Hoe wordt de energietransitie een succes?

24.10.2016 | Beursnieuws | 1217 keer bekeken
Hoe wordt de energietransitie een succes?

Wat moet Nederland komende jaren doen om de energietransitie te laten slagen? Wat zijn de beslissende factoren? Daarover spraken diverse experts op de vakbeurs Energie.

Tekst: Norbert Cuiper, redacteur Ensoc / F&B

Hoe kunnen we de energietransitie versnellen? Dat was de centrale vraag op het openingsdebat van de vakbeurs Energie en Ecomobiel. ‘Het lijkt wel op het EK voetbal: het kan nog steeds,’ zo verwoordt dagvoorzitter Ynzo van Zanten van Bureau Spraakwater de situatie. Hij leidt het debat met zes experts: directeur Marc van Delft van de Van Delft Groep, directeur Olof van der Gaag van NVDE, Isabelle Sternheim, voorzitter van energieadviseursvereniging FedEC, Lian Merkx, manager Programmateam Energie bij VNG, CEO Peter Vermaat van Enexis en Medy van der Laan, voorzitter van Energie Nederland.

Investeren in de netten
Volgens Vermaat moet Nederland haar energienetten toekomstvast maken. Door het toenemende aanbod in zonne- en windenergie ontstaat er tweerichtingsverkeer op de elektriciteitsnetten. Daarvoor moeten de netten worden uitgebreid en slimmer worden gemaakt. ‘We moeten investeren in zowel de hardware als de software’, zegt Vermaat. Volgens de Enexis-directeur vereist dit niet alleen technische innovatie, maar ook flexibeler tarieven. Vermaat zegt vertrouwen te hebben in het nieuwe tarievensysteem, dat de opslag van energie aantrekkelijker maakt.

Diensten voor energiebesparing
Volgens Van der Laan is het zaak dat energiebedrijven naast het leveren van energie ook diensten op gebied van energiebesparing gaan aanbieden. Consumenten kunnen met deze diensten de helft van de besparingsdoelstelling uit het energieakkoord realiseren, zo voorspelt Van der Laan. Ze acht dit vooral een taak van grote energiebedrijven. Alleen grote energiebedrijven kunnen volgens Van der Laan massaal investeren in diensten voor energiebesparing, door in te zetten op nieuwe bedrijven die daarin zijn gespecialiseerd. Volgens haar is een combinatie nodig met startups.

'Gemeenten willen ook iets doen'
Gemeenten zijn risicobeperkers, maar willen ook iets doen, zegt Merkx. ‘Gemeenten willen niet concurreren met energieleveranciers, maar willen wel de ruimte krijgen om samen te werken met netbeheerders.’ Merkx wijst op het belang om afspraken te maken over de manier  om te verduurzamen, om er vervolgens ‘vol voor te gaan’. De Vereniging van Gemeenten vervult hierin een coördinerende rol, door een tussenlaag van samenwerkingsverbanden te creëren. Het is immers makkelijker om samen te werken met dertig regio’s in plaats van vierhonderd gemeenten.

'Adviseurs moeten overheid wakker schudden'
Energieadviseurs kunnen ook een rol vervullen, meldt Sternheim. ‘Onafhankelijke energieadviseurs zijn nodig om de transitie in de juiste richting te duwen. Ze moeten de overheid wakker schudden met een visie op hoe we het beste vooruit komen.’ Sternheim hoopt dat adviseurs breed worden ingeschakeld. Dat gebeurt nog niet breed, maar het gaat wel steeds beter, zegt Sternheim. ‘Grote bedrijven hebben zelf ook adviseurs in dienst, maar die zijn niet onafhankelijk. Onafhankelijkheid is echter wel belangrijk om het vertrouwen van consumenten te winnen,’ aldus Sternheim.

'Versnelling is al aan de gang'
‘We moeten niet meer zeuren. Met het energieakkoord is Nederland op de goede weg,’ zegt Van der Gaag. Hij voorspelt dat het aandeel duurzame energie dit jaar met een grote sprong richting de acht procent gaat. ‘Dit betekent dat we de energietransitie definitief aan het versnellen zijn,’ aldus Van der Gaag. Hij wijst erop dat de energietransitie niet puur technisch van aard is. ‘We moeten meer mensen meekrijgen om te investeren in duurzame energie. We staan voor de uitdaging om de vraag bij consumenten hiervoor aan te wakkeren. Ik verwacht dat dit moet komen van sociale innovaties.’

Energieakkoord is eerste stap
Nederland gaat de doelstelling van 14 procent duurzame energie in 2020 niet halen, verwacht Van Delft. Wel acht hij het energieakkoord zinvol om een eerste stap te zetten. Volgens Van Delft gaat het om de vermindering van de CO2-uitstoot. Daar is echter ook haast bij nodig, merkt Van Delft. ‘Bouwbedrijven willen wel, maar zijn ‘banken’ moe. Essentieel blijft dat de vraag naar verduurzaming toeneemt,’ zegt Van Delft. Hij waarschuwt voor teveel optimisme. ‘Het energieneutraal maken van woningen is meer dan alleen isoleren, en voor de overgang van gas naar all-electric zijn nog veel stappen nodig. Het is belangrijk om hierbij te blijven letten op de kwaliteit,’ aldus Van Delft.

Wat gaat er gebeuren?
Aan het eind van het debat stapt een man uit het publiek naar voren. Hij zegt visie te missen bij de sprekers. ‘Ik hoor alleen hoop en wensen, niet wat er gaat gebeuren’. Van der Laan kaatst de bal terug en vraagt de man of hij kan voorspellen wat er over een jaar gebeurt. Maar ondertussen heeft de man wel een punt: veel plannen worden niet gerealiseerd, terwijl de energietransitie steeds urgenter wordt. Sternheim: ‘Nederland moet veranderen. Dat roept om visie.’ Ook Merkx vraagt om meer helderheid: ‘We hebben een duidelijke stip op de horizon nodig. Wanneer worden woningen gasloos? Moet dat in 2035 gebeuren? Het Rijk bepaalt niet alles, maar we moeten wel weten waar we heengaan, zodat  kunnen afspreken hoe we moeten samenwerken.’

Foto: Het openingsdebat op de vakbeurs Energie en Ecomobiel in de Brabanthallen (foto 54events)

Redactie Ensoc, 24-okt-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (17)

Reageren
  • David Dirkse
    08.11.2016 - 17:49 uur | David Dirkse

    @F.Batterink
    Toevoeging: de thorium reactoren laten nog wel 30 jaar op zich wachten maar de MSR (molten salt reactor) technologie heeft zich al in de vorige eeuw bewezen. In deze reactoren kunnen prima oude kernwapens verstoken en zo het afval reduceren. Door de reactoren geheel te vervangen als de brandstof op is worden corrosie problemen voorkomen. Zie hier : http://terrestrialenergy.com/
    Het hoofdprobleem van thorium MSR is de corrosie omdat geëist wordt dat een reactor 60 jaar mee gaat.
    In Duitsland zijn soortgelijke ontwikkelingen gaande waarbij corrosie wordt vermeden door gescheiden systemen van brandstof en koelmedium.

  • David dirkse
    08.11.2016 - 17:15 uur | David dirkse

    @F.Batterink
    Ik heb een aantal thorium MSR bijeenkomsten in Delft bijgewoond. Zelfs even iemand van WISE gesproken.
    WISE is in principe tegen kernenergie en ook apostel van het klimaatalarmisme. Er wordt gesteld dat de thorium reactoren nooit op tijd gereed komen om de klimaatproblemen op te lossen. Nu is er n.m.m. en die van vele anderen geen klimaatprobleem, maar daarover nu niets. Die "klimaatproblemen" oplossen met windmolens, zonnepanelen en biomassa is onmogelijk. Ook staan er wereldwijd nog zo'n 2000 nieuwe kolencentrales op de planning. Die miljarden van het energie accoord (een encycliek eigenlijk, COP21 was een concilie) gooien wij dus letterlijk in het water. Gelukkig is er nog wel voor een paar eeuwen fossiele energie. Er is geen haast. Wie zal zeggen wat de stand van de technologie is in 2100?

  • Femke Batterink
    08.11.2016 - 12:03 uur | Femke Batterink

    @P.Lomito. Lees eens dit interessante artikel over thoriumenergie: https://wisenederland.nl/kernenergie/thorium

  • 27.10.2016 - 18:25 uur | Sietse de Haan

    @ Davud, Het is dichterbij dan je denkt zie b.v. deze Giga centrale met Giga opslag in Californie
    http://www.renewableenergyworld.com/articles/2016/10/solarreserve-introduces-gigawatt-scale-solar-thermal-storage-project-for-california.html?cmpid=enl_REW_ENERGYSTORAGENEWS_2016-10-27&email_address=voorzitter@zonnekrachtcentrales.nl&eid=291132361&bid=1569829

  • David Dirkse
    26.10.2016 - 23:17 uur | David Dirkse

    @S. de Haan
    Dank voor de reactie. Gas kan je opslaan, stroom niet. Vandaar kwetsbaarheid lange aanvoerroutes.
    Van alle alternatieve energievormen is inderdaad CSP de beste.
    We gaan het zien, nou ja, mijn kinderen dan.

  • 26.10.2016 - 22:04 uur | Sietse de Haan

    Hoezoe luchtfiietserij?
    Heel Europa ligt vol met gasleidingen zelfs op de bodem van de Middellandse Zee en dat zijn ((ondergrondse) HVDC kabels ineens kwetsbaar.
    Natuurlijk is allang doorgerekend hoe duur zo'n grid is (b.v. door ht Fraunhofer instituut) komt neer op ongeveer 1,5 ct / kWh voor het transport.
    Kortom niks volkstuintjes technologie

  • David Dirkse
    26.10.2016 - 10:49 uur | David Dirkse

    @S. de Haan
    In het groene wereldje valt mij op dat men maar klakkeloos aanneemt dat alle technologie opschaalbaar is. Ik zie helaas slechts volkstuintjes technologie. Maar uiteindelijk geldt er maar één ding: hoeveel kost een KWh. Dat moderne DC powerlijnen weinig verliezen opleveren geloof ik graag, maar liever zie ik de kosten van zo'n grid voorgerekend. Bovendien, als energie uit Noord-Afrika komt dan is lokale opslag nodig omdat de aanvoerlijnen kwetsbaar zijn. Kortom, waar staan de berekeningen die laten zien dat we Europa uit de Sahara van energie kunnen voorzien? Hoe komen we aan motorbrandstof? Ik zie in het groene wereldje uitsluitend luchtfietserij.
    Fossiel blijft zeker deze eeuw dominant, wat daarna komt is niet te voorspellen. (maar zeker geen zon en wind) En de CO2 hysterie gaat naar het rariteitenkabinet, naast het sociaal Darwinisme, ook al een wetenschappelijke flater waar we niet meer aan herinnerd wensen te worden.

  • A. Dewereld
    25.10.2016 - 23:59 uur | A. Dewereld

    Er zijn nogal wat uitdagingen bij CSP. Het rendement is beperkt voor de enorme investering en de enorme impact op het ecosysteem. Het neemt veel ruimte in beslag (en ja, ook een woestijn wemelt van leven, dus verwoesting van habitat). De spiegels moeten regelmatig gereinigd worden (waterverbruik, stroomverbruik, en/of brandstofverbruik). Omdat voor droge gebieden gekozen wordt is dat potentieel een aanslag op het (schaarse) grondwater. Reinigingsmiddelen die weglopen in de grond. Onkruid dat gesnoeid en/of bestreden moet worden (snoeien in het algemeen met bramdstofaandrijving, en bestrijding met chemicaliën). Soms worden zelfs chemicaliën gebruikt om woestijnstof te onderdrukken (wat anders op de spiegels waait). Okee, traditionele centrales moeten ook gereinigd worden, maar die nemen veel minder oppervlak in beslag.

    Verder wordt liquid salt niet altijd toegepast. Dan heeft zo'n zonnetoren ook een gasturbine om in de ochtend het waterreservoir letterlijk "op stoom" te brengen. Oftewel zo'n installatie verbruikt ook gewoon fossiele brandstof (en niet zo'n beetje ook). Er zijn er wereldwijd diverse gebouwd die al na een paar jaar uit de roulatie genomen werden.

    En als extraatje het feit dat die dingen enorm veel vogels roosteren. Vogels worden van verre gelokt door de schittering en vele sneuvelen of worden zwaar verwond wanneer zij door het focusgebied vliegen.

    Voor een pijnlijk voorbeeld van al het bovenstaande, Google eens op "ivanpah fiasco".

  • 25.10.2016 - 19:37 uur | Sietse de Haan

    Vervoer met High Voltage DC (gelijkspanning) geeft een verlies van ongeveer 3% per 1000 km. Te verwaarlozen in vergelijking met opslag of power to gas of fuel. Dat laatste kan natuurlijk wel! Als je liever een voorraadje aanlegt zoals nu met de olie voor het geval er onrust in de gebieden is waar je de elektriciteit vandaan haalt. Overigens zijn er een 15 tal landen rond de Middellandse zee, waaronder ook een aantal aan deze kant die best geschikt zijn voor b.v CSP (Concentrtated Solar Power) eenvoudige spiegels en warmte opslag in vloeibaar zout. Kan op afroep elektriciteit leveren. Kom daar eens om bij andere vormen van hernieuwbare energie. (om maar niet te spreken van fusie)

  • David Dirkse
    25.10.2016 - 19:18 uur | David Dirkse

    @S. de Haan

    Toevoeging: dan moet je met die Sahara energie ter plekke LPG of zoiets maken en dat per schip vervoeren.

  • David Dirkse
    25.10.2016 - 19:14 uur | David Dirkse

    @S. de Haan
    U wilt Europa van energie voorzien vanuit de Sahara? Die energie is niet te vervoeren. Lijkt me handiger om eerst te proberen dicht bij huis compacte reactortjes te installeren.

  • 25.10.2016 - 18:58 uur | Sietse de Haan

    Helaas niet eens, er zijn 90 woestijnlanden op de wereld, ruimte genoeg voor hernieuwbare energie. Een groot netwerk is automatisch stabieler en goedkoper, je hoeft niet zoveel overcapaciteit te plaatsen, vervolgens er lopen over grote delen van de wereld ondergrondse gasleidingen, zou het dan zo moeilijk zijn om een elektriciteitsnetwerk aan te leggen. Hoe zo lelijk je ziet ze niet eens onder de grond, desnoods trek je ze door de bestaande pijpleidingen van het gas heen, want die heb je binnenkort toch niet meer nodig. :-)

  • David Dirkse
    25.10.2016 - 17:38 uur | David Dirkse

    @S. de Haan
    Kernenergie zal op termijn de meest duurzame energievorm worden. Ook legt deze technologie het minste beslag op grond, dus zoveel mogelijk natuur voor de planten en dieren. Verder elimineert het lelijke en dure koppelnetten, energie kan dicht bij de gebruiker worden opgewekt. Verder is de opwekking onafhankelijk van weer en wind en zijn dus ook buffers of backup systemen overbodig. Nu reeds teruggrijpen op nostalgische technologie als wind is voorbarig want er is nog wel voor een paar eeuwen fossiele energie. Enkele jaren gelden gaf GOOGLE ingenieurs de opdracht een duurzaam energiesysteem te ontwikkelen dat met kolen olie en gas kan concurreren. Na paar jaar studie is deze opdracht teruggegeven met het commentaar dat er geen technologie bestaat om het fossiele brandstoffentijdperk achter ons te laten. De hoeveelheden materiaal (staal, beton, koper...) zouden onwezenlijk groot zijn.

  • 25.10.2016 - 12:37 uur | Sietse de Haan

    Over wensdenken gesproken: "naar nucleair"
    De tradiionele zijn te duur, de alternatieven komen te laat. Fusie helemaal is trouwens ook zeer de vraag of dat ooit economisch haalbaar wordt. Er zijn genoeg hernieuwbare bronnen nu al beschikbaar tegen een goede prijs, vaak al goedkoper als fossiel, waarom zo moeilijk doen?

  • David Dirkse
    25.10.2016 - 11:46 uur | David Dirkse

    Helaas, ik lees een aaneenschakeling van wensdenken.
    De enige transitie (op termijn) is naar nucleair. De enige zinnige aanpak is research naar nieuwe nucleaire technologie zoals 1. thorium MSR en 2. compacte fusiereactoren. Andere opties zullen tot dramatisch welvaartsverlies leiden.
    Efficiency verbetering is altijd goed, maar bezuiniging is een zwaktebod. Niemand wil verarming en beperking.
    Ook uitbreiding van netten is niet slim, die verpesten het landschap. Op rekenkundige gronden kom ik tot de conclusie dat er voor 2100 geen kans is op transitie. Als het lukt methaanhydraten uit de diepzee te winnen en er ondergrondse kolenvergassing komt dan duurt het fossiele tijdperk nog vele eeuwen.
    Helaas, wij zijn de weg volkomen kwijt. Harde lessen. Klimaatalarmisme = religie.

  • 25.10.2016 - 09:39 uur | Sietse de Haan

    Behalve het achterlopen van de netwerken, is er nog een probleem, de energie per kWh komt onder druk te staan als er een fors percentage in de energiemix komt. Dan zal op sommige momenten het aanbod groter zijn dan de vraag en krijg je er niets meer voor. Op het moment dat dat nog maar zelden gebeurt is er niet veel aan de hand maar op het moment dat dat vaak gebeurt krijg je de buisinesscase niet meer rond.
    Een groot netwerk door Europa kan dan soelaas bieden. Als het hier hard waait is er wellicht in Zuid Europa een tekort en omgekeerd als hier de zon niet schijnt is er wellicht in Zuid-Europa een overschot.

  • P. Lomito
    24.10.2016 - 13:02 uur | P. Lomito

    Het kan wel, in 3 stappen:
    1. direct stoppen met de SDE+ en het ontbinden van het Energieakkoord
    2. investeren in onderzoek naar thorium-centrales
    3. ondertussen de eerste stap van de Trias Energetica uitvoeren: verbeteren energie-efficiency

    Wat men nu verstaat onder energietransitie op basis van hernieuwbare energiebronnen is een doodlopende weg die leidt tot onnodig verbruik van fossiele brandstoffen en grote milieubelasting.