​Haalt de industrie de bocht voor 2050?

Expertartikelen | 445 keer bekeken
​Haalt de industrie de bocht voor 2050?

De procesindustrie ziet zich voor de uitdaging gesteld om voor 2050 af te kicken van fossiele brandstoffen en over te stappen op groene stroom. Is dertig jaar lang genoeg om de industrie om te krijgen?

Tekst: Jan Grift

Het zou mooi zijn als we de ambities naar een fossielvrije samenleving binnen afzienbare termijn waar zouden kunnen maken. De routes daar naartoe beginnen zich voor de industrie steeds beter af te tekenen. Er zijn, naast besparingen, drie hoofdrichtingen:
1. Gebruik van duurzame elektriciteit
2. Gebruik van biomassa en ultradiepe geothermie voor hoge temperatuur warmte
3. End of pipe solutions zoals CCS.

De laatste route, het afvangen van CO2 uit rookgassen, lijkt vooral aantrekkelijk te zijn als deze als grondstof ingezet kan worden in de chemie of de glastuinbouw. De toepassing van biomassa staat onder druk vanwege de logistieke uitdagingen, de ecologische aspecten, de lange termijn beschikbaarheid en de fijnstofproblematiek. Ultradiepe geothermie hikt aan tegen hoge investeringen en technische uitdagingen.

Elektrificatie
De oplossing moet dus vooral komen uit de route met duurzame elektriciteit. Zon speelt (in de relatie tot industrieel gebruik) in Nederland een beperkte rol. Wind in combinatie met loadmanagement en elektriciteitsopslag, al dan niet via de waterstofroute, lijkt voor de industrie goede kaarten te hebben. Een belangrijk deel van de industrie zal verschuiven naar een all electric situatie, met name als er lokaal geen andere mogelijkheden zijn.

Om tot elektrificatie te komen zijn twee routes te onderscheiden. Enerzijds zullen nieuwe processen ontwikkeld moeten worden om compacter, flexibeler en op een lagere temperatuur te kunnen opereren. Aan de andere kant zullen kringlopen gesloten moeten worden om materiaal en warmte te besparen. In beginsel heeft een gemiddelde industrie namelijk geen warmte nodig, alleen compensatie van exergieverliezen. Met warmtepompen, damp- en stoomrecompressie kan een industrie tot volledige elektrificatie komen, mits de productietemperaturen voldoende verlaagd kunnen worden.

Dertig jaar genoeg?
De cruciale vraag is of een termijn van dertig jaar lang genoeg is om de industrie om te krijgen. Wat de procesinnovaties betreft zet ik hier vraagtekens bij. Een gemiddeld industrieel proces gaat dertig jaar of langer mee en innovaties op procesgebied vragen veel tijd. Het terugwinnen van warmte is technisch gezien vrijwel geen probleem meer. Voor veel toepassingen zijn er al oplossingen, zij het dat de investeringen in relatie tot de financiële besparing veelal een drempel vormen. Door standaardisering en het opzetten van serieproducties kunnen de investeringen nog wel verder omlaag.

In opdracht van RVO en TKI Industrie & Energie is een studie verricht naar elektrificatie in de industrie. De studie is uitgevoerd door het consortium Berenschot, CE Delft, Industrial Energy Experts en Energy Matters. In de studie is onderscheid gemaakt tussen systemen die in de basis draaien en systemen die flexibel inzetbaar zijn en daarmee een bijdrage leveren aan de het stabiliseren van het net. Dit is nodig wanneer wind en zon een significante bijdrage aan de elektriciteitsvoorziening gaan leveren. Verder is onderscheid gemaakt in elektrificatie van processen en van utilities. Met name de laatste toepassing biedt een kans voor Esco’s die bedrijven op dit gebied kunnen ontzorgen.

Kansen genoeg
De conclusies zijn dat industriële elektrificatie een transitieroute is die kansen biedt om invulling te geven aan de klimaatdoelen uit het Parijsakkoord. Dit meldde Ensoc vorige week ook al in een artikel. Er zijn al technisch en economisch interessante systemen beschikbaar. De studie wijst ook uit dat de industrie nog een breed scala aan ontwikkelingsbehoeften heeft. Het is zaak dat de industrie en de overheid de handschoen hier gezamenlijk oppakken.

De industrieën die in het verleden mede naar Nederland gekomen zijn vanwege de lage energietarieven zullen hier goed kunnen blijven floreren wanneer ze elektrificatie oppakken en de wind als energiebron inzetten. Of ze volledig de bocht kunnen halen voor 2050 is gezien de benodigde ont-wikkelingstermijnen nog zeer de vraag. Vandaag beginnen dus!

Over de auteur: Jan Grift werkt als senior adviseur energie bij energieadviesbureau Energy Matters in Driebergen. Hij ondersteunt bedrijven op hun weg naar verduurzaming. Grift is sinds 2014 erkend als onafhankelijk en deskundig adviseur door Fedec, beroepsvereniging van energieadviseurs.

Foto: Windmolens bij de haven van Rotterdam (Foto portofrotterdam.nl)

Redactie Ensoc, 30-mrt-17

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • P. Lomito
    04.04.2017 - 16:45 uur | P. Lomito

    Berenschot, Industrial Energy Experts, Energy Matters en CE Delft werken inderdaad vaak samen, ik begrijp de gevoeligheden...

  • 03.04.2017 - 14:05 uur | Norbert Cuiper

    @ P. Lomito: bedankt dat u al diverse keren heeft gewaarschuwd voor de hoge kosten van de energietransitie. De toon waarop u dit doet draagt echter niet bij aan een opbouwende discussie, zodra u negatieve termen als 'onzin' (2x) gebruikt om serieuze analyses van wetenschappelijke instituten te kwalificeren. Ik verzoek u daarom om dit soort termen achterwege te laten. Ik wijs u erop dat de redactie het recht heeft om reacties die over de schreef gaan te verwijderen. Dat zou zonde zijn als de rest van het betoog wel hout snijdt.

    Met vriendelijke groet,
    Norbert Cuiper
    hoofdredacteur Ensoc.nl

  • P. Lomito
    30.03.2017 - 12:58 uur | P. Lomito

    De onzin spat weer van het scherm dankzij de wetenschappelijk feitenvrije bijdrage van CE Delft aan dit transitiesprookje. Met het Energieakkoord wordt tegen waanzinnige bedragen (80-100 miljard euro) slechts 14% van de stroomvoorziening verduurzaamd, echter is stroom slechts 15% van het totale energieverbruik. En de financiële rekening van dat Energieakkoord bezorgt nu al miljoenen huishoudens een onbetaalbare energierekening en de ellende die daarvan het gevolg is: afsluitingen nutsvoorzieningen, onnodige kosten incasso/gerechtsdeurwaarder, huuropzegging/uitzettingen, beslag op woning/inboedel/inkomen, schuldsanering en verpaupering. Om de utopische 2050 te kunnen halen moet 50x zoveel geld ertegen aan gesmeten worden, 5.000 miljard euro voor de opwekking en nog een keer zo'n bedrag voor buffering en verdrievoudiging van ons stroomnetwerk.

    Dit overstijgt de maatschappelijke financiële draagkracht en dan heb ik het nog niet gehad over het gebrek aan fysieke ruimte om al die laag-energetische opwekkers te plaatsen. Volslagen gek is men om deze onzin te blijven verkopen terwijl de harde feiten voor zich spreken. Ik vraag me af of bedrijven, (onderzoeks)instellingen en (semi-)overheden die deze onzin blijven verkondigen aansprakelijk gesteld kunnen worden voor de aangerichte economische en maatschappelijke schade als gevolg van het gekozen klimaat- en energiebeleid. Voor mij staat wel vast dat een parlementaire enquêtecommissie de vermeende energietransitie onder de loep gaat nemen en hoe eerder hoe beter. Naarmate we deze gekte langer laten voortwoekeren zal genoemde schade grotere invloed hebben op onze welvaart en welzijn.