Groen gas fors goedkoper dankzij innovaties

29.08.2016 | Branchenieuws | 2001 keer bekeken
Groen gas fors goedkoper dankzij innovaties

Na windenergie zal groen gas de grootste slag in duurzaamheid gaan opleveren. Daarvan is Johan Wempe (TKI Gas) van Topsector Energie overtuigd. Groen gas kan in 2040 de helft van de vraag naar aardgas vervangen.

Voor groen gas ligt de ambitie hoog. Streven is om 400 tot 900 miljoen kuub groen gas te kunnen produceren na 2023. Wanneer deze doelstelling wordt gehaald, kan het in 2040 zo’n 40-50 procent van de aardgasbehoefte vervangen. Dat meldt Johan Wempe, hoofdlijnmanager bij het Topconsortium Kennis en Innovatie (TKI) Gas. “Groen gas wordt een serieuze concurrent van aardgas en kan een voorname rol gaan spelen in de duurzame energievoorziening”, aldus Wempe. De uitdaging ligt volgens hem in het grote opschalen.

Overheid stimuleert groen gas
De overheid stimuleert de ontwikkeling van groen gas. In de periode 2012 tot en met 2015 heeft het ministerie van Economische Zaken ruim vijftig groen-gas-projecten gesubsidieerd via het TKI Gas. De totale investeringen in deze innovatieve projecten bedroegen ongeveer 110 miljoen euro, waarvan ongeveer 45 miljoen euro uit subsidie bestond. “De innovatieve technologieën hebben tot nu toe een forse reductie op de kostprijs opgeleverd”, zegt Wempe. “De kostprijs is in drie jaar tijd teruggebracht van 25 naar 15 eurocent per kilowattuur (omgerekend vanuit m3 gas).”

Veelbelovende technologieën
“Bovendien zijn er technologische ontwikkelingen die zeer veelbelovend zijn”, zegt Wempe. Tijdens de sessie ‘Groen Gas: de resultaten van 5 jaar innoveren’ op de Werkconferentie Topsector Energie 29 sept zal Wempe, samen met Ton Voncken van Groen Gas Nederland en Innovatielink en Jos Reijnders van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl), inzicht geven in deze veelbelovende technologieën. Vooral de kansen van monovergisting (mestvergisting zonder toevoeging van co-materialen) en rioolslibvergassing komen aan de orde.

Serieuze concurrent
Ook de ontwikkeling van ‘meervoudige verwaarding’ leidt tot reductie van de kostprijs van groen gas. Wempe: “Dit betekent dat je, naast energie, ook andere waarden uit de afvalstoffen haalt. Denk bijvoorbeeld aan mineralen uit mest.” Vergisten en vergassen zijn technieken die allang bestaan, benadrukt Wempe. “Maar wat je met de laatste technologische ontwikkelingen ziet, is dat groen gas een serieuze concurrent wordt en een plek kan krijgen in de duurzame energievoorziening. De schatting is dat vergisting van het natte materiaal ongeveer 4 procent van onze aardgasvoorziening kan vervangen in 2020. Bij (superkritieke) vergassing zijn de kansen zo veel groter: je kunt daarmee tientallen procenten aardgas vervangen, maar dan spreek ik echt op de langere termijn, richting 2040.”

Hamvraag van de toekomst
Tijdens de Werkconferentie buigt Wempe zich ook over de vraag wat er meer en beter kan om de duurzaamheidsdoelen van 2020 te bereiken. “De ambitie van 300 miljoen m3 groen gas in 2020 is nu door alle betrokken partijen van het topconsortium uitgesproken en worden ook haalbaar geacht”, zegt Wempe. “Maar om werkelijk die grote slag te maken, moeten knelpunten vanaf nu in samenhang worden bekeken en opgelost. Denk aan: financiering, aansluiting van de mestwetgeving op de vergistingstechnologie en aanpassing van het vergunningenstelsel. Om echt klaar te zijn voor de grote slag zal er een systeemverandering moeten plaatsvinden. Hoe creëren we de randvoorwaarden en de samenhang: dat wordt de hamvraag voor de komende jaren.”

Het grote opschalen
Wempe beschouwt de sessie op de Werkconferentie als een brainstorm voor de grote slag. “Die ambitie van 300 miljoen kuub kost natuurlijk nog wat energie, maar die is haalbaar. Maar waar we nu al over moeten nadenken is: hoe gaan we het grote opschalen - 400 tot 900 mln m3 groen gas na 2023- vormgeven? We hebben te maken met veel partijen: boeren, netwerkbedrijven, techniekleveranciers, partijen die de grondlocaties hebben en de vergunningverleners. Dat maakt het ook ingewikkeld. Al deze partijen moeten gaan denken vanuit het grote plaatje en daar z’n steentje aan bijdragen.”

Werkconferentie Topsector Energie
De sessie ‘Groen Gas: de resultaten van 5 jaar innoveren’ vindt plaats op de jaarlijkse
Werkconferentie van de Topsector Energie op 29 september 2016. Deelname is gratis, aanmelden kan tot 26 september.

Tekst: Monique Koudijs, Point to Point Communicatie, in opdracht van RVO.nl

Foto: RVO.nl

Redactie Ensoc, 25-aug-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • 03.09.2016 - 17:22 uur | Roland De Bresser

    @ Sjoerd; ik kan je wel volgen in je verhaal. en ik denk dat het een kwestie van tijd is voordat we dit op grote schaal doen. Je verhaal komt sterk uit de hoek van de vee teelt. maar er is ook een andere kant namelijk van de distributie bedrijven. Ook daar hebben we nog uitdagingen.
    Veel vee teelt is op het platte land en de gas netten zijn daar zo gemaakt dat de stroom een kant op gaat, richting de verbruiker. In die gebieden zijn ook vaak weinig afnemers. Als de boeren in die gebieden gas gaan in voeden is er een probleem in de zomer. Want dan is er nauwelijks afname en je kunt gas niet zo simpel als elektra vanuit lage druk naar hoge druk omzetten. Daar moeten dan speciale compressoren komen om die op druk te brengen voor in voer in de hoge druk netten. Dit is behalve niet makkelijk ook nog een dure zaak. Maar ook hier worden sprongen gemaakt zodat dit goedkoper kan. Soms kan het makkelijker zijn om het gas op een plaats te produceren om de kosten te drukken.
    Ik denk dat het omzetten van mest in groengas een energie en milieu winst zal zijn. En voor de veet teelt een welkome aanvullign in de inkomsten zal zijn.

  • 30.08.2016 - 10:13 uur | Sjoerd Nienhuys

    Er is nog meer autogas te produceren door de veeteelt sector te verbeteren. Daar kan een paar miljoen m3 LNG per jaar uit gehaald worden.
    Een koe produceert minstens 30 kg poep per dag oftewel >10.000 kg per jaar. Van 30 kg koeienpoep (liefst zonder veel urine) kan je in een biodigester ongeveer 1 m3 biogas produceren. Per koe is dat dus >350 m3 biogas/jaar. Maar lang niet alle koeien staan op stal. Ook veel oude stallen kunnen niet goed omgebouwd worden om de poep en urine op te vangen om naar een biodigester te geleiden. Als je alle koeienpoep zou kunnen opvangen dan produceren 4 miljoen koeien dus 4 miljoen x 300 m3 biogas = 1,2 miljard m3 biogas/jaar. Naar beneden afgerond is dat 1 miljard m3 biogas/jaar.

    De 10 miljoen varkens in Nederland produceren samen ongeveer dezelfde hoeveelheid poep als de koeien, maar staan bijna allemaal op stal. Dat is dus nog eens 1 miljard m3 biogas/jaar.
    In theorie zou je alleen al van grootvee in Nederland makkelijk 2 miljard m3 biogas per jaar kunnen produceren. Met moderne technieken kan je het biogas omzetten naar LNG voor autoverkeer, maar ook direct verbranden voor elektriciteit en warmte.

    in die 2 miljard m3 biogas zit ongeveer 1,5 miljard m3 methaan in. Methaan is een 21 x zo sterk broeikasgas als CO2. Door dit methaan (CH4) te verbranden stoot je slechts 1,5 miljard m3 CO2 uit en bezuinig je daarom (21-1) x 1,5 = 30 miljard m3 CO2-equivalent. 1 m3 CO2 weegt ongeveer 3/4 kg. Die 30 miljard m3 CO2 staat gelijk aan ongeveer 20 miljard kg CO2 = 20 miljoen ton CO2 = 20 megaton CO2. Dat is meer dan de effectieve CO2 reductie van 15 megaton CO2 uitstoot wanneer je de kolencentrales de komende jaren zou sluiten.
    In plaats van je energie in het buitenland te kopen, kan je nu zelf energie produceren uit dat biogas. 1 m3 biogas levert ongeveer 2 kWh op; dat is dus 4 miljard kWh = 4 miljoen GigaWatt.

    Bij een noodzakelijk saneringsprogramma van de varkenshouderij kan je nieuwe stallen gelijk met een biogas installatie uitrusten. Dat biogas kan je 's nachts opbranden als de daken van de nieuwe stallen PV hebben die overdag energie leveren. Bovendien schoon je de lucht rond de stallen op en heb je minder longziektes. Je kan de methaan productie verder verhogen door groenafval bij te mengen.

    Om de melkveehouderij allemaal om te bouwen is wel wat tijd nodig, maar in de winter, als de koeien op stal staan heb je dan meer biogas dan in de zomer. Nu fabriceert Nederland nog grote hoeveelheden fosfaat, maar door de urine om te zetten in Struviet wordt ook kunstmest geproduceerd. Het uitvloeisel van de biogas reactors is methaanvrij en hoeft niet de hele winter opgeslagen te worden, en het stinkt ook niet meer als het wordt uitgereden.
    Als je in staat bent om in tien jaar het grootste gedeelte van de veehouderij om te laten schakelen heb je ook die 15 megaton CO2-equivalent uitstoot verminderd. Daar zou je dus wat van die 7 miljard van kunnen gebruiken om dat te stimuleren. Daarmee stimuleer je ook de locale werkgelegenheid en technologie ontwikkeling. Dat lijkt me nuttiger dan kapitaalvernietiging van het vroeg sluiten van nieuwe kolen centrales.

    Zou er echt niemand bij de overheid zijn die zulke sommetjes kan maken?

  • P. Lomito
    29.08.2016 - 15:15 uur | P. Lomito

    Mijn verwachting is dat groen gas na windmolens de grootste zeperd gaat worden in een kansloze poging om van fossiele energie af te komen. En dan bedoel ik niet alleen financieel (verspilling die uiteindelijk op de schuldenberg terecht komt) maar de lage energiedichtheid van groen gas. Nederland is eenvoudig te klein om de nodige ruimte vrij te maken om groen gas op te kunnen schalen. Uiteindelijk moeten we dan met veel fossiele energie materialen importeren uit alle delen van de wereld zoals dat nu gebeurt met houtpellets die uit Canada worden overgevaren om hier in kolencentrales verbrand te worden oor wat extra uitstoot en daarbij een leuke SDE+ subsidie op te strijken. Deze onzin kan alleen gestopt worden door de subsidiekraan dicht te draaien.

    Overigens kan de reductie van 50% fossiele gas ook gehaald worden door gebouwen en industriële processen energiezuinig te maken, het besparingspotentieel ligt inderdaad in die orde van grootte. De Trias Energetica leert ons ook dat we eerst die efficiencyslag moeten maken en pas daarna moeten investeren in nieuwe energiebronnen, dat is gewoon een kwestie om niet de verspilling te verduurzamen zoals nu het geval is.