Klimaatakkoord doorbraak voor duurzaamheidsindustrie

Columns | 1007 keer bekeken
Klimaatakkoord doorbraak voor duurzaamheidsindustrie

Klimaatsceptici hebben jarenlang voor vertraging gezorgd, maar met het klimaatakkoord in Parijs keert het tij nu definitief. De gevolgen zullen verstrekkend zijn: er zal een mondiale duurzaamheidsindustrie ontstaan. Kees Daey Ouwens, hoogleraar energietechniek aan de TU Eindhoven die in 2007 overleed, voorspelde dat 25 jaar geleden al.  

Tekst: Rob Kemmeren

De klimaattop in Parijs, kortweg COP21 genoemd, heeft onverwacht tot een akkoord geleid. De verwachtingen waren niet hooggespannen, want ervaringen uit het verleden met de vorige klimaatconferenties boden weinig hoop. In het jaar 2015 werd ineens alles anders. De grote der aarden spraken zich uit voor vergaande maatregelen en uiteindelijk sloegen deze uiteindelijk neer in dit verdrag. Enkele citaten over het bereikte resultaat: “Een monumentale triomf voor de mensheid en de planeet” (Ban Ki Moon); “Opdat de planeet kan leven” (Hollande); “Leve de planeet, leve de mensheid, en leve het leven”(Fabius). Niets teveel gezegd.

Sceptici
Het reduceren van uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen zal enorme inspanningen vergen. Hopelijk zullen de klimaatsceptici hun vertragende tactieken in dit proces niet herhalen. Ze hebben me nooit overtuigd en voor onnodige uitstel gezorgd. Begin jaren negentig las ik voor het eerst over klimaatveranderingen en het IPCC. De wetenschap gaf toen al aan dat er een zeer ernstig probleem bestond, de milieubeweging voerde het maatschappelijk debat. Sceptici hadden een eenvoudige verklaring voor het warmer wordend klimaat: wetenschap, milieubeweging en politiek zouden met elkaar conspireren om respectievelijk fondsen, betalende leden en stemmen te winnen. Ik heb dat altijd groteske onzin gevonden.

Abraham Lincoln zei het al: “You can fool all the people some of the time, and some of the people all the time, but you cannot fool all the people all the time”. Er zijn domweg teveel wetenschappers, milieu-mensen en politici om een dergelijk complot te kunnen organiseren. Klimaatveranderingen zijn een feit, en het jaar 2015 is de definitieve ommekeer in het maatschappelijk debat. De energievoorziening moet op zijn kop.

Duurzaamheidsindustrie
Fossiele brandstoffen zijn op de keeper beschouwd wonderstoffen: ruim voorradig, een hoge energiedichtheid, goed te transporteren, een schone verbranding, en uitermate geschikt als grondstof. Ze hebben de industriële revolutie mogelijk gemaakt, en ons de huidige welvaart gegeven. Miljarden mensen zijn uit de armoede geholpen, en als de schadelijke bijwerking niet zo evident was, dan zouden hiermee nog miljarden meer mensen uit de armoede gered kunnen worden. Het is schier onmogelijk om dit wondergoedje te vervangen, en toch zal precies dat moeten gebeuren.

De komende jaren zal een duurzaamheidindustrie moeten worden ontwikkeld om deze Herculiaanse taak te volbrengen. De technische, economische en sociale wetenschappen moeten met oplossingen komen om het energiegebruik terug te dringen en tegelijker onze consumptie op peil te houden. Een aantal voorbeelden:

• Technologisch, duurzame opwek. Allereerst moet het aanbod van duurzame energie geweldig toenemen. Hierover schreef ik al eerder een column “men on the moon”. Zon en wind zijn in ieder geval de onbetwiste winnaars.  Alle daken zullen worden bedekt met zonnepanelen,  supergrids moeten worden gebouwd om zonne-energie uit Spanje en Noord Afrika te importeren. Het landschap zal gesierd - of ontsierd - worden met eindeloze rijen windmolens, de Noordzee zal hetzelfde lot beschoren zijn. Giga-opslag is nodig om ons ook in de winter van energie te voorzien. Kernenergie is weer in de picture, maar er zal veel onderzoek nodig zijn om de nadelen ervan (afval, veiligheid, proliferatie) op te lossen. Wellicht worden er heel nieuwe centrales ontwikkeld, zoals de thoriumcentrale, of de ‘Terrapower’-centrale van Bill Gates. Het gebruik van biomassa zal toenemen, maar ook daar is nog veel werk aan de winkel om de schadelijke gevolgen te beperken.

• Technologisch: efficiency. Het energiegebruik in huishoudens, industrie, verkeer, landbouw moet veel  efficiënter. Meer warmte in huis met minder gas; meer licht met minder kWh; méér autokilometers voor minder benzine dan wel kWh;  meer voedsel met minder kunstmest, meer tomaat met minder grondstoffen, enzovoort.

• Economisch: de aanbodzijde. Bedrijven die nu nog de voordelen genieten van goedkope, ruim aanwezige fossiele brandstoffen zullen intensief moeten innoveren om in business te blijven. Voorbeelden hiervan zijn kolen- en gascentrales, aluminiumsmelterijen, staalfabrieken en havens. Nodig zijn nieuwe technieken, nieuwe materialen, nieuwe vormen van transport.

• Economisch: de vraagzijde. Duurdere fossiele energie leidt uiteindelijk tot duurdere producten. Het zal leiden tot efficiëntere, wellicht kleinere, en zelfs minder auto’s en beter geïsoleerde huizen. Ons waarde- en consumptiepatroon zal moeten veranderen, met kortere of minder vliegvakanties en een ander eetpatroon met minder vleesconsumptie. Prijsprikkels moeten in ieder geval zodanig worden aangepast, dat voor iedereen de basisbehoefte gegarandeerd is. Wie zuinig is, kan veel geld besparen, wie verspilt, die betaalt.


Kees Daey Ouwens heeft mij begin jaren negentig op het goede spoor gezet. Zijn bescheiden persoon en tomeloze inzet voor duurzaamheid waren een voorbeeld voor me. Hij verwierp de argumentatie van de klimaatsceptici, en wees mij als eerste op het concept van een ‘duurzaamheidsindustrie’. De resultaten in Parijs zouden hem tot grote tevredenheid hebben gestemd. Helaas is Daey Ouwens niet meer onder ons: hij overleed op 10 oktober 2007, alweer meer dan acht jaar geleden. Deze column draag ik aan hem op. Cees, dankjewel!

Over de auteur: Rob Kemmeren werkt bij de gemeente Amsterdam als beleidsmedewerker businesscontroll. Na zijn studie bestuurskunde aan Universiteit Twente werkte hij als beleidsmedewerker voor gemeente Haarlem, de Fietsersbond en de PvdA in het Europarlement. Vanaf 1998 werkt hij voor de gemeente Amsterdam, waaronder negen jaar als projectleider stadswarmte en –koude. Hij schreef dit artikel op persoonlijke titel en exclusief voor Ensoc.

Foto: Laurent Fabius, Franse minister van Buitenlandse Zaken en voorzitter van COP21, tussen secretaris-generaal Ban Ki Moon van de Verenigde Naties en Franse president François Hollande aan het einde van de klimaatconferentie in Le Bourget, ten noorden van Parijs (foto Opinion Inquirer)

Redactie Ensoc, 5-jan-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • P. Lomito
    18.01.2016 - 00:03 uur | P. Lomito

    Verwacht niet te veel van het klimaatakkoord dat na precies één maand al is gebroken door de exit van Brazilië, met dank aan de vrijblijvendheidsclausule artikel 28 van het akkoord. Hoewel er veel goede bedoelingen zijn wil niemand zijn economie ten gronde richten door dwaze uitgaven te doen zoals Duitsland en Nederland doen met hun Energiewende en Energieakkoord.

    De rol van de VS gaat zeer interessant worden, de oprechte geloofsbelijdenis van Obama ten spijt is zijn rol al uitgespeeld en zijn de camera's nu vooral gericht op zijn potentiële opvolgers. Zij gaan bepalen of de VS ook daadwerkelijk CO2-productie gaat verminderen, met de verkiezingen voor de deur gaat dat best interessante debatten opleveren.

  • Hans de Wit
    12.01.2016 - 10:20 uur | Hans de Wit

    Beslist een goed en pakkend artikel. Veel zal afhangen van de bereidheid bij bestuurders en politici om nu toch echt door te pakken en keuzes te maken. Wat vaak ook helpt: hoe meer de mensheid last heeft van een 'verstoord klimaat' hoe eerder men overgaat tot actie(s) en/of maatregelen.
    In die zin kan een natte zomermaand en te hoge temperaturen in december en januari, helaas, wel bijdragen. Als voorbeeld:
    tijdens de klimaattop in Parijs konden vele vertegenwoordigers in december, in de pauzes, nog buiten op het terras in een zuinig zonnetje zitten.....

  • Mark Wessels
    12.01.2016 - 09:24 uur | Mark Wessels

    goed artikel! Helaas is een politieke deal heel iets anders als de harde praktijk. Ergo: de wereld moet en zal echt op zijn kop maar of dat zal gebeuren..