​‘Gas blijft belangrijke rol spelen in toekomst’

29.07.2015 | Branchenieuws | 2055 keer bekeken
​‘Gas blijft belangrijke rol spelen in toekomst’

De vraag naar aardgas zal komende decennia afnemen in Nederland. Toch blijft aardgas op de lange termijn een belangrijke rol spelen als flexibele bron voor elektriciteit en als grondstof en brandstof voor de industrie. Dat meldt gasexpert Jeroen de Joode van onderzoeksinstituut ECN.

Aardgas heeft sinds 1959, toen het eerste gasveld bij het Groningse Slochteren werd ontdekt, een grote rol gespeeld in de Nederlandse energievoorziening. Deze rol is echter aan het veranderen door ontwikkelingen in de vraag en aanbod van aardgas. Dat schrijft ECN-onderzoeker Jeroen de Joode in een analyse in het economische vaktijdschrift TPEdigitaal. ‘De vraag naar gas verandert door beleid voor energiebesparing, de opkomst van hernieuwbare energie bij de opwekking van elektriciteit, en in toenemende mate op langere termijn door het klimaatbeleid. Aan de aanbodkant spelen diverse zaken een rol zoals aardbevingen bij de gaswinning in Groningen, een toenemende afhankelijkheid van gas uit Rusland en verdere integratie van de wereldmarkt door vloeibaar aardgas (LNG),’ zo meldt De Joode. Zijn analyse gaat in op de verwachte ontwikkelingen tot 2030 en 2050.

Dalend aandeel
Nederland is momenteel voor haar energievoorziening sterk afhankelijk van aardgas. Rond 2000 had aardgas het grootste aandeel in de Nederlandse energiemix, circa 48 procent. Maar de vraag naar aardgas is dalende en zal verder dalen naar 32 procent in 2030, zo wordt geschat in de Nationale Energieverkenning uit 2014. De Joode: ‘Gas was lang de dominante energiebron bij de opwekking van elektriciteit, zowel bij gasgestookte centrales als bij installaties met warmtekrachtkoppeling (wkk). De laatste jaren is het aandeel van gas in de stroomvoorziening sterk gedaald, van 54 procent in 2012 naar 36 procent in 2014. De neergang betreft vooral de gascentrales, en in mindere mate het decentrale opwekvermogen van wkk’s. Verwachting is dat het aandeel gas in de elektriciteitsmix verder zal afnemen tot circa 25 procent in 2030. Dit betekent een halvering binnen twintig jaar.’

Gebouwde omgeving
Ook in de gebouwde omgeving, dat nu nog de helft van het gasverbruik in Nederland voor haar rekening neemt, neemt de vraag naar aardgas af. Zowel bij huishoudens als bij de dienstensector en de landbouw zal de gasvraag tot 2030 afnemen, meldt De Joode. ‘Een gemiddeld huishouden verbruikt in 2030 nog slechts 1240 kuub gas, terwijl dit in 1995 met 2200 kuub nog ruwweg het dubbele bedroeg. Dit komt door installatie van HR-ketels en betere isolatie, maar ook een ander gedrag en leefstijl waardoor het gasverbruik voor koken en warm tapwater is afgenomen. Door aanscherping van de energieprestatienorm (EPC) zullen nieuwe woningen vanaf 2020 nagenoeg energieneutraal zijn. Dit vereist een verdergaande isolatie en toepassing van elektrische warmtepompen, hybride ketels en zonnepanelen, waardoor het gasverbruik verder zal afnemen.’

Industrie
Bij de industrie zal de vraag naar aardgas komende decennia echter toenemen, schrijft De Joode. De industrie is verantwoordelijk voor circa een derde van het gasverbruik in Nederland. De sector gebruikt het aardgas voornamelijk om te voorzien in haar vraag naar warmte, maar gebruikt gas ook als grondstof, zoals in de petrochemische industrie waar aardgas wordt omzet in ammoniak voor kunstmest. Het gebruik van gas als grondstof is in de industrie sterk gestegen tussen 2000 en 2010, en zal naar verwachting licht stijgen tot 2030. De vraag naar gas als warmtebron is afgelopen jaren gedaald, maar kan richting 2030 toenemen. In de industrie staat wkk onder druk. Verwachting is dat de sector in de nabije toekomst wkk-installaties vervangt door gasgestookte ketels.

Meer gasimport
Nederland is momenteel nog netto-exporteur van aardgas, maar wordt over circa tien jaar netto-importeur. Ons land exporteerde vorig jaar naar schatting 59 miljard kuub aardgas en importeerde circa 29 miljard kuub, voornamelijk uit Noorwegen (55 procent) en Rusland (22 procent). De import van LNG stelt nog weinig voor en bedroeg vorig jaar slechts 4 procent van de totale import. Gezien de dalende capaciteit van het gasveld in Groningen zal Nederland vanaf 2025 meer aardgas importeren dan ze exporteert. Verdere beperkingen van de gaswinning in Groningen zal dit moment dichterbij brengen. Nederland zal waarschijnlijk meer gas importeren uit dezelfde bronnen (Noorwegen, Rusland, LNG). Het geïmporteerde gas zal dan worden gemengd met stikstof om het geschikt te maken voor de Nederlandse gasmarkt. Er is wereldwijd genoeg aardgas beschikbaar om te voorzien in de toekomstige vraag, aldus De Joode.

Transitiebrandstof
Past aardgas in de energietransitie? Aardgas is op de middellange termijn tot 2030 waardevol als CO2-arme brandstof in vergelijking met de fossiele brandstoffen olie en kolen. Vervanging van olie of kolen naar aardgas leidt direct tot CO2-reductie. De Joode waarschuwt echter voor overschatting van de rol van gas op lange termijn. Voor 2050 is het streven om de energievoorziening vrijwel volledig te verduurzamen. ‘Dan wordt inzet van aardgas eerder een last,’ aldus De Joode. Volgens hem zal het gebruik van aardgas dan moeten worden gecombineerd met de afvang en opslag (CCS) of hergebruik van CO2. Dit kan worden toegepast in de industrie, maar ook bij elektriciteitscentrales. De Joode stelt echter vraagtekens bij de haalbaarheid van CCS, onder meer gezien de CO2-prijs en het geringe maatschappelijke draagvlak voor ondergrondse opslag van CO2 op land.

Groen gas
Zijn er nog alternatieven voor aardgas? Jazeker, die zijn er. Groen gas is op de lange termijn een duurzaam alternatief voor aardgas, meldt De Joode. Groen gas is gezuiverd en gedroogd biogas dat wordt gemaakt uit vergisting of vergassing van biomassa: slib, afval van stortplaatsen, tuinafval, resten groenten en fruit, en dierlijke restproducten zoals koeienmest. Nederland produceert tot nog toe weinig groen gas, maar in de Green Deal voor biomassa is afgesproken om de productie van groen gas te verhogen naar 3 miljard kuub in 2030. Groen gas kan worden ingevoed in het bestaande gasnet, waardoor het gasnet als het ware een tweede leven krijgt. Dit kan ook gebeuren met waterstof in plaats van groen gas. Wel vereisen beide opties extra investeringen in het gasnet. Voor 2050 acht De Joode dit een serieuze optie voor kostenefficiënte CO2-reductie.

Minisymposium Gasinkoop
De gasmarkt verandert. Dit heeft op allerlei fronten gevolgen. Te denken valt aan de kwaliteit, opslag en ook het transport. Tijdens het minisymposium Gasinkoop 2015 - 2020 geven gasexperts u handvaten om uw gasinkoop op deze veranderende omstandigheden af te stemmen. De bijeenkomst vindt plaats op
dinsdag 6 oktober van 14.30 - 15.30 uur op de vakbeurs Energie 2015 in de Brabanthallen te ’s-Hertogenbosch. Meer informatie over dit minisymposium staat hier

Foto: Nederland wordt omstreeks 2025 netto importeur van aardgas (foto Gasunie)

Redactie Ensoc, 29-jul-15

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • P. Lomito
    01.08.2015 - 19:57 uur | P. Lomito

    In het artikel wordt niet vermeld waarom het aandeel van gas in de energiemix werkelijk is teruggelopen. Er wordt gesuggereerd dat er minder gas wordt gebruikt voor stroomopwekking vanwege het aandeel van duurzame bronnen (wind en zon) maar dat aandeel is met slechts enkele procenten marginaal. De werkelijke reden is dat gascentrales niet kunnen concurreren met de veel goedkopere maar vervuilende kolencentrales. De ironie is dat relatief schone gascentrales onrendabel geworden zijn door de overcapaciteit die het gevolg zijn van de plaatsing van hernieuwbare bronnen. De spotprijs van stroom is daardoor gekelderd zodat stroomproducenten genoodzaakt zijn om goedkopere kolen te gebruiken. Met als gevolg dat de CO2-productie gestegen is...

  • Elmer van Krimpen
    31.07.2015 - 09:32 uur | Elmer van Krimpen

    De schrijver en redacteur van het verhaal Jeroen de Joode en Norbert Cuiper zien dit goed, gas blijft een zeer belangrijke rol spelen. We kunnen wel naar een duurzame economie willen gaan, maar dat is 123 nog niet geregeld. Gas gaat daar een belangrijke rol in spelen. Wel zal de gasmarkt de komende jaren erg veranderen. Dat zal niet zo gigantisch zijn als in Amerika met het schaliegas, maar denk aan de verminderde productie in Groningen en de problemen met Rusland (Gazprom).
    Bij de energievakbeurs organiseer ik over dit onderwerp een interessant (kosteloos) congres.
    Minisymposium Gasinkoop
    De gasmarkt verandert. Dit heeft op allerlei fronten gevolgen. Te denken valt aan de kwaliteit, opslag en ook het transport. Tijdens het minisymposium Gasinkoop 2015 - 2020 geven gasexperts u handvaten om uw gasinkoop op deze veranderende omstandigheden af te stemmen. De bijeenkomst vindt plaats op dinsdag 6 oktober van 14.30 - 15.30 uur op de vakbeurs Energie 2015 in de Brabanthallen te ’s-Hertogenbosch. Meer informatie over dit minisymposium staat op de website.

  • P. Lomito
    29.07.2015 - 21:15 uur | P. Lomito

    De vraag naar aardgas in de woningbouw zal nog veel sterker dalen dan hier verondersteld wordt. Huishoudens beginnen door te krijgen dat de gasprijs op de energierekening nog voornamelijk belastingen zijn en dat die belastingen komende jaren in hoog tempo worden opgevoerd om de waanzinnig hoge kosten van het Energieakkoord te kunnen betalen. Een gemiddelde woning in NL is zo'n 120m² en verbruikt ca. 1.300 m³ gas voor ruimteverwarming. Dit komt overeen met een warmteverlies van 98 kWh/m² per jaar. Door woningisolatie is dit te verlagen tot zo'n 30 kWh/m² per jaar, dus een besparing op het gasverbruik van 70%...

    Naarmate de gasprijs kunstmatig hoger wordt gemaakt zullen gezinnen meer gemotiveerd worden om de woning energiezuiniger te maken met als bonus een verbetering van het wooncomfort, verbetering energielabel en hogere waarde van de woning. Het verwachte gemiddelde gasverbruik van 1.240 m³ in 2030 is dan ook veel te hoog ingeschat, over 15 jaar zal dat verbruik eerder rond de 800 m³ liggen. De vraag naar aardgas zal dus veel sneller dalen dan verwacht wordt wat op zich goed nieuws is voor milieu en de inwoners van de provincie Groningen. Een andere belangrijke meevaller hiervan is dat we veel langer met onze Groningse gasvoorraad toe kunnen, tenminste als de overheid nu eindelijk stopt met export van Gronings gas.

    De grootste tegenvaller is voor de overheid voor wie de grondslag voor de heffing van energiebelasting, opslag duurzame energie en BTW wordt gehalveerd zodat een belangrijke inkomstenpost op de rijksbegroting gedecimeerd wordt. Ook verdwijnt hiermee de dekking van de toegezegde SDE+ subsidie met als gevolg dat de staatsschuld met zo'n 40-50 miljard euro zal toenemen...