alleen de afrekening. Het verschil in die afrekening voor en achter de meter is niet meer dan de belasting die betaald moet worden als er elektriciteit uit het net wordt gehaald. Die belasting hoeft (nog) niet betaald te worden als er van eigen productie wordt verbruikt. De meter is daarmee geen elektriciteitstroom regelaar maar een geldstroom regelaar. De ontwaarding van de elektriciteitstroom door overproductie wordt dus evenzeer beïnvloed door met de eigen productie achter de meter te blijven en niet terug te leveren. Het is alsof je een volkstuintje hebt en veel speciebonen kunt oogsten op die momenten dat ze voor een habbekrats bij de supermarkt te koop zijn. Hoe meer volkstuintjes hoe minder er in de supermarkt wordt gekocht des te lager wordt de prijs. Wellicht dat zij die juist geen zonnepanelen nemen degene zijn die aan het langste eind trekken. Waardoor? Omdat ze als de zon schijnt voor een habbekrats elektriciteit kunnen kopen.

  • P. Lomito
    26.04.2016 - 22:42 uur | P. Lomito

    @ Carel Anink, jouw visie is gebaseerd op het inzetten van zonnepanelen voor centrale stroomopwekking. Daar heeft PV echter niets te zoeken maar wel op daken van consumenten die bereid zijn om hun apparaten in te schakelen als de zon schijnt en zo die centrale voorziening met alle belastingen kunnen vermijden. Zonnepanelen hoeven dan ook niet gestimuleerd te worden met saldering of andere subsidies. Het is voldoende dat de toekomstige stroomprijs (30-40 eurocent/kWh) goedkope PV op eigen dak in de kaart speelt.

  • Carel Anink
    26.04.2016 - 21:50 uur | Carel Anink

    @ P. Lomito. Als in Nederland 10 % van de 400 PJ elektriciteit die verbruikt wordt, wordt geproduceerd met PV is daar bij een vollastbedrijfstijd van 1.000 uren per jaar een piekvermogen van 11.120 MW voor nodig. Ruim 70 % van het totale volume aan zonenergie wordt geproduceerd als de zonpanelen meer dan 75 % van hun vermogen leveren. Met andere woorden, 70 % van de zonenergie wordt geleverd als de zonproductie meer dan 8.340 MW is, in een periode dat de landelijke load nauwelijks hoger en soms zelfs lager zal zijn. Wat is dan de waarde van zonenergie?

    Overigens deel ik de mening dat salderingsregeling beëindigd moet worden omdat het een kostbare manier is van stimuleren van een technologie die uiteindelijk weinig waarde genereert.

  • P. Lomito
    26.04.2016 - 13:03 uur | P. Lomito

    @ J. Barkmeijer Het afschaffen van de salderingsregeling gaat niet de doodsteek voor zonnepanelen zijn omdat de prijs van zonnepanelen daalt en zal blijven dalen, terwijl de tarieven voor netstroom over enkele jaren flink zullen oplopen als gevolg van de doorberekende kosten van het Energieakkoord die via de Toeslag Duurzame Energie op de stroomrekening wordt gezet. De spagaat tussen lagere PV-kosten en duurdere netstroom wordt dus steeds groter...

    PV wacht een zeer zonnige toekomst, zelfs zonder salderen !

  • A J
    26.04.2016 - 09:47 uur | A J

    Postcoderoos versie 2: niet alleen diftar maar ook loctar: geografisch gedifferentieerd tarief. "Rijke wijken" kunnen een ander temporeel diftar hebben dan "arme" wijken. Een in plaats en tijd variabel capaciteitstarief als het ware. Is er in zo'n wijk een piek in de tesla laders en een dal in de zonnepanelen dus lokale zeer hoge net-belasting? Prijs omhoog. Je onderhandelt met je wijkstation over de prijs het komende kwartier, en wat je wenst af te nemen cq zou kunnen leveren. Dat kan je mooi hiërarchisch en gedistribueerd opbouwen (wijkstation dat weer met het volgende niveau onderhandelt etc.).
    Vereist 'echt slimme' meters. En slimme verbruikers. En slimme leveranciers.

  • 26.04.2016 - 09:35 uur | J. Barkmeijer

    Als er gesleuteld gaat worden aan de salderingsregeling lijkt het me het slimste om de opgewekte stroom zelf op te slaan in bv. de accu van je elektrische auto. Of in een opslagsysteem als je geen elektrische auto hebt. 's avonds trek je de stroom weer uit de batterij en maak je alsnog gebruik van je eigen gratis stroom.Het zou overigens een denkfout van de overheid zijn om die salderingsregeling af te schaffen. We presteren qua duurzaam opgewekte energie als één van de slechtst presterende landen in Europa. Als ze die salderingsregeling af zouden schaffen ligt de duurzame sector op z'n gat. Zal veel banen kosten. Wat is er nu mooier dan met "cleantech" in ons land werkgelegenheid te creëren, dan snijdt het mes aan 2 kanten met het milieu als lachende derde. Hier liggen veel kansen op een presenteerblad. Met beide handen aangrijpen zou ik zeggen.......

  • P. Lomito
    25.04.2016 - 11:18 uur | P. Lomito

    Blijkbaar moeten de geesten rijp gemaakt worden voor stroomdiftar als vervanging van de salderingsregeling. Begrijpelijk want tot op vandaag worden zonnepanelen en flauwekul-op-de-meter verkocht alsof de salderingsregeling na 2020 zal blijven voortbestaan, dat gaat me nog een feest geven als over 4 jaar de salderingsregeling afgebouwd wordt.