​Helpen pepernoten tegen de herfstblues?

Expertartikelen | 1159 keer bekeken
​Helpen pepernoten tegen de herfstblues?

De eerste pepernoten verschijnen in de supermarkt, dus de dagen worden weer korter en het is langer donker. Dat betekent dat we meer licht nodig hebben. Energieadviseur Joost Rienks geeft tips voor voldoende verlichting, terwijl u toch energie bespaart.

Tekst: Joost Rienks

In de wintertijd komen meesten van ons alleen in het weekend overdag buiten. We zien te weinig daglicht en dat heeft gevolgen voor ons welzijn. Kunstlicht anno 2015 vangt dit tekort onvoldoende op. Tijd voor goed advies en betere normen. En nee, pepernoten zijn heerlijk, maar helpen niet tegen de herfstblues.

Verslaafd aan licht
Ons lichaam kan niet zonder licht. We hebben UV-B licht op onze huid nodig voor de aanmaak van vitamine D3, wat goed is voor lever, nieren en botten. Via receptoren in onze ogen regelt licht ons bioritme. Blauw licht (400-500 nm) zorgt via deze receptoren voor de aanmaak van het waakhormoon cortisol. De afwezigheid van blauw licht, met name ’s avonds, verhoogt het melatonine-niveau ook wel het slaaphormoon genoemd. Dit maakte onze verre voorouders al alert overdag en ‘s avonds rustig voor het slapen gaan.

Het sombere werken
Waar onze voorouders tot aan de industriële revolutie overdag vaak buiten waren om op mammoeten te jagen, bessen te plukken of het land te bewerken, zit de moderne mens meestal binnen. Onze werkplekken zijn vaak comfortabel verwarmd, maar armzalig verlicht. Op een bewolkte winterdag is de verlichtingssterkte buiten 3500 lux. Voor kantoren is de norm 500 lux, maar dit wordt vaak niet gehaald. De hoeveelheid blauw licht die onze biologische klok krijgt, is binnen tenminste een factor zeven lager. In de praktijk is dit verschil groter, omdat de verlichting binnen warm, gezellig en dus minder blauw is. Ons lichaam krijgt daardoor te weinig blauw licht om de biologische klok gelijk te zetten en te houden. Dit kan leiden tot een breed scala aan klachten zoals somberheid (herfstblues of winterdepressie), depressie bij ouderen, slaapproblemen, ADHD en obesitas.

Blauw, blauw, blauw,…
We hebben dus in de donkere maanden meer blauw licht nodig. Meer licht op onze werkplekken maakt ons opgewekter, gezonder en beter uitgerust. Dat kan door de verlichtingssterkte te verhogen naar tenminste 500 lux, maar liever 750 of 1000 lux, en ook door voor verlichting met een daglichtkleur (5000-6500 K) te kiezen. Dat laatste klinkt in eerste instantie misschien als kil, sfeerloos en ongezellig. Daglichtverlichting is op mijn advies op meerdere MBO-scholen in West-Brabant toegepast en wordt door de gebruikers als fris, helder, zomers en prettig ervaren. Of zoals een docent het verwoordde “het is alsof de zon hier altijd schijnt”. Gelijk met deze kwaliteitsverbetering kan ook nog tot wel 60% op energie bespaard worden. Voor het effect maakt het ook niet uit of het TL of LED-verlichting is. Ook extra ramen, lichtkoepels en werkplekken dichter bij het raam hebben een positief effect.

Ga toch fietsen!
Opgewektere, gezondere en beter uitgeruste medewerkers, leerlingen en patiënten komen niet vanzelf. Investeringen in een goed verlichtingsplan, nieuwe lampen of lichtarmaturen, of bouwkundige aanpassingen voor meer licht van buiten, zijn daarvoor nodig. Niet iedere organisatie geeft hier prioriteit aan of heeft de middelen. Hier ligt een schone taak voor adviseurs, aannemers en leveranciers van verlichting. Voor de langere termijn is het goed om bouwbesluit en de verlichtingsnorm (EN-12464) hier op aan te passen.

Mocht uw werkplek niet goed verlicht zijn, dan zijn er nog de volgende mogelijkheden om aan de dagelijkse portie gezond licht te komen: bemachtig een werkplek aan het raam of ga tijdens de lunch gezellig met je collega’s lopen of fietsen.

Over de auteur: Joost Rienks is onafhankelijk adviseur op het gebied van verlichting en energie. Hij is aangesloten bij de Federatie van Energie Consultants (FedEC) en de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV). Tevens is hij docent voor de FedEC-opleiding Energiecoördinator. Hij schreef dit artikel op verzoek van Ensoc.

Foto: De pepernoten liggen al vanaf oktober in de winkel

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (1)

Reageren
  • Roland Roos
    10.11.2015 - 10:16 uur | Roland Roos

    Leuk gebracht onderwerp, we weten het bijna allemaal dat het zo werkt
    maar het toepassen en actie ondernemen is een kunst.
    Fijn om het af en toe te horen en te lezen en er weer bewust van te zijn.

    Bedankt!