‘Bij energiebesparing gedrag net zo belangrijk als techniek’

30.12.2014 | Branchenieuws | 915 keer bekeken
‘Bij energiebesparing gedrag net zo belangrijk als techniek’

Kjell-Erik Bugge werkte 15 jaar als docent voor de PHOE-opleiding Energiebeheer. Wat zijn zijn ervaringen als docent? ‘Het gaat bij energiebesparing niet alleen om techniek, maar ook of je inspeelt op behoeften van mensen’.

Bugge (Oslo, 1956) studeerde scheikunde, maar promoveerde in de planologie. Hij is nu associate lector aan de Saxxion Hogeschool, waar hij zich bezig houdt met onderzoek en onderwijs aan studenten. Zijn vak gaat over procesmanagement, dat zich richt op interactie tussen actoren, met als doel betere samenwerking en/of veranderingen op gang brengen. Het meeste van zijn werk gaat over het ontwikkelen van bedrijventerreinen.

Docent
Bugge vertelt in een gesprek over zijn ervaringen als docent voor F&B en de stichting PHOE (Post Hoger Onderwijs Energiekunde).  ‘Ik heb zeker vijftien jaar als docent gewerkt voor de opleidingen Milieucoördinator, Energiecoördinator en Energiebeheer. De eerste opleiding bestaat niet meer, maar de andere twee nog wel. De energieopleidingen hebben zich altijd weten te handhaven, maar het aantal cursisten beweegt wel mee met de energiemarkt die op en neer gaat.’

Ambities
In Nederland wordt veel gepraat over duurzaamheid en klimaatverandering, maar in de praktijk wordt er weinig gerealiseerd aan duurzamere energie, zegt Bugge. ‘Dat heeft ook te maken met ambities en het wisselende beleid van de nationale overheid. Het doel voor 2020 was eerst 10% duurzame energie, toen was er kort sprake van 20%, en nu is het doel 14%, terwijl het nog de vraag is of we dat halen. In Duitsland is dat anders. Daar maakt de overheid steviger keuzes waar ze aan vasthouden, zoals uitbreiding van duurzame energiebronnen zon en wind en de afbouw van kolen- en kerncentrales.’

Zonne-energie
Bugge ziet een hoopgevende groei aan zonne-energie in Nederland. ‘Om me heen zie ik steeds meer zonnepanelen op daken verschijnen. Niet alleen van woningen, maar ook op platte daken op bedrijventerreinen. Ook voor grootverbruikers wordt zonne-energie interessanter. Windenergie groeit langzamer, omdat daar veel weerstand tegen bestaat. Windturbines mogen alleen ver weg op zee staan. Energiebesparing in de industrie is een ander verhaal. Grootverbruikers, zoals Tata-Corus, zien zelf wel de noodzaak om te besparen op energiekosten. De energiemarkt in Nederland is wel degelijk in beweging.’

Behoefte
Dat betekent ook een behoefte aan kennis, zegt Bugge. ‘Niet alleen op het gebied van techniek, maar ook gezien de gedragswetenschappelijke kant. Met de opleidingen zie ik steeds dezelfde soort techneuten, maar die hebben weinig kaas gegeten van de gedragskant. Ze hebben tijd nodig om een vak als verandermanagement te begrijpen. Daarom is dit vak ook een onderdeel geworden van de opleidingen. Energieadviseurs, zeker de zzp-ers onder hen, moeten niet alleen technisch kunnen denken maar moeten ook hun product weten te verkopen. Dat is een grote uitdaging, omdat ze zich dan moeten verdiepen in de diverse behoeften van mensen. Die liggen in de eerste plaats niet op energiebesparing, maar in andere zaken, zoals kostenbesparing, meer comfort en gebruiksgemak.’

In gesprek
Bugge heeft afgelopen zomer voor het laatst als PHOE-docent gewerkt, voor de summercourse Energiebeheer. ‘Door de jaren heen kregen we studenten over de vloer die gewend waren aan eenrichtingsverkeer, waarbij ze luisteren naar de docent die vertelt. Bij mij moesten ze ook in gesprek gaan. Het duurde even, maar daarna kwamen discussies op gang. Daarbij wisselden studenten praktijkervaringen uit, en samen probeerden we de concrete ervaringen te linken aan theoretische principes. Met name deze interactie leidde tot tevredenheid. Een steeds terugkerende vraag uit de groep was hoe energiebesparing ‘verkocht’ kan worden. Als adviseur moet je je dienst of product kunnen verkopen aan burgers en bedrijven, terwijl je als energiecoördinator juist intern draagvlak moet zien te krijgen bij collega’s en commitment bij het management.’

Goede wil
Voor het verkopen van energiebesparende producten is een goed verhaal nodig, zegt Bugge. ‘Ik adviseer cursisten om te begrijpen dat je altijd van mensen afhankelijk bent om veranderingen door te voeren. Met alleen een technische opleiding en dito oplossingen krijg je die verandering niet voor elkaar. Geld, bijvoorbeeld om te investeren in energiebesparing, krijg je alleen als mensen je dat willen geven. Hiervoor moet je mensen informeren en hun behoeftes en belangen zien te achterhalen. Als je dat kan verbinden met de investering, lukt het om de betere energieprestatie te realiseren. Dit aspect wordt nog steeds vaak onderschat door techneuten.’

Advies
Tot slot heeft Bugge ook een advies aan docenten. ‘Neem niet de eigen expertise als vertrekpunt, maar de behoefte van de cursisten. De uitdaging met een zaal met techneuten is om met ze in gesprek te gaan. Dat vinden techneuten in eerste instantie vaak ‘eng’, maar het loont om dit voor elkaar te krijgen. Cursisten vinden het altijd fijn om te vertellen over eigen problemen en eigen oplossingen. De informele interactie maakt het gemakkelijker om van elkaar te leren. Daarnaast is afwisseling in het lesprogramma belangrijk. Een docent dient ervoor te zorgen dat er voldoende variatie in zit om zijn les levendig te houden. Dat maakt het leven als PHOE-docent ook leuker.’

Foto: Kjell-Erik Bugge

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (0)

Reageren