Help, de polder verzuipt!

Columns | 857 keer bekeken
Help, de polder verzuipt!

Om de energietransitie te laten slagen moeten we niet alleen bestaande technieken verbeteren. Naast een technologische hebben we ook een culturele doorbraak nodig. Dat betekent minder gepolder en meer leiderschap.

Tekst: Hamilcar Knops

Het was begin september feest in Hangzhou in China: de presidenten Xi en Obama maakten triomfantelijk bekend dat China en de Verenigde Staten het klimaatakkoord van Parijs hebben geratificeerd. Een belangrijke stap in de richting van het ambitieuze doel om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te beperken, zodat de temperatuur wereldwijd niet meer dan 2 graden stijgt.

Ook Nederland wil dat doel bereiken. Dat is ook bittere noodzaak, want als de zeespiegel maar blijft stijgen, dan loopt ons polderlandje op een gegeven moment onder.

Maar het is voor ons land een hele zware opgave. De uitgangspositie van Nederland is namelijk niet zo gunstig – we bungelen niet voor niets onderaan in Europa. We hebben nauwelijks bronnen voor duurzame energie van enige omvang, behalve windenergie misschien. Daarnaast leunt onze economie heel zwaar op fossiele energie: veel energie-intensieve industrie, een grote transportsector en ook onze gasvoorraad is een inkomstenbron. Wat blijft er van de havens van Rotterdam en Amsterdam over als je alle fossiele energie ineens weghaalt?

Natuurlijk gebeurt er in Nederland wel iets, maar dat is lang niet genoeg om een duurzame energievoorziening en economie in 2050 te hebben. Het energieakkoord kijkt niet veel verder dan 2020. Innovatie beperkt zich vooral tot het verbeteren van bestaande technieken. Goed bedoeld, maar met doormodderen komen we er niet.

Er zijn echte doorbraken nodig. Voor de transitie wereldwijd en die in Nederland. Dat vraagt om veel meer aandacht voor radicale innovatie. Daarbij heeft Nederland kansen, maar dan moet ze wel bereid zijn om die te pakken. Dat vraagt om ander beleid.

Ten eerste moet de Nederlandse overheid een meer leidende rol op zich nemen rond energie-innovatie. Niet aan de zijlijn staan zoals bij het energieakkoord, maar leiderschap tonen. Ze moet een duidelijke visie op de duurzame energievoorziening van de toekomst ontwikkelen, die ook draagvlak heeft. Dat houdt ook in: keuzes (durven) maken. Zulke duidelijkheid helpt bedrijven bij hun investeringsbeslissingen.

Ten tweede moet de overheid gericht inzetten op radicale innovaties rond energie. Daarbij is het verstandig om scherp te kiezen voor slechts een beperkt aantal innovatieopgaven die heel interessant en kansrijk zijn voor Nederland. Bijvoorbeeld omdat onze kennis hier wereldtop is en we ook de juiste bedrijven hebben om er vervolgens geld mee te verdienen. De overheid zal hier leiderschap moeten tonen, want ‘van onderop’ zullen deze scherpe keuzes niet snel gemaakt worden.

Ten derde moet er langjarig commitment komen rond de geselecteerde radicale innovatietrajecten. Er moet duidelijkheid zijn over voorwaarden voor financiering en commitment zijn om volgende stappen te realiseren, bijvoorbeeld door markten te creëren of infrastructuur aan te leggen.

Radicale energie-innovatie vraagt dus ook om een culturele doorbraak: minder gepolder en meer leiderschap. Scherp kiezen en dan stevig doorpakken. Dat is goed voor Nederland en de rest van de wereld heeft er ook wat aan. Het is mooi als de opvolgers van Xi en Obama straks onze innovaties nodig hebben om hun klimaatambities te realiseren. Dat is weer een reden voor een feestje, maar dan in de polder.

Foto: still uit de populaire EO-serie ‘Als de dijken breken’, die op TV is uitgezonden.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (4)

Reageren
  • 13.12.2016 - 13:02 uur | bas pulle

    Er worden nog steeds nieuwe woningen 'vergund' zonder vloerverwarming die met lage-temperatuur [LT] warmte kan werken. Een woning gaat 50 a 100 jaar mee. Na 15 jaar moet een CV-ketel worden vervangen. Maar mag je dan nog aardgas verstoken in een CV? Een warmtepomp werkt veel beter als hij LT-warmte levert. En ook werkt het aansluiten op SV (zogeheten stadsverwarming), KWO (koude/warmte-opslag) of brandstofcel VEEL beter met LT-warmte.
    Van de overheid hoeven we kennelijk geen strakke regels te verwachten en veel burgers kijken naar hun geld met een korte-termijn visie.
    MOGEN, WILLEN, KUNNEN; hoe leg je dat uit aan een bestuurder. "Zoals je het aan een kleuter zou uitleggen", zegt men dan.

  • 13.12.2016 - 12:40 uur | bas pulle

    Pluk eerst het laaghangend fruit; kies de 4D-aanpak. (Doe Die Deuren Dicht = 4x D.)
    Het lukt de overheid al niet om winkels hun deuren automatisch te laten sluiten.
    Thuis zet je ook niet de voordeur open in de winter en als de airco werkt.
    En de extra energiekosten worden helaas door de klanten betaalt. Dubbel genaaid houdt beter?
    Veel willen ja-ja, maar iets doen; ho maar.

  • David Dirkse
    13.12.2016 - 11:15 uur | David Dirkse

    Helaas, weer zo'n vaag kletsverhaal. Wat zijn dan die "radicale innovaties" ? Wat is visie (ook zo'n modewoord)
    Ik zal U even helpen.
    1. zon en windenergie zijn een doodlopende weg, kunnen nooit voldoende leveren om een moderne samenleving mogelijk te maken.
    2. het klimaatprobleem is religie, de wetenschappelijke onderbouwing bestaat slechts uit aannames.
    3. er is nog wel voor enkele eeuwen fossiele energie, zeker als uit de diepzee methaanhydraten gewonnen worden of ondergrondse kolenvergassing plaatsvindt.
    4. eens zal een energietransitie nodig zijn. De enige opvolger van fossiele technologie is nucleair.
    5. dan komen 4e generatie reactoren in beeld: thorium MSR
    6. maar eerst moeten we afrekenen met het groene-windmolen-sprookje, dat is trieste geldverspilling.
    7. zet massaal in op nucleaire research. Op lange termijn is er geen andere keuze.

  • P. Lomito
    13.12.2016 - 11:00 uur | P. Lomito

    Het zou inderdaad goed zijn als de geldverspillende SDE+ gestopt wordt en die middelen besteed worden aan onderzoek naar nieuwe generatie kerncentrales zoals de de thoriumcentrale. Want windmolens, biomassa en zonnepanelen zorgen juist voor meer energieverbruik en meer CO2-uitstoot zodat het tegenovergestelde bereikt wordt. Bovendien is er behoefte aan een betrouwbare energiebron die altijd energie levert als daar vraag naar is en die weinig ruimte in beslag neemt in ons postzegellandje.