Lukkes: ‘Energieakkoord kost 100 miljard’

08.02.2016 | Branchenieuws | 3754 keer bekeken
Lukkes: ‘Energieakkoord kost 100 miljard’

De overheid moet komende jaren circa 100 miljard euro investeren om de doelstellingen uit het energieakkoord voor 2023 te halen. Burgers draaien op voor de kosten, betoogt emeritus hoogleraar geografie Pieter Lukkes in een rapport.

Volgens Lukkes is het energieakkoord wetenschappelijk onvoldoende onderbouwd. ‘Het akkoord komt over als een strategisch marketingplan’, concludeert Lukkes in zijn rapport, waarin hij het energieakkoord evalueert. De overheid heeft zich volgens Lukkes ‘onvoldoende voorbereid aan het energieakkoord gebonden’. Ook noemt hij de uitvoering van het akkoord niet urgent. ‘De garantie ontbreekt dat de beoogde resultaten worden bereikt, en om CO2 kwijt te raken wordt alleen maar gedacht aan het terugdringen van fossiele brandstof.’

Evaluatie
Het energieakkoord werd in september 2013 gesloten. Circa vijftig organisaties ondertekenden het akkoord onder toeziend oog van de Rijksoverheid. Het akkoord bevat afspraken en doelstellingen voor de verduurzaming van de energievoorziening voor 2020 en 2023. Minister Kamp van Economische Zaken wil het akkoord dit jaar evalueren, maar Lukkes legt de vinger nu al op de zere plekken. Hij noemt de energietransitie nodig, maar ook een ‘extreem belangrijk en kostbaar maatschappelijk proces dat door de inwoners van Nederland moet worden gefinancierd’.

Koopkracht
Als grootste bezwaar van het energieakkoord noemt Lukkes dat het de koopkracht van burgers aantast. ‘Het akkoord ondergraaft de koopkracht van de bevolking. Met dit akkoord neemt de overheid met gemeenschapsgeld een gok van 100 miljard euro.’ Volgens Lukkes is dit zeer kwalijk, omdat de totale kosten van het energieakkoord voor de burger niet worden vermeld. ‘De ondertekenaars van het akkoord lopen geen cent risico. De financiële risico’s worden bij de gewone burgers gedeponeerd. Over de extra kosten voor huishoudens wordt echter met geen woord gerept’.

Begroting
Het bedrag van 100 miljard baseert Lukkes op een begroting van de Algemene Rekenkamer, die de totale kosten van het energieakkoord heeft geraamd op 72 miljard euro, inclusief de kostenbesparing van 40 procent voor wind op zee. Volgens Lukkes komen bovenop dit bedrag nog extra kosten, die de Rekenkamer over het hoofd heeft gezien: 17,5 miljard euro voor de waardedaling van onroerend goed in de buurt van windmolens op land en 10 miljard euro voor de waardvernietiging van grote Europese elektriciteitsbedrijven. De totale kosten komen hiermee uit op 100 miljard euro.

1562 euro
De circa acht miljoen huishoudens in Nederland draaien komende jaren op voor de kosten van het energieakkoord, meldt Lukkes. Per huishouden bedragen de kosten 12.500 euro verdeeld over acht jaar, volgens berekening van Ensoc. Dat betekent een jaarlijkse kostenpost van 1562 euro per huishouden. Lukkes: ‘Die 100 miljard euro is een onvoorstelbaar bedrag. Toch is dit nog maar een begin, want het brengt ons van ruim 4 procent hernieuwbare energie naar 16 procent in 2023. Dat is een stijging met 12 procentpunten. Per procentpunt zullen de maatschappelijke kosten dus 8,3 miljard euro bedragen.’

Offers
Dit doet het ergste vrezen voor de periode 2023 tot 2050, schrijft Lukkes. Volgens hem kost de energietransitie naar 2050 circa 680 miljard euro, gerekend met 8,3 miljard euro per procentpunt. ‘Dat betekent dat van de bevolking over een lange periode offers worden gevraagd. Dat zijn offers waarbij die uit de bezuinigingen van afgelopen jaren verbleken’. Lukkes concludeert de overheid met onvoldoende kennis van zaken mee is gegaan met de lobby voor een energieakkoord. Volgens hem doet de overheid er verstandig aan om het energieakkoord terug te trekken.

Foto: Tjerk Wagenaar (directeur Natuur & Milieu), Henk Kamp (minister van Economische Zaken) en Bernard Wientjes (voorzitter van VNO-NCW)  tijdens de ondertekening van het energieakkoord op 6 september 2013 bij de SER in Den Haag (foto De Groene)

Redactie Ensoc, 8-feb-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (21)

Reageren
  • Krijn Braber
    11.02.2016 - 16:54 uur | Krijn Braber

    @Roland:
    Energieneutrale en klimaatneutrale steden gewoon googlen en o.a. beginnetje via:
    http://www.wikistedia.nl/plan-voor-energieneutrale-steden/
    http://builddesk.nl/wp-content/uploads/2012/06/110401_Energie+_nr1_Transitie_naar_energieneutrale_steden_Hanneke_Manders.pdf

    Was een beetje een 'hype' een aantal jaren geleden, maar het gaat om de omslag in het denken en vooral het DIMMEN (= denken in mogelijkheden) in plaats van DIBBEN (= denken in Beperkingen). In dat opzicht heeft David Dirkse weer wel gelijk..... ;-)....In ieder geval wég van fossiel, wég van gas, wég van verbrandingsprocessen e.d..

    Zit er hier ook niet ergens een stemknop voor SLECHT of ONWAARACHTIG artikel :-).....

  • Roland de Bresser
    11.02.2016 - 11:05 uur | Roland de Bresser

    @Aj Oude Luttikhuis : De saldering regeling gaat verdwijnen op het moment dat we reële markt prijzen gaan betalen. Dan zal de prijs van energie op uur basis kunnen veranderen. Dit zal zorgen voor een hele andere manier van verbruiken en produceren. Dus prijzen voor leveren en terug leveren zullen variëren.
    Dit zal komen als ook de smartgrids echt uitgerold gaan worden. Dit gaat gebeuren. Is al door de EU geweest en ook kunnen we niet anders omdat vraag en aanbod door meer duurzame energie gaan variëren.
    Als dit zover is dan word het verdien model van zelf opwekken ook anders. Misschien is het dan interessant om veel panelen op je dak te hebben of niet. Dat weet ik niet.
    Betreffende de daken vol leggen met panelen; we moeten hier een bepaalde hoeveelheid duurzame energie opwekken. Dat kan op verschillende manieren. PV is er een van. En ik denk dat als we de daken gebruiken om dit te doen dat beter is dan daar velden mee vol te zetten als we die ook voor andere zaken kunnen gebruiken. Dus ik ben voorstander om wel alle daken vol te leggen en zoveel op te wekken als mogelijk is. ik snap wel dat sommige mensen dit niet mooi vinden. Maar dat geld ook voor windmolens en dat is een kwestie van smaak.
    En als mensen vinden dat het niet kan als mensen de investering via salderen terug verdienen of zelf geld ermee verdienen dan is dat jammer. Ik zie het zo, deze mensen willen hun eigen geld investeren in deze installaties die daarmee direct bijdragen aan een duurzame opwek.
    oja, als je werkelijk je CO2 foorprint wilt afdekken met opwek uit PV dan kom je dak te kort.

  • Aj Oude Luttikhuis
    10.02.2016 - 19:52 uur | Aj Oude Luttikhuis

    Salderingsregel, 2017 cruciaal jaar vwb handhaving, uitbreiding of zelfs de mogelijkheid van afschaffen ( gruwel )
    Kunnen we denken aan 'n variabele saldering... hoe meer je hebt ondernomen jouw energieverbruik op slimme wijze te verminderen des te hoger jouw salderingsnivo..
    Regionalisatie past ook mooi binnen die benadering. We moeten vooral geen massa's panelen op de daken leggen ten einde " nul ". op de meter te bereiken. Veel beter is het de CO2 footprint als uitgangspunt te nemen.
    " nul ". op de CO2 meter is het nieuwe streven.

  • david dirkse
    09.02.2016 - 15:05 uur | david dirkse

    @Krijn
    Dat iets mogelijk is betekent nog niet dat je het ook moet doen.
    Wereldwijd wordt thans door start-ups gewerkt aan thorium gesmolten zout reactoren(MSR)
    Die leveren onafhankelijk van weer en wind op een klein oppervlak en zonder veel infrastructuur enorm veel energie. Er is geen ontploffingsgevaar, je kunt ze vrijwel in woonwijken neerzetten. Het afval is 1 duizendste gedeelte van de huidige reactoren, het afval blijft maar 300 jaar gevaarlijk door ontbreken van plutonium. Per kg brandstof wordt 70 x meer power opgewekt. Vergelijk dat met een windmolen van 1 miljoen kilo staal die de power van 15 middenklasse auto's opwekt op 1 van de drie dagen gemiddeld, zodat backup of opslag nodig is.
    Mijn verwachting is, dat we in de toekomst steeds meer energie gaan gebruiken. Wat voor leuke dingen we daar mee gaan doen: ach het menselijk vernuft verzint wel wat. In de jaren '80 wisten we ook niet wat we met de microprocessor aan moesten.
    Ik denk dus, dat wij nu wat voorbarig aan het handelen zijn. De toekomst zal er heel anders uit zien.
    Eind jaren '60 werd een radio aangeprezen met "6 transistors!." Nu zitten er 100 miljoen in het machientje onder mij bureau.
    Straks prijst Amsterdam zich internationaal aan met "6 thorium reactoren"!

  • Roland de Bresser
    09.02.2016 - 14:07 uur | Roland de Bresser

    Sorry krijn, in mijn haast had ik de verkeerde genoemd.
    ik ken het concept energie neutrale steden niet, waar vind ik dat?

  • Krijn Braber
    09.02.2016 - 13:56 uur | Krijn Braber

    @Roland de Bresser:
    Het was niet ik (Krijn Braber) maar David Dirkse die stelde dat 20-30% duurzaam niet is te faciliteren. Ik ben het volstrekt niet met hem eens en ben zelf een van de geestelijke vaders van het concept "Energieneutrale steden" (al in 2005/6). Ik heb daar ook uitvoerig aan gerekend. Ik geloof wél in duurzaam en daarvoor zal de doorbraak van elektriciteitsopslag én het gebruik van de bodem-/omgevingsenergie voor verwarmen en koelen (oftewel massale toepassing van de elektrische warmtepomp) de doorslag geven (en niet die exergetisch onzinnige waterstofroute die alleen maar een laatste strohalm is voor de fossielen in deze wereld).

    En inderdaad alle kosten komen uiteindelijk en per definitie bij de burgers terecht. Kernvraag is of we nu eindelijk de paradigmashift maken van de verschuiving van (jaarlijkse, variabele, onzekere) exploitatiekosten (fossiele oplossingen) naar investeringskosten (inderdaad 'up front' vaak hoger voor de duurzame oplossingen, maar met grote zekerheid/stabiliteit en tegen sterk verlaagde exploitatiekosten) of blijven we ons geld verkwisten aan het verbranden van gas, kolen, olie etc..

    En al die rekentrucjes in de reacties: zo ken en kan ik er ook nog een paar handen vol, die tot diametraal tegenovergestelde conclusies komen. Het is maar van welke aannames en belangen je uitgaat..... Er zijn hier gelukkig ook een paar mensen die het wél snappen :-)

  • Cock van der Kaaij
    09.02.2016 - 13:54 uur | Cock van der Kaaij

    In de reacties wordt gesproken over behoud en vergroting van welvaart als maatschappelijk doel. De energievoorziening zou daar ook aan bij moeten dragen. Zou het verhaal - zeker in Nederland - niet anders worden als we inzetten op vergroting van het welzijn? Welvaart is immers het vermogen om te kopen wat je wil hebben, en is af te lezen aan het aantal wensen wat je kunt vervullen. Welzijn is het vermogen om je gelukkig te voelen met wat je hebt. Het welzijn kan beïnvloed worden door de welvaart, maar de welvaart niet door het welzijn.

    Kortom: Pieter Lukkes betoogt dat onze welvaart een 'offer' brengt van 100 miljard euro. Is dat veel, is dat erg? Verhoogt het ons welzijn als we minder afhankelijk worden van (landen met) fossiele brandstoffen?

  • Carel Anink
    09.02.2016 - 13:01 uur | Carel Anink

    Natuurlijk is het verstandig om kritisch naar de evaluatie van Pieter Lukkes te kijken en zelf een paar sommen te maken ter controle van zijn beweringen. Een van die beweringen is dat zon veel potentie heeft. Laten we maar een kijken hoe groot die in Nederland is en wat het kost om die potentie te benutten.

    Zon heeft oppervlakte nodig en dat is schaars in Nederland maar daken zijn dubbel bruikbaar, als dak en als plek voor PV. We hebben in Nederland 2.300 km² woonterrein waarvan ca. 12 % gebouwoppervlakte, dat is 276 km². Als we alle daken van deze gebouwen vol leggen met zonnepanelen dan wekken we ca. 35 Peta Joule (PJ) elektriciteit op. In Nederland gebruiken we 410 PJ elektriciteit. Dat is 16 % van het totale energieverbruik van ca. 2.600 PJ (exclusief bunkerverbruik = zeeschepen en vliegtuigen ca. 600 PJ). Bij een SDE+ van € 96,- per MWh (cijfers van 2015) kost deze elektriciteit aan directe subsidie 934 miljoen Euro per jaar. Per saldo over de gehele subsidieperiode van 15 jaar is dat 14 miljard Euro. Daarmee is ca. 9 % van de elektriciteit “CO2 emissieloos” geproduceerd en dat is 1,3 % van het totale energieverbruik van Nederland.

    Indien de helft van de elektriciteit die we verbruiken met zon wordt opgewekt moet daar minstens de helft van worden opgeslagen om dat het niet direct gebruikt kan worden. Om dit volume op te slaan is de beste, op dit moment feitelijk enige, methode waterstof met een opslagrendement van 45 %. Er moet dan minsten 330 PJ worden opgewekt waarvoor buiten het gebruik van alle daken nog een oppervlakte van 2.300 km² nodig is. Aan directe subsidie voor opwekking is in 15 jaar 132 miljard Euro nodig. Zonder subsidie komt de opslag niet van de grond dus die kosten komen er ook nog bij.

    Conclusie: voor minstens 132 miljard Euro aan subsidie en een ruimte offer van 2.300 km² kan het huidige energieverbruik in Nederland voor 8 % “CO2 emissieloos” worden geproduceerd.

    Ik vraag mij af waarom een bewezen CO2 arme opwektechnologie volledig wordt doodgezwegen. Dat zal niet zo blijven, de wal keert eens het schip, en dan komt kernenergie ook in Nederland weer in de belangstelling. Het is alleen jammer dat er tussen nu en dat moment tijd en veel geld verloren gaat aan schijnoplossingen.
    In Engeland is men al verder. Daar is gemeten dat de meerderheid van de bevolking positief is over kernenergie en verijst straks de eerste Chinese kerncentrale in het Britse Bradwell in Sussex. Wellicht goed om over na te denken dat we straks in Europa heel goed windemolens kunnen bouwen maar niet meer weten hoe we zelf een kerncentrale in elkaar moeten zetten.

    Als laatste voor degene die vinden dat kernenergie er nog niet klaar voor is: technologie is nog nooit in laboratoria en tekenkamer tot wasdom gekomen maar door het toe te passen met vallen en opstaan. Harrisburg, Tsjernobyl en Fukushima hebben de veiligheid al verder dan delta hoogte verbeterd.

  • David Dirkse
    09.02.2016 - 11:46 uur | David Dirkse

    @Dick van Elk
    [ Kunnen we ons een energievoorziening die gebaseerd is of fossiele grondstoffen wel permitteren? Is de prijs voor de na-ijlende gezondheids- en milieueffecten niet te hoog?]
    N.m.m. is dit een denkfout.
    Onze welvaart is geheel te danken aan fossiele brandstoffen. Ook onze vrijheid. Wij kunnen ons permitteren onze kinderen 15 jaar aan het arbeidsproces te onttrekken, historisch ongekend. Onze levensverwachting is groter dan ooit.
    Nog geen eeuw geleden was 40% van de Engelse bevolking bediende. Nog eerder was slavernij overal normaal.
    Aan fossiele brandstoffen danken wij naast vrijheid ook wetenschap en technologie.
    Als Shell (BP etc) de kraan dichtdraait dan sterven wij binnen korte tijd. Zetten wij de elektriciteitscentrales stil : idem.
    Kortom, een paar nadelen van fossiele brandstoffen uitvergroten bij totale afhankelijkheid ervan is onbegrijpelijk.
    Ook onze natuur danken we aan fossiele brandstoffen. In 1500 was ons land, bij minder dan 1 miljoen inwoners, al vrijwel kaal gekapt.
    Zodat men turf moest steken en later inpolderen om landverlies te compenseren. Kolen redde de bossen. Nu is er meer bos dan ooit.
    Onze levenswijze (en bevolkingsgrootte) is historisch ongekend. Handhaving van welvaart dient het streven te zijn.
    Die welvaart is het gevolg van een niet duurzame leefwijze (van onze voorouders, waarvoor dank!) Tot nu toe heeft innovatie ons steeds gered.
    Wat ons dus te doen staat is research. En ons hoeden voor valse profeten.

  • TMJ Janssen
    09.02.2016 - 11:40 uur | TMJ Janssen

    Het geeft maar weer eens aan hoe krom de wereld in elkaar steekt. Onder het huidige neo-liberalisme (dat overigens niets met liberalisme heeft te maken) geeft de overheid, door gebrek aan kennis en menskracht, de multi-nationals en grote bedrijven ruim de kans hun zakken te vullen. Zonder daarover verantwoording af te leggen, gaat het geld naar de verkeerde partijen en wordt de burger opgezadeld met de achtergelaten puinhopen.
    En ja, de energie transitie kost geld, maar laat de vruchten die het oplevert dan ook naar de burgers gaan, zeker als zij de rekening hebben betaald. Ik heb zelf geïnvesteerd in een energie neutraal huis. De energiemaatschappijen en de overheid doen er alles aan om alsnog geld bij mij weg te halen door steeds de regels eenzijdig aan te passen in hun voordeel. Het klopt werkelijk van geen kant.
    Aansluitend op de voorgaande reacties:
    Het is bewezen dat deze manier van handelen op geen enkele manier bijdraagt tot welvaartsverbetering enkel tot een nog meer scheve verdeling van de bestaande welvaart. Voor de meeste onder ons zal de welvaart, zoals dat al vele jaren het geval is, verder afnemen.
    Het overgrote deel van de media lijkt meer op een verlengstuk van het neo-liberalisme. Langzaam wordt duidelijk wat er gaande is als je naar de plannen van staatssecretaris Dekker kijkt over de besturing van de publieke omroepen. In Polen doen ze het openlijk, hier in Nederland met mistgordijnen.

  • Roland de Bresser
    09.02.2016 - 11:35 uur | Roland de Bresser

    De conclusie dat de burger alles moet betalen klopt. Maar dat geld voor alles. Tenslotte zijn de burgers de gene waarvoor alles gedaan en gemaakt word. ook zijn wij de staat. Dus dat is een open deur intrappen wat mij betreft.
    Dat de kosten hoog zullen zijn om het akkoord te behalen is ook duidelijk. Misschien als we al eerder hier mee aan de slag waren gegaan hadden we het kunnen spreiden en niet nu een inhaal slag moeten maken in een korte tijd.
    Ik denk dat de technische ontwikkelingen en initiatieven in de maatschappij het beleid voorbij zullen streven. Kijk naar de energie wende in Duitsland. Ik geloof niet dat iemand dit zo voorspeld had. En dat de gevolgen zijn dat de prijs van PV zo omlaag is gegaan dat het zonder subsidie word geplaatst. Dus ik denk dat het akkoord al snel achterhaald zal zijn.
    ik zet vraagtekens bij het stuk over waarde vermindering door windmolens en de waarde vernietiging van energie bedrijven. Voor de duidelijkheid, energie bedrijven zijn private bedrijven. Wat er nu gebeurt is ondernemers risico. Volgens mij zijn we de typmachine fabrikanten ook niet gaan steunen toen de computers kwamen. Gaan we de autofabrikanten die geen elektrische auto's maken steunen als we massaal elektrisch gaan rijden? Dus waarom wel de energie maatschappijen? Als we een prijs op co2 zetten dan prijzen de kolen centrales zich uit de markt. En ik zie niet in waarom de staat dit moet gaan betalen? En als burger koop ik de energie die het goedkoopste of groenst is. Dus prijzen die zich vanzelf uit de markt.
    En dat verhaal van waarde vermindering door windmolens. Dit is net als dat verhaal dat er minder toeristen naar de kust komen als er in de verte windmolens staan. Nou onderzoek toonde aan dat het de meeste niets interesseert. En dat er nieuwe mogelijkheden waren door er met boten een kijkje te gaan nemen.
    Dus ja het gaat ons allen geld kosten maar niet zoveel als hier word berekend.
    @krijn, je hebt het er over dat we 20 tot 30% duurzame energie niet kunnen faciliteren. maar in Duitsland doen ze dit al. In nerdeland maken we verbindingen met het buitenland om zo overschotten en te korten te kunnen opvullen. En tegen die tijd kan er al best een oplossing voor opslag van energie zijn. tenslotte hebben we de 10 nog niet eens bereikt, laat staan de 20 a 30 % waarover jij spreekt.

  • Dick van Elk
    09.02.2016 - 11:17 uur | Dick van Elk

    Als we het verdienmodel van de rechtspersonen in dit land en deze wereld als perspectief nemen heeft Lukkes gelijk. Maar is dat ons perspectief? Of is het breder? Vanuit de samenleving gezien ontstaat een ander perspectief. Kunnen we ons een energievoorziening die gebaseerd is of fossiele grondstoffen wel permitteren? Is de prijs voor de na-ijlende gezondheids- en milieueffecten niet te hoog? Het IMF berekende die kosten vorig jaar op 5.300 miljard dollar (http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2015/NEW070215A.htm). Dat is omgerekend 4 $ct per kWh. Wanneer die 4 ct verdisconteerd worden in de kostprijs van fossiele grondstoffen betekent dat bijna een verdubbeling.

    Het is een andere manier van kijken naar, een andere visie op onze manier van denken en, vooral, praten. Willen we leefbare grond onder onze voeten houden, leefbare lucht blijven inademen en leefbaar water kunnen blijven gebruiken heeft dat een waarde. Tegenover die waarde staat een prijs. Die prijs wordt naar mijn mening op dit moment niet juist berekend. En hoe dan ook moeten we hem wèl betalen als burgers. Omdat we de waarde van een gratis verkregen(?) aarde met alle resources blijkbaar niet genoeg op waarde weten te schatten? Of zouden we vanuit een verdienmodel van de samenleving beter kunnen weten? Maar bovenal: welk verdienmodel zullen we gaan kiezen?

  • David Dirkse
    09.02.2016 - 11:13 uur | David Dirkse

    @Herman
    Belangrijk is dat iets werkt. Wat willen we? Mij dunkt dat wij moeten streven naar welvaartshandhaving, liefst verhoging en liefst ook nog voor elke wereldburger. Er is dus voor de toekomst veel meer energie nodig. Efficiency is altijd goed, verspilling is verkeerd, maar met goede aanwending van meer energie is een betere wereld te scheppen. Energie armoede is slecht, vooral voor de natuur (planten en dieren) die de eerste klappen krijgen.
    Duurzaamheid moet het gevolg zijn van onze doelstelling welvaart te handhaven. Alleen duurzaamheid nastreven heeft het risico van verarming. Duurzaam leven is namelijk simpel in armoede, de snelste weg naar duurzaamheid is via verarming.
    De toekomst is niet te voorspellen maar er zijn wel een paar algemene kenmerken van vooruitgang:
    1.verminderde afhankelijkheid van land en natuur (kleding, huizen, medische zorg, transportsystemen...)
    2. miniaturisering, kostenverlaging (paard --> stoom machine --> verbrandingsmotor. Mainframe --> PC. Kerkklok --> polshorloge)
    Windparken voldoen aan geen enkele van bovengenoemde criteria en zijn achteruitgang.
    Wat kan het wel worden?
    Met de huidige inzichten is nucleaire technologie de enige die het fossiele brandstoffen tijdperk kan opvolgen zonder dramatisch welvaartsverlies.
    En met dramatisch bedoel ik dat bv ons onderwijssysteem niet meer is te handhaven omdat alle handen nodig zijn op het (aardappel) veld.
    Interessant is dat er mn in de USA op het moment grassroot initiatieven zijn voor de ontwikkeling van een nieuwe generatie kernreactoren, de zg gesmolten zout (MSR) technologie met thorium als brandstof. Die leveren per kg brandstof 70 x meer power bij 1 duizendste van het afval dat bovendien maar 300 jaar gevaarlijk blijft. De voorraden thorium (nu een afvalproduct) zijn veel groter dan van uranium, maar deze reactoren kunnen ook oud kernafval opstoken. Zo'n centrale levert onafhankelijk van weer en wind enorm veel betrouwbare energie op een zeer kleine oppervlakte. Omdat er geen ontploffingsgevaar is kunnen MSR centrales dicht bij woonkernen worden geplaatst wat een miljarden kostend (super) grid uitspaart.
    Kortom: de huidige inzet op zon en wind voor de landelijke energie voorziening is waarschijnlijk een kostbare misgreep.

  • P. Lomito
    09.02.2016 - 11:11 uur | P. Lomito

    Allereerst mijn waardering voor de redactie om ook ruimte te bieden voor kritische geluiden. Bij gebrek hieraan in de belangrijkste media bestaat onder de bevolking een verkeerd beeld van de financiële gevolgen van het Energieakkoord, gezinnen weten daardoor niet welk financiële last hen boven het hoofd hangt. Kamervragen aan minister Kamp over de financiële onderbouwing van het Energieakkoord worden niet adequaat beantwoord, blijkbaar zijn de hoge kosten een inconvenient truth.

    Het is niet verwonderlijk dat kritiek vooral komt uit de hoek van gepensioneerde wetenschappers, tenslotte hoeven zij zich niet te conformeren om onderzoeksgelden veilig te stellen of zich zorgen te maken over hun betaalde baan zoals de Franse weerman, Philippe Verdier, die na het publiceren van een CAGW-kritisch boek ontslagen werd bij televisiezender France2. Bekijk eens de uitleg van professor Begemann van de TUE: https://www.youtube.com/watch?v=BvqT1e_XNyE (vanaf 8:25)...

  • Johan van Zeijl
    09.02.2016 - 10:54 uur | Johan van Zeijl

    Het kan wel een hoop € kosten, maar weegt dit op wat je allemaal aan fossiele brandstoffen uitspaart?
    Ik heb de cijfertjes nog niet gezien. Daar zou ik wel meer van willen weten.
    Het beste is te kijken naar de beste mogelijkheden en de redelijkste prijs voor de investeringen voor een fossiele vrije maatschappij.
    Weegt de kosten van een fossiele vrije maatschappij op tegen de kosten van een fossiele maatschappij.
    Kijk ook naar de brandstofprijzen en de terugverdientijd.
    Ik zou dat eens willen zien.

    Johan

  • Herman Eijdems
    09.02.2016 - 10:38 uur | Herman Eijdems

    Lukkes heeft gelijk. Het kost geld. Kunnen we dat betalen als rijk westers land? Ja!
    De werkelijke vraag is waar investeren we dat geld in? Dus wat is de slimste optie?
    Er is o.a. 8 miljard gestoken in de gasrotonde. Ook ons geld en verspild! Enorm inzetten op windmolens en PV betekent een uitgave voor het elektriciteitsnet van € 6.000,- € 10.000,- per huishouden. Ook dat betalen we met zijn allen (Sinterklaas bestaat niet in energieland :-)). De "Cost of no-action" zijn nog veel hoger en treffen Nederland hard (zie o.a. artikel van The Economist)!
    Er zijn grote en soms perverse krachten aan het werk. Er wordt soms misbruik gemaakt van subsidie. Kern van de zaak is dat we moeten stoppen met fossiele energie en krachtige, maar schaarse duurzame bronnen inzetten waar deze nodig zijn (transport, internet, ziekenhuizen, e.d.). Voor het overige kunnen we met laagwaardige energie in de stedelijke omgeving veel doen. Naast het elektriciteitsnet moeten we daarvoor investeren in een water-energie-net op lage temperatuur. Daardoor blijven de investeringen beperkt. Er is eren mooi voorbeeld in Heerlen. Zie www.mijnwater.com

  • David Dirkse
    09.02.2016 - 10:09 uur | David Dirkse

    @Krijn
    [Duidelijk is ook dat hij niet snapt...... dat je niet zo maar ongebreideld .....mag extrapoleren, omdat dat tot dit soort onzinnige .....]
    Extrapoleren is altijd link, maar de heer Lukkes is juist heel voorzichtig. De realiteit zal heel wat ernstiger zijn. Waarom?
    Energietransitie = voorraadtransitie. Kolen, olie en gas zijn energie voorraden. Zon en wind zijn geen voorraad.
    Die nieuwe voorraden liggen (nog) nergens. Er is dus van transitie, ondanks alle retoriek, voorlopig geen sprake .
    Wind- en zonne- energie is tot zo'n 20% nog wel in te passen, maar daarna wordt het lastig. Centrales gaan onrendabel draaien en moeten dus (ook) gesubsidieerd worden, of er moeten energiebuffers worden aangelegd. Voor de hand ligt methanisering via waterstof, waarbij echter hoge omzettingsverliezen optreden.
    Het percentage duurzame energie opkrikken van 20 naar 30% is veel kostbaarder dan van 10 naar 20%. Exponentiële extrapolatie is waarschijnlijker dan lineaire. En dan hebben we het nog niet eens over motorbrandstoffen.
    De heer Lukkes gebrek aan rekenkundig inzicht verwijten is merkwaardig, want hij maakt deel uit van een netwerk van doctoren in de fysica.
    Kijk, wij mensen kunnen wel van alles roepen en willen, maar niet de aarde maar wij zelf zijn kwetsbaar en onderworpen aan de natuurwetten. En van energie weten we , in tegenstelling tot het klimaat, behoorlijk veel af. De technologie die nodig is om het fossiele brandstoffentijdperk te verlaten bestaat nog niet.
    Inzetten op wind en zon is een doodlopende weg, dat wordt duur leergeld. Tenzij het doel is om terug te gaan naar de levensstandaard van 1850.

  • Jan Baars
    09.02.2016 - 10:02 uur | Jan Baars

    Of de totale kosten voor de burger 100 miljard zullen bereiken kan ik niet weten. Wat ik wel weet is dat er onder de noemer van het energie akkoord links en rechts de zakken goed gevuld worden. We hoeven niet ver te kijken om te zien dat nog relatief jonge windmolens worden gesloopt omdat de subsidie het zeer aantrekkelijk maakt om maar weer een nieuwe neer te zetten. Duitsland en Oostenrijk zijn landen met veel windenergie welke al geld toeleggen als het verbruikt wordt, dus tweemaal kosten voor de burger. Het nu eenmaal een product van Just in time. Zolang er nog geen goedkope mogelijkheden zijn om energie van wind en zon te bufferen blijft het een product dat het meer en deel van de tijd geld kost.
    Daarnaast heeft de praktijk geleerd dat subsidie leidt tot grootschalige misbruik over de rug van de gene die het op moet brengen.

  • Sim van der Linde
    09.02.2016 - 09:58 uur | Sim van der Linde

    Volledig eens met de vorige reactie. Deze emeritus heeft ofwel de totale context niet begrepen danwel schets bewust een verkeerd beeld. Zijn selectieve citaties doen het laatste vermoeden.

  • Sjef van Gastel
    09.02.2016 - 09:56 uur | Sjef van Gastel

    In tegenstelling met de reactie van de heer Braber ben ik het helemaal eens met Prof. Lukkes. Prof. Lukkes baseert zich overigens op de kostentraming van de Algemene Rekenkamer en hierbij is geen sprake van "populisme". Ik vind de teneur van de milieumaffia (o.a. Greenpeace, GroenLinks en andere links georienteerde partijen) eerder populistisch dan het betoog van Prof. Lukkes. De uitstoot van CO2 wordt kennelijk nog steeds als het probleem gezien, waarbij aan goede beschikbare oplosssingen (o.a. CO2 injectie bij tuinbouwkassen en algenteelt) voorbij wordt gegaan. In de circulaire economie (lees: cradle-to-cradle van Prof Braungart ) worden de mogelijkheden hiervoor helder uiteengezet (zie: www.braungart.com ). Beter is om de kosten van het energieakkoord helder en inzichtelijk te maken (zoals Prof. Lukkes doet) en de kiezer de mogelijkheid te geven om dit verwerpelijke akkooord weg te stemmen. Die kans komt in 2017!

  • Krijn Braber
    09.02.2016 - 09:26 uur | Krijn Braber

    Met alle respect, maar weer zo'n gepensioneerde bemoeial die zich zit te vervelen en is blijven steken in denkbeelden uit het verleden. Duidelijk is ook dat hij niet snapt (les 1 wiskunde op de middelbare school!!! Hoogleraar..... pffff...... niveau vmbo) dat je niet zo maar ongebreideld tot in het oneindige mag extrapoleren, omdat dat tot dit soort onzinnige (maar wel lekker populistische!) conclusies leidt. Of laat deze meneer zich (ook weer) voor het karretje van de gevestigde, fossiele orde (Gasunie, Shell, etc.) spannen? Lekker samen op de populistische rem trappen.....

    Ik ben zelf geen fan van het Energieakkoord omdat de verduurzaming sneller kan én MOET. Dat wordt ook dagelijks bewezen door de ontwikkelingen in bijna alle landen rondom Nederland. En oh ja, de aanleg van dat gigantische gasnet vanaf 1957-58 en zestiger jaren heeft geen tientallen miljarden gekost? En hebben we daar niet juist onze huidige welvaart (nog) aan te danken? Of andere 'luxe' uitgaven zoals Betuweroute, Fyra, Schiphol e.d., die in veel MINDERE bijdragen aan de echte economische structuurversterking.....?

    Wat ons echt (jaarlijks!) tientallen miljarden gaat kosten is dat we straks AL onze fossiele bronnen uit o.a. een lekker land als Rusland moeten gaan importeren. Dan spuit het gasgeld niet meer de staatskas in zoals van 1960 tot nu, maar de BV Nederland uit! En dan wordt Nederland en haar burgers pas echt een ontwikkelingsland en dat hebben de Duitsers héél veel beter begrepen dan wij hier op onze (nog steeds) comfortabele gasbel.

    Meneer de President, slaap zacht.....