​‘Nederland blijft voorlopig afhankelijk van aardgas’

26.04.2016 | Branchenieuws | 1843 keer bekeken
​‘Nederland blijft voorlopig afhankelijk van aardgas’

Nederland blijft komende decennia afhankelijk van aardgas, ook als ze haar energievoorziening CO2-neutraal wil maken, zo melden gasbedrijven. Dat is een schop tegen het been van milieuorganisaties die de afhankelijkheid van gas zo snel mogelijk willen afbouwen.

Nederlanders zijn heel optimistisch over het aandeel duurzame energie, zo bleek onlangs uit onderzoek. De meesten denken dat we al meer dan 30 procent van onze energie uit duurzame bronnen halen. In werkelijkheid ligt dit percentage veel lager, zo rond de 5 procent. Dat betekent dat Nederland voor 95 procent haar energie uit andere bronnen haalt, zoals kolen, olie en aardgas. Het percentage zal komende decennia wel dalen, maar de vraag is hoe snel deze daling zal gebeuren. Greenpeace gaat ervan uit dat we in 2050 geheel onafhankelijk kunnen zijn van fossiele energie, maar bedrijven zoals Shell en BP denken dat dit niet realistisch is.

Gasimport stijgt
De afhankelijkheid van aardgas blijkt ook uit de cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vorige week naar buiten bracht. Weliswaar is de winning van gas uit Nederlandse bodem afgelopen jaar met ruim een kwart verminderd naar iets meer dan 51 miljard m3, maar dat werd gecompenseerd met de import van meer aardgas, vooral uit landen als Noorwegen en Rusland. Ook is de import van vloeibaar aardgas meer dan verdubbeld, meldt CBS. Werd in 2014 nog amper 1 miljard m3 LNG geïmporteerd, in 2015 was dit al meer dan verdubbeld tot 2,3 miljard m3. In 2015 werd in totaal ongeveer 36 miljard m3 aan aardgas geïmporteerd.

Gassector onder druk
De daling in het verbruik van gas in Nederland is afgelopen jaar tot stilstand gekomen. Dit lijkt goed nieuws voor gasbedrijven, maar door de lage gasprijs en de verminderde gaswinning in Groningen hebben ook gasbedrijven het moeilijk. Dat blijkt ook uit de jaarcijfers van Energie Beheer Nederland (EBN) over 2015, ‘een jaar waarin de Nederlandse gasindustrie verder onder druk is komen te staan’, zo concludeert EBN, die jaar haar omzet met 27 procent zag dalen naar 4,8 miljard euro. Van dit bedrag droeg EBN 2,1 miljard euro af aan de Nederlandse Staat als enige aandeelhouder. In 2014 bedroeg dit nog 4,9 miljard. De Rijksoverheid verdient dus fors minder aan de gasbaten.

Groningen
De verminderde gaswinning bedreigt ‘de economische basis’ voor het plan om huizen in het aardbevingsgebied in Groningen te versterken, zo schrijft Shell aan de Tweede Kamer. Zo ver wil EBN niet gaan, meldt CEO Jan Willem van Hoogstraten. “De gasindustrie verkeert in zwaar weer. Dat heeft ontegenzeggelijk zijn invloed op de resultaten. Naast de lagere olie- en gasprijzen hebben de kosten voor de gaswinning in Groningen een belangrijke neerwaartse invloed. Maar EBN ondersteunt de door de NAM en het Centrum voor Veilig Wonen ingeslagen weg om naast reparatie van schades en versterking van huizen in te zetten op het ontwikkelen van perspectief en leefbaarheid in de regio.”

Energietransitie
In Nederland speelt een publieke discussie over het winnen van aardgas in relatie met het klimaat, zegt Van Hoogstraten. “De overheid streeft naar een CO2-neutrale energievoorziening in 2050 die veilig, betrouwbaar en betaalbaar is. In de transitie naar meer hernieuwbare energie speelt aardgas de komende jaren een grote rol. De stip op de horizon is ook voor EBN een CO2-neutrale energievoorziening in 2050. Om dit te kunnen bereiken, is winning van aardgas in de komende jaren nog nodig,” meldt ceo Jan Willem van Hoogstraten van EBN. Hij is ervan overtuigd dat EBN een bijdrage kan leveren aan de energietransitie. “Het is hiervoor essentieel om de rol van gaswinning in de energietransitie te onderkennen.”

‘Wereldvreemd’
De NAM, waarin Shell en ExxonMobil participeren, overweegt de gaswinning in Groningen weer te verhogen, zo bleek vorige week uit een concept winningsplan van de NAM. Milieudefensie is verbijsterd dat de NAM de gaswinning in Groningen weer wil gaan verhogen in plaats van verlagen. Ike Teuling, campagneleider Energie van Milieudefensie: 'Als het niet zo'n ernstige zaak was, zou je het bijna lachwekkend kunnen noemen. Er is niemand in Nederland, behalve de NAM, die vindt dat de gaswinning in Groningen omhoog kan. Alle partijen, van links tot rechts, zien in dat dat onmogelijk is. Maar Exxon en Shell vragen om 'flexibiliteit'. Dat je zoiets durft te vragen van mensen die in een onbewoonbaar huis wonen, of dagelijks moeten leven met de angst voor aardbevingen, toont aan hoe wereldvreemd deze fossiele bedrijven zijn.'

Afbouwplan
Gronings gas wordt in Nederland vooral gebruikt voor het verwarmen van huizen. Door alle gebouwen energieneutraal te maken kan de gaswinning snel worden afgebouwd, vindt Milieudefensie.  Jaarlijks wordt 15 miljard m3 gas gebruikt voor het verwarmen van gebouwen. Als die energieneutraal zijn, is van de huidige 27 miljard m3 die in Groningen opgepompt wordt nog maar 12 miljard m3 nodig. Milieudefensie verzoekt minister Kamp met een afbouwplan te komen voor Gronings gas zodat de gaskraan zo snel mogelijk dicht kan. Startpunt van dit afbouwplan moet zijn het sterk verminderen van de gasconsumptie. Teuling: "Dat is niet alleen goed voor de Groningers, ook het klimaat is gebaat bij een afname in het gebruik van fossiele brandstoffen".

Foto: Het verbruik in Nederland van aardgas is na jaren van daling, nagenoeg gelijk gebleven. Het verbruik  kwam voor 2015 uit op 38 miljard m3, blijkt uit cijfers van CBS (foto NAM, bron FluxEnergie / @ Paul Tolenaar)

Redactie Ensoc, 25-apr-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (20)

Reageren
  • P. Lomito
    01.05.2016 - 20:08 uur | P. Lomito

    Gas zal nog zeker de komende 50 jaar gebruikt worden om de meeste gebouwen/woningen te verwarmen, en waarom ook niet? Gas geeft een zeer schone verbranding en toevallig hebben we nog veel dat kostbare spul in de grond. Moet je voorstellen dat er grootschalig op hout of kolen gestookt gaat worden, de luchtverontreiniging en stankoverlast die dat gaat geven in ons dichtbevolkte landje.

    Het belangrijkste is dat de overheid stopt met het incalculeren van de aardgasbaten in de lopende begroting en deze middelen gebruikt voor de ontwikkeling van een toekomstbestendige energievoorziening. De sleutel daarvan ligt in het afbouwen van de wereldvreemde hypotheekrenteaftrek.

  • 01.05.2016 - 11:54 uur | Roland De Bresser

    Als ik te fel ben geweest is dat niet de bedoeling. Iedereen heeft recht op zijn mening of realiteit.
    Kijkende naar de wereld waar ik me in begeef denk ik dat bepaalde zaken niet zo simpel zijn als vaak word afgeschilderd. ik realiseer me ook dat het beeld wat we nu zien in een paar jaar helemaal veranderd kan zijn door de ontwikkelingen.
    Maar gewoon kijkend naar de hoeveelheden gas (energie) de we nu gebruiken kunnen we niet zomaar naar nul. Eerst zal er veel bespaard moeten worden. industriële processen veranderd worden en genoeg alternatief zijn in de vorm van elektriciteit. Tel daar ook even wat we gebruiken voor transport wat ook grotendeels over op elektriciteit dan zie ik voorlopig ons niet van het gas af gaan. Sterker nog, ik denk dat voor een tijd we elektriciteit met gas gaan maken om aan de vraag te voldoen.
    Als dat het geval is dat we ondertussen op alle andere fronten van aardgas af gaan en alleen in de overgangsfase nog gas verstoken dan teken ik daar voor.
    Dus zullen we nog jaren lang aardgas blijven gebruiken, alleen hopelijk steeds minder.

  • 01.05.2016 - 00:59 uur | Sietse de Haan

    Waarnemers suggereren objectief te zijn maar worden bevooroordeeld door hun (voor) onderstellingen. ;-) geldt uiteraard ook voor mijzelf.

  • P. Lomito
    30.04.2016 - 21:17 uur | P. Lomito

    Ik ben slechts een waarnemer, ik doe niet aan beleid of uitvoering. (oké, wel een beetje ;-) ).

  • 30.04.2016 - 00:58 uur | Sietse de Haan

    @?En Lomito bepaald wat realistisch is.

  • 29.04.2016 - 20:33 uur | Roland De Bresser

    @Lomito: En daar zijn we weer. Er is een groot verschil tussen wat "zou moeten" en wat mogelijk is. Als ik rond om me heen kijk zie ik veel huizen die niet zonder technische ingrepen tot zeer energie zuinig om te bouwen zijn. Het is niet realistisch dat heel Nederland zwaar geïsoleerd zal worden zodat we met een kaars de boel kunnen verwarmen.
    ik denk dat als we streven naar NOM we al goed bezig zijn. Dus hou op met dat het nog beter zou moeten zijn dan dat want dat is totaal niet realistisch en alleen op papier mogelijk.
    En ik weet niet wat jij voor een spullen jij in je huis hebt, maar erg dure vervuilende installaties? Voor zover ik weet zit er in warmte pompen geen high tech spullen. En vervuilend ook niet echt. Als je bedoeld zonnepanelen? Ook niet echt. Accu's misschien. Alleen denk ik dat willen we die echt op grote schaal gaan gebruiken het niet de huidige generatie is die daarvoor gebruikt gaat worden.
    Maar om even on topic te blijven, als we instaat zijn om ons gas gebruik in heel Nederland sterk te beperken dan is al een hele prestatie. Ik schat in dat we voor verwarming tot wel 80% op langere termijn kunnen beperken. Maar ik weet niet of alle industriële processen wel zonder kunnen. Ik denk niet dat ik die wijsheid in pacht heb. En al helemaal niet dat ik met kreten, termen en theoretische verhalen ga beweren dat we zonder aardgas kunnen, net zoals olie en kolen. Die zullen we altijd op de een of andere manier nodig hebben.

  • 29.04.2016 - 20:11 uur | Sietse de Haan

    @Lomito, het is ook nooit goed of het deugt niet. natuurlijk is passief bouwen mooi maar je kunt niet alle huizen op het zuiden bouwen. Je kunt ze wel allemaal nul op de meter krijgen en dan zin we van het gas af. Daar ging het toch om? Als de salderingsregeling ophoudt ben je met een opslag van ca 5kWh al klaar om ervoor te zorgen dat je vrijwel niet meer teruglevert aan het net en waarom zou die salderingsregeling al in 2020 stoppen. Als er iets verandert gaan ze hem langzaam afbouwen b.v. in 20 jaar net als het gas. Ik zie niet in waarom warmtepompen met meer bijzondere metalen gebouwd worden dan CV ketels.

  • P. Lomito
    29.04.2016 - 15:34 uur | P. Lomito

    Sorry hoor maar NOM is klinkklare onzin waarbij zelfs een glazen huis op papier energiezuinig is. De norm zou de passiefhuisnorm moeten zijn, d.w.z. een primair energieverbruik voor verwarming/koeling van maximaal 15 kWh/m²a in plaats van de 30-40 die bij NOM-woningen gehaald wordt. Door de goede isolatie is het warmteverlies zo laag dat geen dure en vervuilende installaties nodig zijn waarin veel kostbare metalen gebruikt worden. Met de passiefhuisnorm als nieuwe norm voor energieprestatie heeft NOM ook vrijwel geen betekenis meer. En na 2020 wordt NOM al helemaal een lachertje als de salderingsregeling is afgeschaft en de nul vooral flauwekul blijkt te zijn.

  • 29.04.2016 - 14:55 uur | Roland De Bresser

    Ook hier vinden we elkaar in. Ik vind dat je moet doen wat je kunt. Ik snap ook echt niet waarom er al jaren geleden niet is besloten om elk huis dat gebouwd word een NOM huis te maken. En bij verbouwen of renovaties ook meteen verplicht maatregelen worden genomen om een beter energie label te hebben richting NOM.
    Maar weet ook wel dat er haken en ogen overal aan zitten. Dus denk dat we er een heel eidn het zelfde in zitten, maar het anders verwoorden of vanuit een andere hoek bekijken.

  • 29.04.2016 - 11:49 uur | Sietse de Haan

    @ Roland lijken we toch nog aardig bij elkaar te komen? Hoewel indertijd zijn we binnen 10 jaar omgeschakeld van kolen naar gas, waarom zouden we nu de omslag ook niet in 10 neem het iets ruimer 15 jaar kunnen doen?

  • 29.04.2016 - 08:23 uur | Roland De Bresser

    ik ben het eens dat we niet moeten wachten en alles doen wat we kunnen. Dus geen nieuwe contracten afsluiten. Huizen van het gas afhalen als het kan.
    maar waar ik me aan stoor zijn die verhalen dat we nu al van het gas af moeten zonder te kijken hoe het zou moeten. We moeten de stappen zetten die we kunnen zetten. En ons ook niet te veel van de overheid hierin aantrekken. Want mijn ervaring is dat elk kabinet het weer veranderd en als we daar op wachten komen we niet ver.
    Dus ja, export afbouwen, ja ombouwen van alles wat omgebouwd kan worden. Maar wel realistisch. En het is ook realistisch dat we niet helemaal zonder gas kunnen.

  • 28.04.2016 - 19:16 uur | Sietse de Haan

    @roland, Lomito slaat de sprijker op de kop, natuurlijk kun je niet morgen stoppen, maar alles wat afloopt moet je laten zitten en niet opnieuw contracten afsluiten. Hetzelfde geldt voor wijken die rond de in de jaren zestig gebouwd zijn. Daar moet de gasleiding binnenkort vervangen worden NIET DOEN DUS, ook nieuwbouwwijken zou je nu zonder aardgas moeten aanleggen, anders zit je er weer 50 jaar aan vast. Kortom je moet een duidelijk signaal afgeven waar je naar toe wilt en op welke termijn. Kolen eerst, dan olie vervolgens gas. Kolen nu, olie als brandstof voor auto's over 10 jaar, gas over 20 jaar?
    In inderdaad ik rijd elektrisch heb zonnepanelen en ben nu bezig NOM en all electric te gaan.

  • p Lomito
    28.04.2016 - 15:15 uur | p Lomito

    @ Roland, die exportcontracten lopen allemaal een keer op z'n einde, sommige contracten over 10 jaar, andere mogelijk al dit of volgend jaar. Iedere keer als een contract vrij komt is het zaak om die niet te verlengen. Ook in economische zin is het zinvol de gasexport stapsgewijs af te bouwen. Verder zou er eens een jurist naar moeten kijken in hoeverre de contracten opengebroken kunnen worden zonder al te veel schade.

  • 28.04.2016 - 13:08 uur | Roland De Bresser

    @Sietse: Het is wel erg simpel om te denken dat we zo afkunnen van aardgas. Vertel mee eens, ben je zelf al van aardgas af?
    Het is praktisch gezien niet mogelijk om zo snel af te stappen van aardgas. Kijk eens hoeveel woningen er zijn en die moeten allemaal omgebouwd worden. Wie gaat dat doen als we nu al een tekort hebben aan loodgieters? En wie gaat dat betalen? Een warmte pomp kan wel meer dan 10 x duurder zijn dan een HR ketel. En geloof me de meeste mensen kijken nog steeds meer naar de portemonnee dan naar milieu.
    Dus je kunt wel beweren dat we er van af kunnen, niet erg realistisch dus.
    Wat betreft bio/groen gas lokaal, dat kan dus niet zomaar. Productie van gas gaat het heel jaar door en vaak is er te weinig afname in het lokale net in de warme periodes. Dus moet dat gas dan naar het transport net wat dus niet meer lokaal is. En het is voor gas het zelfde als voor stroom, de locatie van de verbruiker, de locatie van de opwek en het verbruik bepalen wat je binnen krijgt. Dus als je groen gas koopt wil het niet zeggen dat je dat binnen krijgt. Dus waarom is lokaal dan belangrijk? Het net, dus infra, ligt er al.
    @p. lomito: we hebben jaren geleden contracten voor export afgesloten. En die moeten we uitvoeren. En ook landen als België en delen van Duitsland waar we naar exporteren hebben tijd nodig om of over te gaan naar een ander soort gas of naar andere vormen van verwarmen. Dus ook dat zal niet snel ophouden.

  • P. Lomito
    28.04.2016 - 11:57 uur | P. Lomito

    We zijn niet nog heel lang afhankelijk van gas maar kunnen het aanwezige gas nog vele jaren goed gebruiken. Door de gasexport (49 miljard m³/jr) te beëindigen hoeven we geen gas meer te importeren (36 miljard m³/jr) en zijn we van niemand afhankelijk. Door vervolgens ook het binnenlandse gasverbruik te verlagen met energiebesparende maatregelen kunnen we tot wel 5x langer genieten van ons eigen gas. Dit geeft ons alle tijd en gelegenheid om nieuwe energiebronnen te ontwikkelen die een volwaardig alternatief voor gas en kolen zijn. Er is geen reden tot overhaaste beslissingen en dwaze kapitaalvernietiging op basis van het waanidee dat de aarde ten onder gaat aan CO2.

    CO2 blijkt juist een zeer gunstig effect te hebben op de beperking van opwarming van de aarde, door het hoge CO2-gehalte in de lucht groeien planten sneller waardoor meer zonnewarmte wordt geabsorbeerd en meer vocht wordt vastgehouden in de bodem. De toegenomen verdamping zorgt voor verdere verkoeling. De snelle vergroening van de aarde is nu ook waargenomen met satellieten.

  • 28.04.2016 - 11:27 uur | Sietse de Haan

    Zoals te verwachten helemaal niet met voorgaande sprekers eens. Door er vanuit te gaan dat je nog heel lang van het gas afhankelijk zult zijn wordt het een zelffulfilling profiicy. Biogas moet je vooral lokaal inzetten voor de chemische industrie moet je inderdaad maar biobased, Wat betreft de beschikbaarheid van hernieuwbare energie die kunnen we van vandaag op morgen krijgen. Lukt het niet vanuit ons eigen land dan kun je het wel vanuit zonnige landen betrekken. Er is nu al een club die herniewbare energie op afroep beschikbaar stelt vanuit Tunesië. Waarom zou dat niet vanuit Spanje kunnen? Nog goedkoper dan wind op zee en zoals gezegd op afroep beschikbaar, dus geen problemen met opslag voor windstille periodes. (Concentrated Solar Power oogst in eesrste instantie warmte die gemakkelijk opgeslagen kan worden en dus dag en nacht beschikbaar is)

  • P. Lomito
    27.04.2016 - 12:06 uur | P. Lomito

    Volledig eens met Roland, nu worden oude schoenen weggegooid zonder nieuwe schoenen te hebben. Met duurzame technieken hebben we grasslippers maar geen nieuwe schoenen voor een stevige wandeling. In plaats van kolencentrales te sluiten zouden we beter die centrales ombouwen zodat ze minder troep uitstoten. CO2 is geen probleem, de invloed van menselijke CO2 op het klimaat is minimaal/verwaarloosbaar klein. Veel belangrijker is de uitstoot van vervuilende stoffen zoals zware metalen...
    We zullen alle centrales nog keihard nodig hebben om aan de groeiende vraag naar stroom. Niet zo zeer vanwege warmtepompen en elektrische auto's, dat stelt werkelijk nog niets voor en zal voorlopig ook minimaal blijven, maar vooral vanwege groeiende vraag vanuit de industrie.

  • 27.04.2016 - 11:35 uur | Roland De Bresser

    Ik denk dat het wel klopt wat er gesteld word. Ten eerste zal er altijd gas nodig zijn. Ik zeg bewust gas, want via groen of biogas kunnen we voorkomen dat methaan wat een broeikasgas is in de lucht komt. Dat word dan wel omgezet in CO2 maar dat is minder schadelijk dan methaan.
    Zoals ik al zei gas zullen we nodig te houden al is het maar in chemische processen. En ook zal het niet altijd mogelijk zijn om alles door warmte pompen te vervangen. Er word makkelijk gezegd dat alle warmte maar uit de aarde en warmtepompen moet komen. Maar dat kost veel tijd en geld om dit voor elkaar te krijgen. En is niet altijd mogelijk. Ik vraag me wel eens af waar al die felle tegenstanders de huizen mee verwarmen? Hebben die al een warmte pomp?
    En vergis je niet, voor de opwek van elektriciteit zal gas toch nog nodig zijn. Er is gewoon niet snel genoeg voldoende duurzaam opgewekte energie. Nu we ook de laatste kolen centrales willen sluiten zal er meer gas worden verstookt.
    Dat betekend niet dat ik een voorstander ben van doorgaan met het verbranden van aardgas. Maar totdat we voldoende alternatieven hebben en die ook hebben ingevoerd zal aardgas nog een hele tijd gebruikt gaan worden.
    Dat wil niet zeggen dat we ons moeten inspannen om van aardgas af te gaan. En zoals ze zeggen: verbeter de wereld, begin bij jezelf!

  • 26.04.2016 - 13:41 uur | Sietse de Haan

    Alleen de kop is al vervelend, suggereert dat we niet zonder kunnen wat natuurlijk onzin is. De opmars van warmtepompen is in volle gang en daarmee kunnen we in korte tijd het aardgas gebruik overbodig maken. Dat hele idee van een gasrotonde, dat Nederland nog lang doorvoerland voor aardgas kan/ moet zijn is onzin. De hele infrastructuur loopt nu op zijn eind, mooi moment om nu af te bouwen. Anders hebben we een volgend probleem, net weer alle leidingen vernieuwd voor 50 jaar dat lokt het gebruik weer uit.

  • P. Lomito
    26.04.2016 - 09:12 uur | P. Lomito

    Even meerekenen over 2015 in miljarden kuubs:
    - totale gaswinning NL 51 (Groningen 27)
    - import 36
    - we hebben in 2015 dus de beschikking over 51+36= 87 miljard kuub.
    - binnenlands verbruik 38 waarvan 15 voor gebouwen en van die 15 wordt 11 gebruikt voor verwarming van woningen (7,3 miljoen woningen met gemiddeld 1.400m³ verbruik).
    - de rest van het aardgas, dat is 87-38= 49 miljard kuub wordt geëxporteerd

    Het probleem zit dus niet bij het gasverbruik van de woningen, dat is met 10 van de 38 slechts 26% van het totale gasverbruik in NL. Ook lijkt het mij onzin om 36 te importeren om vervolgens 49 te exporteren, per saldo exporteren we dus gas (13).

    Om gaswinning in Groningen te beperken kunnen we beginnen te stoppen met olie-export, daarmee kan de Groningse productie verlaagd worden van 27 naar 14. Daar bovenop kan het gasverbruik van woningen/gebouwen met zo'n 60% verlaagd worden door isolatie, dat scheelt 0,6x15= 9 zodat er nog slecht 5 miljard kuub in Groningen gewonnen hoeft te worden. Dat betekent ook dat we ruim 5x langer gebruik kunnen maken van het Groningse gas.