​‘Energietransitie vergelijkbaar met wederopbouw’

28.02.2017 | Branchenieuws | 462 keer bekeken
​‘Energietransitie vergelijkbaar met wederopbouw’

Om over te stappen van fossiele naar hernieuwbare energie moeten aardgasnetten eruit, warmtenetten erin en het elektriciteitsnet verzwaard worden. Die operatie is vergelijkbaar met de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog, zegt warmteregisseur Jan van der Meer.

De energietransitie zal miljarden euro’s vergen, weet Van der Meer, maar er zit ook winst in voor Nederland. In een interview met Binnenlands Bestuur zegt de warmteregisseur dat de transitie banen creëert en Nederland minder afhankelijk maakt van bijvoorbeeld Rusland en Saoedi-Arabië. Daar moet het nieuwe kabinet volgens Van der Meer ‘stevig aan de slag’.

Van der Meer heeft zelf een politieke achtergrond als ex-wethouder voor Groenlinks in Nijmegen. Nu adviseert hij bij bureau Over Morgen in Ede over gebiedsontwikkeling en duurzaamheid. De laatste anderhalf jaar werkt hij als warmte-regisseur in de Metropoolregio Amsterdam en sinds 2017 in de regio Arnhem-Nijmegen.

Weggegooid geld
Volgens Van der Meer is er steeds meer vraag naar aardgasloze wijken. Het Groningse gas heeft immers zijn langste tijd gehad en het aardgasnet is vijftig jaar na aanleg overal in Nederland aan vervanging toe, stelt de warmteregisseur. Dat gasnet vervangen is weggegooid geld, aangezien het zijn tweede afschrijvingstermijn niet zal halen, denkt Van der Meer. Hij verwacht dat aardgas binnen nu en vijftig jaar allang heeft afgedaan.

Voldoende warmtepotentieel
Wil Nederland zich warm houden zonder aardgas, dan zijn warmtenetten een van de mogelijke alternatieven. Nederland kent voldoende potentieel: de industrie verspilt op het moment net zoveel warmte als Nederlandse huishoudens nodig hebben voor verwarming volgens berekeningen, zegt Van der Meer.

Struikelpunt: restwarmte
Het struikelpunt is de aansluiting van industrie op woning. Restwarmte is lang niet altijd aan te sluiten omdat het niet op de juiste plek voorradig is. Ook rijst de vraag op hoe duurzaam restwarmte precies is, aangezien de fabriek die warmte levert nog altijd fossiele energie kan gebruiken. Van der Meer denkt echter dat zolang die restwarmte nog wordt verspild, deze maar beter benut kan worden.

Elke bron is nodig
Daadwerkelijk duurzame warmte is mogelijk te halen uit geothermie, warmte-koudeopslag en zelfs het rioolnet. Van der Meer vindt dat geen enkele bron uitgesloten moet worden. Zo kan ook de windstroom uit een ‘enorme waterkoker’ ingezet worden om verwarmd water te leveren. De Diemercentrale zou een overschot van windenergie uit het IJsselmeer of Flevoland kunnen gebruiken. Duidelijk is dat Nederland alles nodig heeft, aldus de warmteregisseur.

Sterkere business cases
Voor een overstap van aardgas naar warmte is meer nodig dan bronnen en netten. Warmte leveren moet bedrijven geld opleveren en tegelijkertijd moet de prijs afnemers kunnen verleiden. Van der Meer stelt voor om delen van de infrastructuur voor warmte te socialiseren en de belasting op aardgas te verhogen. Dat zorgt voor sterkere business cases en  een aantrekkelijkere prijs voor consumenten en andere afnemers.

Maatwerk nodig
Aangezien warmte een kwestie is van lokaal aanbod en vraag, zou de Warmtewet meer ruimte moeten geven aan gemeenten en netbeheerders voor besluiten per wijk of buurt. Want als een minderheid niet wil overstappen op een warmtenet, moet een alternatief mogelijk zijn, vindt Van der Meer. En daar is maatwerk voor nodig.

Foto: Warmteregisseur Jan van der Meer helpt Amsterdam van het gas af (foto overmorgen.nl)

Bron: Binnenlands Bestuur, 26-feb-17

Redactie Ensoc, 28-feb-17

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • 28.02.2017 - 18:36 uur | Carel Anink

    Warmteregisseur Jan van der Meer noemt een aantal mogelijke bronnen voor warmtedistributie door middel van warmtenetten. Ik vind het zorgelijk dat iemand die voor deskundig op dit gebied door gaat zulke onzin op een rijtje kan/mag zetten. Hij noemt o.a. geothermie als een bron. Deze bron noemen doet het vaak goed omdat er bij velen een romantisch beeld is van geothermie als een bijna onuitputtelijke bron die ons er in de toekomst heerlijk warm bij laat zitten. Daarom het volgende: Geothermie in Nederland is extreem duur en heeft nu weinig en in de toekomst geen potentie.

    Om warmte uit de aarde omhoog te halen is water nodig. Water zorgt voor het transport van de warmte uit de geothermische bron. Indien er geboord wordt in stollingsgesteente dan zal alleen in het boorgat zelf een beetje water naar beneden en boven gepompt kunnen worden. Als daar een uurtje water door gepompt is dan is het boorgat afgekoeld en kost het weer dagen voordat het boorgat warm is. Zodra je een omgeving van een meter rond het boorgat hebt afgekoeld zal het jaren duren voordat het beetje water in het boorgat weer warm is. Conclusie: er is een water doorlatende laag nodig en twee boorgaten waardoor je water over een groot gebied door de warme ondergrond kunt laten verwarmen. Het zal duidelijk zijn dat in het ene boorgat warmwater omhoog en in het ander koudwater omlaag wordt gepompt. Waar vindt je die doorlaatbare lagen? In het sediment. Dus dieper boren dan het sediment is nooit interessant. Welke lagen in het sediment zijn dan waterdoorlatend en warm genoeg? Zandlagen die grof genoeg zijn om water door te laten en warm genoeg zijn om water op te warmen. Dit zijn een paar zandstranden van pakweg tussen de 140 en 80 mlj. jaar geleden die keurig netjes zijn afgedekt en nog vol water zitten. Deze aardlagen zitten op een diepte van 2 a 3 km en hebben een temperatuur van ca. 80° C. Nou dan gaan we die toch zoeken? Maar ja, zo’n zoektocht met seismische golven is erg kostbaar. De zandstranden die tot nu gevonden zijn, zijn bijvangst van het zoeken naar olie en gas. Je zou zeggen als er naar olie en gas wordt gezocht met dure methoden dan kun je dat ook naar warm water doen. Dat kan, maar wie betaalt dat? Bij olie bijvoorbeeld is dat wel duidelijk. In een liter olie zit net zoveel energie als in 190 liter water tussen de 30° en 80° C. Met andere woorden een liter olie levert 190 keer meer energie op dan en een liter warmwater. Daarnaast heeft olie ook nog eens de mogelijkheid om over grote afstanden te vervoeren, je kunt het opslaan, met een vier keer hoger rendement elektriciteit mee maken en er vliegtuigen mee laten vliegen (dat laatste lukt zeker niet met warm water). Een liter olie heeft daarmee een waarde die minimaal 200 keer hoger is dan een liter warmwater.
    Zelfs als de dure opsporingskosten al betaald zijn door de oliemaatschappijen moet er extreem veel subsidie bij de geothermie projecten in Nederland.

    En dan de toekomst. Als het zandstrand is afgekoeld naar 30° C dan moet het weer opwarmen met warmte uit de aardmantel, want daar komt de warmte vandaan. Er zit een isolatielaagje tussen aardmantel en het zandstrand van stollingsgesteente dat uitermate goed isoleert met een dikte die varieert van 30 tot 40 km. Wellicht wordt dit gelezen door mensen die verstand hebben van warmte weerstand in vaste stoffen. Waag er maar een sommetje aan om te zien hoeveel (honderden) eeuwen het duurt voordat er weer een beetje warmte geoogst kan worden uit het afgekoelde zandstrand.

  • P. Lomito
    28.02.2017 - 13:40 uur | P. Lomito

    Onbegrijpelijk inderdaad dat zo'n feitenvrije duurzaamheidsgoeroe hier ruimte krijgt om zijn valse duurzaamheidsboodschap te ventileren. In Nijmegen zijn geen gasloze wijken aangelegd omdat er geen vraag was naar gasinfra, maar omdat de gemeente/projectontwikkelaar geld wilde besparen op de aanleg van die infra. Daardoor wordt de nieuwe wijkbewoners een goedkope en betrouwbare energievoorziening onthouden en is men veroordeeld tot het veel duurdere warmtenetwerk of een nog duurdere warmtepomp. Ik heb gehoord van bewoners die na 5 jaar al een nieuwe bron konden laten boren omdat de bodembronnen van diverse woningen te dicht op elkaar liggen en de bronnen in enkele jaren uitgeput zijn.

    Allemaal verspilde moeite en weggegooid geld zolang we blijven doorgaan met het bouwen van lekke woningen en hooguit de in stand gehouden verspilling verduurzamen. Van energietransitie is hier geen sprake maar vooral van geldtransitie: van eindgebruikers die via hun energierekening een forse onvrijwillige bijdrage moeten leveren aan het businessmodel van figuren als Jan van der Meer.

    Mijn advies aan iedereen die niet wil bijdragen aan deze onzin: isoleer je woning met Rc minimaal 6-6-8 (vloer-gevel-dak), verbeter de luchtdichting, plaats energiebesparende ventilatie en neem zoveel zonnepanelen dat je ongeveer 30-40% van je jaarlijkse stroomverbruik kunt afdekken. Op die manier kan zo'n 60-70% bespaard worden op de totale energierekening en dat is werkelijk duurzamer dan deze warmtenet-leugenfabriek.

  • Derk RHW
    28.02.2017 - 10:56 uur | Derk RHW

    Stop deze man iedere keer een podium te geven, hij heeft het in Nijmegen helemaal verprutst met zijn hoge temperatuur warmtenet. ALLE huizen minder geïsoleerd omdat ze zijn aangesloten op een warntenet gestookt op : AFVAL. We importeren nu al 20% afval van over de hele wereld en v/d 'ik isoleer niet Meer' wil maar blijven aansuiten. Hij is zijn bedrijfje overmorgen lekker aan het spekken maar draagt 0,0 bij aan de energietransitie. Dit soort ex werhouders misbruiken hun netwerk.
    Waarom is het in Nijmegen geen open netwerk ?
    Waarom zijn alle nieuwbouw huizen daar minder geisoleerd ?
    Waarom betalen de bewoners veel meer dan anders ( = afspraak ).

    Hoe gaan we aan voldoende afval komen om al die hobbyprojecten van deze man te laten draaien.
    We moeten nu elk jaar 1 Avi sluiten en dat afval herverdelen over de andere Avi's en vooral NIETS meer aansluiten daarop.
    Warmtenetten kunnen kleinschalig op lage temperatuur echt nog bijdragen aan een schone toekomst ( zie bv Mijnwater ) maar alles wat nu gelegd wordt met hoge temperatuur ( >50
    graden ) wordt een groot probleem voor de toekomst.
    Kom maar eens kijken naar het Amer warmtenet. Draait op een kolencentrale en is zo groot en verkeerd uitgelegd dat het nauwelijks tot niet duurzaam te maken is. Onze warmteprofeten vergetem er altijd bij te vertellen dat warmtenetten 30-50% energie verliezen permanent. ( incl. door de klant betaalde verliezen als minder isoleren en de afleverset )

    Warmtenetten zijn de laatste wagons van de immer voortdenderende fossiele trein en we gaan die waarschijnlijk niet op tijd los krijgen....