​Industrie laat veel energiebesparing liggen

09.03.2017 | Branchenieuws | 586 keer bekeken
​Industrie laat veel energiebesparing liggen

De zware industrie kan rendabel besparen op energie, maar doet dit niet om diverse legitieme redenen. Bracheorganisatie FME, dat onderzoek deed naar de belemmeringen, denkt met Energie Nederland na over oplossingen.

Energiebesparing in de energie-intensieve industrie komt onvoldoende van de grond. Dat heeft niet te maken met onwil, maar met diverse belemmeringen waardoor bedrijven er niet aan toe komen. Dat vertelde clustermanager energie Hans van der Spek van FME op de vakbeurs Energie 2016. FME liet een onderzoek uitvoeren naar de belemmeringen voor energiebesparing in de industrie. Het is technisch goed mogelijk om de energie-efficiency te verhogen, zo laten bedrijven als Siemens, Tata Steel en Avebe zien in pilotprojecten, maar in de praktijk komt er weinig van opschaling terecht. Daarbij spelen financiële redenen een belangrijke rol, maar ook handhaving en een gebrek aan goede prakijkvoorbeelden.

Gebrek aan handhaving
‘Er is nauwelijks handhaving. Daardoor lopen klanten niet hard op dit gebied,’ zegt Van der Spek. ‘Ook hebben de meeste bedrijven een beperkt budget om te investeren in onderzoek en ontwikkeling. Daar lopen technische bedrijven tegenaan. Bedrijven zijn daarbij geneigd om voor energiebesparing binnen de hekken van hun onderneming te kijken, terwijl ze hiervoor eigenlijk de samenwerking moeten zoeken met andere bedrijven. Een voorbeeld is de ondernemersvereniging Deltalinqs van de Rotterdamse Haven. Er is ook een gebrek aan goede voorbeelden. Bedrijven zijn onzeker om te investeren in energiebesparing, omdat de business cases niet duidelijk zijn.’

Terugverdientijden
Van der Spek baseert zijn uitspraken op onderzoek dat studente Kimberley Tjon-Ka-Jie uitvoerde onder begeleiding van hoogleraar Kornelis Blok van de TU Delft. Haar rapport belicht belemmeringen voor energiebesparing in de industrie. Bedrijven vinden het belangrijk om de investering in korte tijd terug te verdienen, zo blijkt uit het onderzoek. ‘Bij de grote industrie blijkt een terugverdientijd van 2,5 jaar het kantelpunt. Projecten met een terugverdientijd van nul tot 2,5 jaar worden gewoon uitgevoerd, terwijl ze vaak blijven liggen als de terugverdientijd op 2,5 tot 5 jaar ligt. Toch is deze laatste categorie economisch interessant. Eigenlijk zouden bedrijven deze projecten moeten uitvoeren. Dat gebeurt echter niet.’

Grote merknamen
‘Branded’ bedrijven, die grote merknamen voeren, zijn wel meer geneigd om te investeren in energiebesparing dan ‘onzichtbare’ bedrijven. Bij de ‘branded’ bedrijven ligt het kantelpunt bij een aanmerkelijk langere terugverdientijd van circa zes jaar, meldt Van der Spek. ‘Een belangrijke bottleneck is dat de financiering deels onzeker is. Bedrijven weten niet goed hoe ze de energiebesparende projecten moeten financieren. Er komt vaak financieel maatwerk bij kijken. Veel bedrijven nemen subsidies niet mee, omdat deze onzeker zijn. FME adviseert om deze vorm van financiering wel mee te nemen bij de business case, en eventueel achter de hand te houden.’

Beperkt budget
Ook de organisatie van bedrijven speelt een rol, zegt Van der Spek. ‘Veel projecten lopen vast op goedkeuring over meerdere schakels binnen een bedrijf. Dat kan energiebesparende projecten enorm frustreren.’ En ook al is een project zeer rendabel, als er geen budget voor is houdt het op. ‘De meeste bedrijven accepteren geen verzwaring van hun schuld. Dat is weliswaar kortetermijndenken, maar speelt nog altijd een grote rol.’ Een andere beperking is volgens Van der Spek een gebrek aan engineering capaciteit. Bedrijven hebben dan te weinig deskundig personeel om dit soort projecten uit te voeren.

Blinde vlek
‘De industrie kan met energiebesparing op goedkope en economisch rendabele wijze de CO2-uitstoot verminderen, maar doet dit niet om een aantal legitieme redenen,’ zegt Van der Spek. Hij wijst erop dat veel bedrijven een ‘blinde vlek’ hebben voor energiebesparing.  Als Nederland investeren we wel in windparken op zee om onze CO2-uitstoot te verlagen, maar we hebben nauwelijks oog voor energiebesparing dat veel goedkoper CO2 kan besparen. Dat moet veranderen.’ Volgens Van der Spek is er niet een enkele oplossing voor dit probleem, maar is een combinatie van oplossingen nodig. Dit ligt zowel op financieel vlak als op gebied van handhaving.

Barrières wegnemen
Op initiatief van FME en Energie Nederland kwamen ruim dertig experts afgelopen 23 februari samen om verder na te denken over de kwestie. Centrale vraag is hoe barrières uit de weg kunnen worden gehaald die industriële besparingsprojecten in de weg zitten. De marktkenners zijn afkomstig uit de technologische industrie, energiebedrijven, energie-intensieve industrie en de financiële wereld. Aansluitend op het onderzoek van Tjon-Ka-Jie toonde de bijeenkomst drie ‘inspirerende praktijkvoorbeelden van hoe het anders zou kunnen’.

Servitization
Een mogelijke oplossing voor de financiële bottleneck is servitization, oftewel kapitaal aanbieden als dienst, concludeert FME. De financiering voor een besparingsproject hoeft hiermee niet uit het investeringsbudget van een bedrijf zelf te komen, maar elders uit de waardeketen. De onlangs opgerichte nationale investeringsbank Invest-NL kan hierin voorzien. Invest-NL moet met 2,5 miljard euro aan kapitaal risicovolle activiteiten op transitiegebieden als energie, verduurzaming en mobiliteit mogelijk gaan maken.

Alternatief
Invest-NL maakt het met de zogeheten Energie Transitie Faciliteit mogelijk om, direct of via een fonds, het eigen vermogen van systeem- en technologieleveranciers te versterken. Dit kan een alternatief bieden voor diepte-investeringen door bedrijven die willen besparen, meldt Energie Nederland. FME waarschuwt wel dat deze aanpak beperkingen heeft en dat een goede regie in de waardeketen ‘noodzakelijk is’ om het te doen slagen. In de komende maanden wordt door experts gewerkt aan een verder uitgewerkt financieringsmodel.

Tekst: Norbert Cuiper en Joost Agterhoek

Redactie Ensoc, 9-mrt-17

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (1)

Reageren
  • P. Lomito
    09.03.2017 - 15:02 uur | P. Lomito

    Het is met name de overheid die door overstimulatie van duurzame opwekking de aandacht afleidt van energiebesparing, het is dan ook vooral de overheid aan te rekenen dat energiebesparing zo verontachtzaamd wordt. Maar volgende week eerst even afrekenen met het huidige kabinet...