Energiezuinig gedrag blijvend met gebruiksvriendelijke technologie

02.05.2016 | Branchenieuws | 1577 keer bekeken
Energiezuinig gedrag blijvend met gebruiksvriendelijke technologie

Bewoners zijn in staat en bereid om hun energieverbruik blijvend te veranderen mits zij worden ondersteund door goed ontworpen, gebruiksvriendelijke technologie. Dit blijkt uit onderzoek waarop Charlotte Kobus aan de TU Delft is gepromoveerd.

Kobus beschrijft in haar proefschrift als eerste grootschalige veldstudie het onderzoek naar de invloed van het ontwerp van feedbacksystemen op energiebesparing. Daaruit concludeert ze dat bewoners die het feedbacksysteem op de lange termijn blijven gebruiken degenen zijn die energie besparen. Het is dus erg belangrijk dat feedbacksystemen gebruiksvriendelijk zijn, oftewel eenvoudig te bedienen en te interpreteren.

Afstemmen vraag en aanbod
Naast energie besparen moeten huishoudens ook de elektriciteitsvraag beter aanpassen op het aanbod van elektriciteit nu er meer duurzame energie komt, zoals uit wind en zon. Als de vraag beter aansluit bij het natuurlijk aanbod van elektriciteit, kan er beter gebruik gemaakt worden van de beschikbare hernieuwbare energie van de bestaande elektriciteit-infrastructuur.

In een kwalitatieve veldstudie werden deelnemers gevraagd te wassen wanneer de zon schijnt. Zij kregen daarbij een slimme wasmachine - een wasmachine die gaat draaien als de zon schijnt - en een display. Op dit display kregen deelnemers zowel feedback over energiegebruik en de productie door de zonnepanelen, als vooruitzichten van de te verwachten productie. Deze studie bracht rijke inzichten in de factoren die een mogelijke rol spelen in het al dan niet aanpassen van de energievraag op het aanbod.

Veldstudie met Enexis
De inzichten uit eerdere onderzoeken zijn gebruikt voor het ontwikkelen van gebruiksvriendelijke slimme energietechnologie voor een grote veldstudie die is uitgevoerd in samenwerking met netbeheerder Enexis. In deze studie maakten ruim 240 huishoudens over een periode van twee jaar gebruik van een dynamisch elektriciteitstarief, zonnepanelen, een slimme meter, een display en een slimme wasmachine. De conclusie: Deelnemers pasten hun elektriciteitsvraag aan op het aanbod.

Er is gemeten wanneer de wasmachines van de deelnemers draaiden. In vergelijking met een referentiegroep wasten de deelnemers vaker tijdens zonne-uren. Ook gaven zij aan het gebruik van de vaatwasser en de droger te verschuiven naar momenten dat de prijs van elektriciteit laag is of de opbrengst van de zonnepanelen hoog. Ook in deze studie werd geconcludeerd dat de speciale aandacht voor het gebruiksvriendelijk maken van de technologie loonde. Deelnemers veranderden hun elektriciteitsvraag blijvend.

Gedragsverandering blijvend
Er zijn eerder studies gedaan naar het effect van slimme energietechnologie en tariefstructuren om beter gebruik te kunnen maken van de beschikbare hernieuwbare energie en van de bestaande elektriciteit-infrastructuur. Maar het is voor het eerst dat op grote schaal de gewenste gedragsverandering over lange tijd is onderzocht. Door zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek laat Kobus zien dat pas wanneer mensen in staat zijn en bereid zijn om langdurig de technologie te gebruiken, deze een blijvende verandering kan bewerkstelligen.

Het proefschrift van Kobus bevat praktische ontwerprichtlijnen voor slimme energietechnologie die een blijvend effect moet hebben op de manier waarop huishoudens energie verbruiken.

Foto: Bewoners met een slimme meter, een display, zonnepanelen op het dak en een slimme wasmachine kunnen blijvend meer energie besparen (Jouw Energiemoment)

Redactie Ensoc, 2-mei-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (9)

Reageren
  • P. Lomito
    10.05.2016 - 16:05 uur | P. Lomito

    Toch blijft het een schijnbesparing, je woning is er niet beter/zuiniger op geworden. Ik heb geen investering van 100+ nodig om de thermostaat lager te zetten en de woning nog minder comfortabel te maken dan die al was.

    De grootste verrassing voor mensen die hun woning serieus geïsoleerd hebben is dat de thermostaat daarna HOGER ingesteld wordt... en desondanks minder gas verbruikt wordt. Veertien jaar geleden hebben we een digitale klokthermostaat geplaatst die 's nachts naar 16°C schakelde en dan 's morgens weer naar 19°C om vanaf 08:30uur weer naar 16°C en om 17:00uur naar 19°C te gaan. We hebben dat ding nog steeds maar gebruiken de klokthermostaat niet meer... de klokthermostaat is uitgeschakeld en in plaats daarvan staat hij constant op handbediening met 21°C, dag en nacht, werkdagen en weekend. In plaats van de 3.000 m³ gas die we in 2006 gebruikten zitten we nu op 800m³.

    Het gaat er om dat je de juiste maatregelen in de juiste volgorde neemt. Die slimme thermostaat is verspilling omdat er niet structureel energie mee bespaard wordt, met die 100-300 euro had je ook zinvolle maatregelen kunnen die wél structureel het verbruik verlagen.

  • 10.05.2016 - 15:10 uur | Ernestine Elkenbracht

    Helemaal eens dat dit een mooie aanpak is, maar het ene sluit het andere niet uit. Die resultaten van de slimme meter onderzoeken uit 2013 ken ik, ik heb zelf aan een van de pilots meegewerkt. Zonder toevoeging van een display oid lag de besparing zelfs lager dan 2%. Maar MET toevoeging een eenvoudige display (geen slimme THERMOSTAAT, dat is wat anders), kwamen de resultaten op gemiddeld 6 tot 7%, met uitschieters naar 20%. Dat is dan snel terugverdiend en dan zijn mensen vaak ook enthousiast geworden om aan de slag te gaan met verder gaande maatregelen. Het ene sluit het andere niet uit.

  • P. Lomito
    10.05.2016 - 14:58 uur | P. Lomito

    @ Ernestine, het is waar dat het isoleren van een woning veel geld kost maar aangezien die investeringskosten grotendeels betaald kunnen worden uit besparingen op de energierekening kan de woning zuinig gemaakt worden zonder grote sommen te moeten lenen of spaargeld in te zetten. Zo heb ik in de afgelopen 10 jaar met enige tussenpozen isolatiemaatregelen getroffen, de luchtdichtheid verbeterd heb en balansventilatie geplaatst zonder een cent te lenen. De truc is om te beginnen met maatregelen die vrijwel geen investering vragen maar wel een echte besparing (= meer comfort met minder energie). Je moet dan denken aan het dichtkitten van kieren rondom kozijnen/vloer/dak, plaatsen van radiatorfolie, het gebruik van een waterbesparende douchekop, vervangen gloeilampen door LED, het aanleggen van hotfill voor de wasmachine, mechanische deurbel/klopper en het goed inregelen van de cv-installatie. De besparing daarvan is voldoende om maandelijks enkele tientjes te besparen op de energierekening, voldoende om na enkele jaren de volgende stap te maken: het (bij-)isoleren van het dak. Hierdoor loopt de besparing snel op en kan na enkele jaren het enkele glas vervangen worden door HR++(+) glas.

    Met elke maatregel neemt de maandelijkse besparing op de energierekening toe, zeker met de jaarlijks toenemende energiebelasting, ODE en BTW op energie, waardoor steeds sneller geld beschikbaar komt voor duurdere maatregelen. Inmiddels bespaar ik jaarlijks bijna € 2.000 op energiekosten, voldoende om te sparen voor zonnepanelen en een lucht/water-warmtepomp.

    De minder-met-minder besparing van een slimme kamerthermostaat is vrij gering, in 2013 is dat onderzocht voor de invoering van de slimme meter en daar kwam een besparing uit van 2%... vergelijk dat eens met de 70% méér-met-minder besparing die ik nu mag noteren.

  • 10.05.2016 - 13:39 uur | Ernestine Elkenbracht

    Als je in de gelegenheid (praktisch en financieel) bent om je huis goed te isoleren, ventileren etc. dan zet dat natuurlijk verreweg de meeste zoden aan de dijk. Dat merken wij in ons eigen nu goed geïsoleerde huis ook. Maar hier heb je een flink budget voor nodig. Als je dat niet hebt kun je wel een start maken door je gedrag aan te passen met behulp van een simpel feedbacksysteem. Met een eenvoudige display, aangesloten op de slimme meter die in de komende jaren bij alle huishoudens wordt geplaatst kan je met een investering van circa €100 al snel 5 tot 10% energie besparen doordat je handvatten krijgt om je verbruik aan te passen.

  • P. Lomito
    10.05.2016 - 12:40 uur | P. Lomito

    Mijn energieverbruik is blijvend/structureel gedecimeerd door het plaatsen van VEEL isolatie en goede kierdichting. Met een simpele en zeer goedkope stroomverbruikmeter heb ik een rondje door het huis gemaakt om het stroomverbruik van alle apparaten in kaart te brengen en de nodige acties ondernomen om stroomverspilling tegen te gaan. En dan valt er weinig meer te monitoren behalve dan één keer per maand de meterstanden te noteren om te constateren dat het verbruik zeer laag is.

    De suggestie dat een slimme thermostaat zou kunnen bijdragen aan energiebesparing is dan ook overdreven, als er al sprake van verlaging van het energieverbruik dan is dat vooral van het type minder comfort met minder energie. Dat in tegenstelling tot de energiebesparing die ik heb gerealiseerd met isolatie en luchtdichting die hebben geresulteerd in meer comfort met minder energie.

    Het komt er op neer dat bedrijven een leuke cent verdienen aan schijnbesparingen en de goedgelovigheid van consumenten.

  • 10.05.2016 - 12:16 uur | Ernestine Elkenbracht

    sluit aan bij onze bevindingen, vooral deze zin is van belang: 'Het is dus erg belangrijk dat feedbacksystemen gebruiksvriendelijk zijn, oftewel eenvoudig te bedienen en te interpreteren'. De meeste feedbacksystemen van nu zijn gericht op de zeer geïnteresseerde consument, de hobbyisten die toch wel energie besparen, om de grote massa in beweging te krijgen moet je met eenvoudige aansprekende display komen, zonder teveel toeters en bellen...

  • 10.05.2016 - 12:12 uur | Ernestine Elkenbracht

    hier staat het artikel online: https://pure.tudelft.nl/portal/en/publications/a-switch-by-design%28a2bd0f3f-ce85-464e-a8bc-a7c0b505d784%29.html

  • 10.05.2016 - 12:12 uur | Ernestine Elkenbracht

    https://pure.tudelft.nl/portal/en/publications/a-switch-by-design%28a2bd0f3f-ce85-464e-a8bc-a7c0b505d784%29.html

  • 10.05.2016 - 09:10 uur | Rudi E Reinders

    Is dit Proefschrift ergens (online) te lezen?