​‘Nederland kan volledig over op elektriciteit’

18.05.2015 | Branchenieuws | 2549 keer bekeken
​‘Nederland kan volledig over op elektriciteit’

Nederland kan voor haar energievoorziening volledig overschakelen op elektriciteit. Daarmee kan ons land de doelstellingen voor CO2-reductie ruimschoots realiseren. Dat betoogt energieadviseur Michiel Flikkema in een essay op basis van eigen onderzoek.

Flikkema concludeert op basis van literatuuronderzoek dat het in Nederland mogelijk is om het energiegebruik in de leefomgeving te elektrificeren. 'Met deze veranderingen van onze energieketen wordt ook reductie van CO2-uitstoot gerealiseerd. Zelfs als de voorgestelde maatregelen maar voor de helft uitgevoerd zouden worden, kan de regeringsdoelstelling van 14% reductie op CO2-uitstoot in 2020 theoretisch gehaald worden,' schrijft Flikkema. Hij geeft toe dat het verminderen van fossiele brandstoffen in steden voor 2020 in beperkte mate te halen is. 'De verandering van onze energieketen binnen de gestelde termijnen is alleen haalbaar als er tijdig en voldoende geïnvesteerd wordt in het aanpassen van onze leefomgeving en het realiseren van duurzame energievoorzieningen,' aldus Flikkema.

Elektrificeren
Volgens Flikkema moet het energiegebruik in de woonomgeving zo veel mogelijk elektrisch gaan worden. 'Belangrijk onderdeel voor het elektrificeren van de leefomgeving is het verwarmen van woningen en gebouwen. Dit gebeurt nu in de meeste gevallen met aardgas. In de toekomst moet dat grotendeels naar elektrische warmtepompsystemen in combinatie met lage temperatuur-verwarming (lager dan 55 graden). Hierbij wordt de benodigde warmte geproduceerd met de elektrische warmtepomp, als vervanger van de gasgestookte (combi)ketel. Voor warm tapwater zal meer gebruik gemaakt moeten gaan worden van de zonnewarmte met elektrische na-verwarming. Het gasgebruik in de woonomgeving zal hiermee sterk teruggebracht kunnen worden en daarmee ook de reductie van emissies in de leefomgeving,' meldt Flikkema.

Elektrisch rijden
Ook moet Nederland overstappen op elektrisch rijden, om in te spelen op de eindigheid van fossiele brandstoffen zoals olie en aardgas, schrijft Flikkema. Dit draagt volgens hem ook bij aan een schonere leefomgeving. 'Het rijden met elektrische auto's leidt tot een flinke reductie van de uitstoot van CO2 van 170 naar 75 gram per kilometer. Dat betekent een forse verlaging van de CO2-uitstoot door auto's. Het verschil in aanschafkosten met conventionele auto's is echter nog steeds groot. Dit zal het invoeren van elektrisch rijden belemmeren.' Voor het afleggen van de grotere afstanden buiten de stedelijke gebieden acht Flikkema hybride vervoersmiddelen een oplossing, bijvoorbeeld door elektrisch rijden te combineren met waterstof als brandstof.

Energiebesparing
Flikkema concludeert dat het huidige energiegebruik per inwoner de komende jaren significant zal moeten dalen. 'Dit is een realistisch streven als we een vergelijking maken met de ons omringende landen. Laten we beginnen met hier de eerste winst te halen. Dit is te realiseren door het verbeteren van bestaande bebouwing en door meer bewust en slimmer om te gaan met het gebruik van energie.' Flikkema ziet het als uitdaging om in 2050 vast te kunnen stellen dat we nog meer op het energiegebruik hebben weten te bezuinigen. Daarbij helpt het volgens hem om voor het energiegebruik in de leefomgeving volledig over te schakelen op elektriciteit. Dat is in lijn met het dalende gasgebruik, dat tussen 2000 en 2010 met bijna 20 procent is gedaald.

Veel verbetering mogelijk
Nieuwe woningen zijn over het algemeen beter geïsoleerd, waardoor ze fors minder energie gebruiken voor verwarming. Maar er is volgens Flikkema nog steeds veel verbetering op dit gebied mogelijk, met name in oudere woonwijken. 'We hebben tegenwoordig veel elektrische apparaten in huis, zoals een wasmachine, wasdroger, stofzuiger, televisie, computer en haardroger. Dit vertegenwoordigt circa 26 procent van ons energiegebruik. Door gebruik van elektrische apparaten te versoberen en/of deze apparaten te vervangen door energiezuiniger exemplaren kunnen we besparen op ons energiegebruik.' Een andere optie voor woningverwarming is de koppeling met decentrale gasgestookte WK-centrales die zowel warmte als elektriciteit produceren.

CO2-doel ruimschoots haalbaar
Nederland kan haar energiegebruik zodanig aanpassen dat een CO2-reductie in 2020 van minimaal 14 procent ruimschoots haalbaar is, meldt Flikkema. Daarvoor moet het energiegebruik in de leefomgeving bijna volledig elektrisch zijn geworden en moet er in Nederland optimaal en tijdig worden geïnvesteerd in duurzame energiebronnen zoals wind, zon en waterkracht. Voor de productie van de benodigde elektriciteit en warmte blijven fossiele brandstoffen komende decennia nog wel een rol spelen in onze energievoorziening, schrijft Flikkema. Dat heeft volgens hem te maken met het economisch belang van Nederland als gasrotonde in Europa.

Download het essay van Michiel Flikkema hier.

Over Michiel Flikkema
Michiel Flikkema werkt als energieadviseur voor ingenieursbureau Iv-Bouw in Sliedrecht. Hij haalde in 2014 de titel register energieconsulent (rea) door het volgen van de Examenopleiding Energieconsulent van stichting PHOE (Post Hoger Onderwijs Energiekunde). In het kader van deze opleiding schreef hij het essay over de elektrificering van de energieketen in Nederland. Ook onderzocht hij de toepassing van duurzame energieconcepten voor het verwarmen van het wegdek van een fietsbrug. Flikkema is tevens lid van de Federatie van Energieconsultants (FedEC).

Foto: Een woning in de wijk Lanxmeer in Culemborg. Een groot deel van de wijk krijgt warmte via een warmtepomp (foto Wikipedia / Lamiot)

Redactie Ensoc, 18-mei-15


Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (8)

Reageren
  • Jaap van den Bosch
    20.05.2015 - 09:59 uur | Jaap van den Bosch

    Dit artikel geeft in hoofdzaak de doelstellingen weer, maar daar hebben we inmiddels de afgelopen jaren er al 13 van in een dozijn gekregen, ook alles electrisch is al een oude bekende.
    Heel treffend is de opmerking van Flikkema over de ons omringende landen, loop ze maar eens af; Duitsland; heeft veel gedaan, maar met die windmolenparken liep het toch niet zo goed, ze zijn er wel maar hoe krijg je nu de stroom verder (betaalbaar) het grote Duitsland in, zelfs vrouw Merkel uitte haar bezorgdheid, want het hele circus heeft veel geld gekost, en dan is het zuur om nu die stroom maar voor dumpprijzen op o.a. de Nederlandse markt te moeten afzetten, en dan Frankrijk, die redt het waarschijnlijk wel, maar wel met kernenergie, want daar zijn die Fransen gek op, en Belgie dan, helemaal een giller, het kabinet moest vlak voor kerst nog bijeen komen, om de crisis van de energie te bespreken, en als het heel koud werd, moesten de Belgen er op rekenen dat ze gedeelten van de dag geen stroom kregen, en diverse wegen verlichting dan maar uit.
    Een stukje verder Europa in, maar ook geen klein landje is Polen, het was zo'n 2 weken terug nog op t.v. te zien in een documentaire over energie in Europa, ze doen het nog op kolen, en daar zou ook niet gauw verandering in komen, dat is dus het beeld van Europa om ons heen en een stukje verder weg.
    Ik zie het hele betoog van Flikkema meer als een preek voor eigen parochie, die eigenlijk allang bekend was, maar of die haalbaar gaat worden is nog maar de vraag.
    Ik vergelijk het een beetje met de gezondheidszorg; Technisch is daar heel veel mogelijk, met dure apparatuur, dure medicijnen end., maar de discussies gaan nu toch echt lopen wat gaan we straks nog wel doen en wat niet meer, en dat gaat net als met die energiedoelstellingen gewoon om de poen.

  • Joris de Poris
    19.05.2015 - 22:36 uur | Joris de Poris

    man man wat een onzin dat essay. Ga nog even terug de schoolbank in zou ik zeggen.
    Alles elektrisch in 2020, tuurlijk... Onbetaalbaar, onmogelijk gezien infrastructuur en opgesteld vermogen etc etc.

    De enige persoon die het grote geheel ziet is Idse, complimenten!
    Wat alleen nog wel de vraag is, is of de keuze gemaakt moet worden obv euro per kg CO2. Of CO2 inderdaad zo resoluut beperkt moet worden is de vraag, want de temperatuurstijging loopt ver achter bij de doemscenario's van de Jan Rotmansen van deze wereld.

    Energievraag beperking, minder vervuiling, minder fossiel uit de grond halen allemaal prima, maar wel obv afwegingen die de financiële- en welvaart gevolgen meewegen. Niet alleen voor ons, maar ook voor de armen der wereld die nog geen toegang tot energie hebben.

    Wellicht is het ook duurzamer om ons aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering (als die inderdaad zijn zoals de klimaat gekkies ons willen doen geloven en dan ook nog grotendeels beïnvloed worden door de mens) dan zinloos geld te storten in een SDE pot die geen duurzame energievoorziening oplevert....

  • P. Lomito
    19.05.2015 - 15:05 uur | P. Lomito

    Grootschalige toepassing van grondwarmtepompen is niet alleen onhaalbaar vanwege de hoge kosten, de grondboringen komen in dichtbevolkte gebieden te dicht op elkaar waardoor de grondbronnen eerder uitgeput raken. Zoals hieronder terecht is opgemerkt gaat het om de efficiency van milieumaatregelen, welke maatregel levert ons de hoogste CO2-reductie voor elke geïnvesteerde euro. Warmtepompen presteren daarbij zeer matig.

  • idse de wit
    19.05.2015 - 14:06 uur | idse de wit

    Doorgaans zijn er vele wegen die naar Rome leiden. In het artikel lijkt het net alsof er slechts 1 weg is; electriciteit. Een bekende denker heft volgens mij ooit iets gezegd in de geest van "een eenvoudige oplossing voor een complex probleem is per definitie fout". Dit gevoel bekruipt me ook na het artikel gelezen te hebben. Volgens mij is het essentieel voor de discussie om naar een objectieve eenheid te gaan: CO2 reductie per geinvesteerde Euro. Hierdoor wordt het mogelijk om oplossingen met elkaar te vergelijken. Bovendien blijkt al snel of een oplossing economisch haalbaar is. Het thema is nl. veel te belangrijk om als hersengymnastiek te fungeren, we moeten met elkaar resultaten boeken. Dus minder CO2 uitstoot per individu en maatschappij. Bij de benodigde investering om de CO2 uitstoot te reduceren, dient zowel de energie infrastructuur, de energievraag, het energieaanbod in de tijd, de fysieke eigenschappen van het gebouw en de wijze van opwekking in de vergelijking meegenomen te worden. Hierdoor kom je doorgaans snel tot de conclusie dat er met een genuanceerde benadering een minimaal vergelijkwaardige oplossing leidt tegen lagere investeringen die toekomstbestendig is en die niet per definitie uitsluitend electrisch is. (Ik heb het nog niet eens gehad de eventuele te socialiseren kosten agv infrastructuurwijzigingen).

    Als voorbeeld haal ik een goed gerenoveerde woning aan (vergelijk Stroomversnelling). Deze woning kan door het toepassen van PV panelen en een electrische warmtepomp tot 0 nota woning opgewaardeerd worden. Als je energievraag en aanbod in de dag en door het jaar aan elkaar koppelt en de karakteristiek van de gekozen technische oplossing, blijkt dat ca. tot 20% van de benodigde energie voor de warmtevraag met PV panelen opgewekt wordt. De rest komt uit het net waarbij door de ontwikkelingen op de wereldmarkt het aandeel steenkool primair toeneemt in Nederland. Duidelijk dat een dergelijke keuze alleen maar leidt tot meer CO2 uitstoot, zelfs als het een momentane 0 nota woning betreft (De huidige salderingsregeling is niet toekomstbestendig, hierdoor is het beter om over een momentane 0 nota woning te spreken.)

  • Jos van Son
    19.05.2015 - 11:35 uur | Jos van Son

    Perfect Out of the Box denken! Bovendien komen prachtige doorbraak mogelijkheden goed in beeld. Daarbij wijs ik op de Warmtepomp technologie, die nu echt in de juiste modaliteiten beschikbaar is. Elektrisch rijden lijkt mij nog wat beperkingen te hebben. Waterstof kan er prima aan toegevoegd worden. Ook daar nader de technologie met rasse schreden het niveau van economisch verantwoord c.q. concurerend

  • Pieter van Nispen
    19.05.2015 - 11:29 uur | Pieter van Nispen

    Ik ben het eens met het idee echter de uitvoering is een andere zaak. Nederland drait op subsidies en er wordt pas geinvesteerd als men terugverdientijden van 3 jar of korter heeft. Met name in de gebouwde omgeving is het geld de belangrijkste factor. Investeren in wrmtepompen gebeurt mondjsmaat omdat de resultten niet goed zijn.De oorzaak ligt hierin dat de installatie branche onvoldoende kennis heeft van het goed installeren van warmtepompen en dat het onderhouden van warmtepompen onvoldoende gebeurd.
    De politiek in Nederland is nog onvoldoende bezig met duurzaamheid, Onderwerpen in het sociale domein vindt men belangrijker dan duurzaamheid omdat men daar meer stemmen mee weet te winnen wanneer er verkiezingen zijn. Zodra wij als inwoners vinden dat we onze planeet met de nodige zorg moeten benaderen zal de politiek volgen. Wubbo Okkels gaf het op zijn sterfbed aan: de aarde heeft kanker! We zullen dit in de eerste plaats moeten erkennen en dan ermee aan de slag moeten gaan, Niet een enkeling maar breed gedragen door ons allen.
    Ik vindt het mooi dat het onderzoek en het artikel gepubliceerd is in Ensoc, nog mooier zou het zijn als het in de Telegraaf gepubliceerd wordt.

  • jos Schalks
    19.05.2015 - 11:19 uur | jos Schalks

    Helaas lijden cursussen niet tot gezond verstand.
    Electrisch verwarmen is de meest ongunstige optie daar slechts 2,5 kw per m3 gas aan electriciteit opgewekt wordt, verwamen ermee is misschien wel efficient.
    De moderne cv ketel produceert 8 kw warmte per m3 gas , ook de warmtepomp is alleen een goede keuze als er geen aardgas is en de 5 a 6000 kw hiervoor nodig met zon en wind opgewekt kan worden , voor mij is 1500 m3 gas nog altijd een betere en minder Co2 producerende optie als een kolencentrale en een warmtepomp van 5000 Kw per jaar.

    energie besparing is de echte oplossing, met er naast groene energie totaal toereikend!

  • P. Lomito
    18.05.2015 - 17:38 uur | P. Lomito

    Helaas wordt hier de nadruk (weer) gelegd op het verduurzamen van verspillend energieverbruik. Dat we uiteindelijk (zeg 2050-2070) volledig elektrisch gaan verwarmen is niet eens een uitdaging, het gaat vooral om de keuzes die we kunnen maken om die kant op te gaan. Jammer dat energiebesparing als bijzaak genoemd wordt, dit zou de topprioriteit moeten zijn:
    - nieuwbouwwoningen hebben een warmteverlies van hooguit 15 kWh/m²a (opwekking doet hier weinig toe)
    - direct stoppen met de SDE+ subsidie, daar is al te veel gemeenschapsgeld aan verspild en deze middelen inzetten voor isolatie van gebouwen
    - bestaande gebouwen worden verbeterd met subsidie naar 30 kWh/m²a (opwekking doet er nog steeds niets toe)

    De rest is greenwashing, nul-enenergie-onzin en duurzaamheidsgekte.