Stoom: Kansen voor het oprapen in de industrie

Expertartikelen | 1275 keer bekeken
Stoom: Kansen voor het oprapen in de industrie

In het verleden speelde energiebeheer bij de procesindustrie en veel productiebedrijven geen belangrijke rol.  Stijgende energieprijzen en strengere wetgeving voor CO2 emissies hebben energiebeheer duidelijk op de agenda gezet. Toch verspillen bedrijven nog steeds honderden miljoenen euro’s per jaar door gebrekkige optimalisering van utilities, energieverspilling en inefficiënt energiegebruik in de productie. 

Stoom is één van de belangrijkste energiedragers voor de industrie. De industriesector gebruikt stoom voor stroomopwekking en voor het verwarmen van processen. Vrijwel alle producten waar wij dagelijks mee te maken hebben, kregen ergens in de bereiding of totstandkoming ervan met stoom te maken. Als medium voor warmteoverdracht biedt stoom grote voordelen in vergelijking met heet water en olie. Stoom maakt het mogelijk een grote hoeveelheid energie snel en efficiënt over grote afstanden te verplaatsen. De geleverde warmte wordt bij condensatie van de stoom, en bij gelijkblijvende temperatuur, weer aan de processen afgegeven.

In Nederland staan rond de 3000 stoomketels opgesteld.  Deze stoomketels verstoken ca. 15% van het totale aardgasverbruik van Nederland, naar schatting zo'n 50 miljard m3 gas per jaar.

Indien we enkel het gasverbruik van de conventionele ketelhuizen in beschouwing nemen dan zou men met relatief eenvoudige en rendabele investeringen zeker 5% tot 7% op dit aardgasverbruik van 7,5 miljard m3 kunnen besparen. Let wel, dat is bijna 1% van totale aardgasverbruik in Nederland.

Besparingspotentieel
Waar ligt dan onder andere het besparingspotentieel?

*  Bij  conventionele ketelhuizen worden tientallen miljarden m3 aan rookgassen met een temperatuur van gemiddeld 140 °C  via de schoorsteen afgevoerd. Door recuperatie van deze warmte in de rookgassen, bijvoorbeeld door de inzet van rookgascondensors, kan het meeste van deze verliezen worden teruggedrongen.

* Bij vele ketelinstallaties is bij een lage belasting van de brander de luchtovermaat vaak onnodig hoog en zijn branders niet juist afgesteld. Er wordt dus niet zuinig en efficiënt genoeg gestookt.

* Bij ketelinstallaties met het daaraan gekoppelde stoom en condensaatnetten treft men vaak niet-geïsoleerde leidingen en afsluiters aan. Ook lekkende condenspotten zijn een wederkerend energieverslindend probleem dat nog te weinig aandacht krijgt.

* Vele bedrijven kampen met capaciteitsproblemen van hun stoom- en condensaatnetten. Door uitbreidingen van de productiecapaciteit en wijzigingen door de jaren heen zijn stoom en condensaatleidingen doorgetrokken zonder dat capaciteitsberekeningen van de leidingen plaatsgevonden heeft. Ook zijn vaak vraag en aanbod niet meer goed op elkaar afgestemd.

* Een verwaarloosde of onjuiste waterbehandeling leidt tot corrosie en inefficiënte stoomopwekking en zelfs tot ongewenste productiestops met als gevolg energie- en productieverlies.

* Ontbreken van kennis. Vele mensen met praktische technische kennis over stoominstallaties zijn de laatste decennia met pensioen gestuurd of weggesaneerd.

Laaghangend fruit
Mensen met stoomtechnische kennis zouden nu juist het initiatief tot besparingsprojecten moeten nemen en deze moeten begeleiden bij de uitvoering ervan. Om flinke besparingen in stoominstallaties te realiseren hoeven geen nieuwe technieken te worden ontwikkeld, maar moeten bestaande technieken en ‘good housekeeping’ op de installaties worden toegepast. Besparingen in het stoomsysteem behoren tot de categorie 'laaghangend fruit'. Hierbij kan met eenvoudige maatregelen veel bereikt worden en hebben investeringen een aantrekkelijke bedrijfseconomische terugverdientijd van enkele maanden tot enkele jaren.

Wat houdt de industrie nog tegen?
Men zal zich afvragen waarom dit dan niet door de industrie wordt opgepakt. Er zijn vele oorzaken te noemen waarom besparingsmaatregelen niet doorgevoerd worden. We zullen er in dit verband enkele noemen: stoomtechniek heeft een minder glossy uitstraling dan een stel zonnepanelen of een windmolen, het ontbreken van daadkracht, innovatie en desinteresse binnen organisaties, en de onwetendheid dat met eenvoudige technische middelen en maatregelen snel en effectief veel te besparen valt. Ook hoor of lees je nog wel eens dat veel bedrijven enkele troeven achter de hand houden. Zij beseffen terdege dat er onherroepelijk een moment komt dat de overheid nog strengere eisen gaat stellen aan het energieverbruik van bedrijven. Als alle eenvoudige maatregelen dan reeds uitgevoerd zijn, wordt het veel moeilijker om de dan vereiste besparingen te halen.Het probleem is ook dat het maatschappelijk draagvlak niet voldoende ontwikkeld is om structureel energie bij de industrie te besparen.

Stoomplatform
Ter compensatie van het verlies aan kennis op stoomtechniek is ruim zes jaar geleden het Stoomplatform opgericht. Deze vereniging kan aan eenieder technische ondersteuning en adviezen op het gebied van stoomtechniek en energiebesparing in stoominstallaties geven. Het Stoomplatform heeft als onafhankelijke branchevereniging het doel om vraag en aanbod van kennis van stoomtechniek samen te brengen. Kennisuitwisseling vindt plaats via publicaties op de website, in vakbladen en via studiebijeenkomsten.Tevens worden initiatieven ontwikkeld om aan de kennisbehoefte en systeemoptimalisatie tegemoet te komen. Kennis van stoomsystemen bevordert de veiligheid, systeemefficiëntie en energiebesparing. 

Stoomplein
Tijdens de vakbeurs Energie is het Stoomplatform aanwezig met een heus Stoomplein op 05.E005. Hier kan iedereen terecht met vragen over stoomtechniek, energiebesparing, systeemefficiëntie en certificering die aan de specialisten op dit vakgebied voorgelegd kunnen worden. Tevens kan men zich aanmelden voor het lidmaatschap van de vereniging.

 
Nog niet aangemeld voor de Vakbeurs Energie? Doe het hier

Tekst: Berry van Nunen, bestuurslid Stoomplatform


Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (1)

Reageren
  • Jan Grift
    06.10.2015 - 09:16 uur | Jan Grift

    Het Stoomplatform organiseert op 12 november in Dordrecht een bijeenkomst waarbij de genoemde en nog andere besparingsmogelijkheden aan de orde komen. Een must voor beheerders van ketelhuizen, energiecoördinatoren en -adviseurs! zie http://www.stoomplatform.nl/Agenda/studiedag-hoe-kies-ik-mijn-stoominstallatie .