Energielabel: te eenvoudig of bron van verwarring?

Columns | 2981 keer bekeken
Energielabel: te eenvoudig of bron van verwarring?

De meeste woningeigenaren hebben een voorlopig, vereenvoudigd energielabel gekregen voor hun woning. Is dit nu een verbetering of een verslechtering ten opzichte van het oude energielabel? Dat vraagt FedEC-voorzitter Isabelle Sternheim zich af.

Door Isabelle Sternheim

Het overgrote deel van de woningeigenaren met een woning zonder label heeft de afgelopen maand een brief ontvangen met een voorlopig energielabel. Dit kunnen ze definitief maken door gegevens in te voeren op internet en dit te laten controleren. De mehode is eenvoudiger en goedkoper dan het 'oude' energielabel. Toen de Tweede Kamer eind 2012 het vorige energielabel wegstemde met de boodschap dat dit systeem te duur en te complex was lag er een uitdaging voor onze overheid om met een eenvoudige en goedkope systematiek te komen. Dat lijkt nu te zijn gelukt.

Oud en nieuw
In het oude systeem bezocht een energieadviseur de woning, waar hij zo'n 150 woningkenmerken verzamelde. Deze kenmerken voerde hij in speciale software om een energieindex en een energielabel te bepalen. Bij het nieuwe systeem wordt de woning niet bezocht en wordt er een energielabel bepaald op basis van tien woningkenmerken. De woningeigenaar vult zelf de waarden in die een erkende deskundige op afstand controleert en goedkeurt.

Het nieuwe voorstel van de overheid is dus zeker een stuk eenvoudiger en goedkoper. Missie geslaagd zou je zeggen. Een andere doelstelling van de overheid was om met de nieuwe systematiek vooral een bewustwordingsinstrument te maken. Eind januari is er ruim 130.000 keer ingelogd op de site van het energielabel en er zijn al zo'n 22.000 labels omgezet van voorlopig naar definitief. Ook bewustwording kan dus als positief worden afgevinkt.

Storm van kritiek
Maar is het allemaal zo rooskleurig? Naast bovenstaande positieve punten waait er ook een storm van kritiek over Nederland. Ondanks het feit dat het label voor gemiddeld 5 euro weggaat wordt de overheid een melkkoe genoemd. Het label zou onbetrouwbaar zijn en de onafhankelijkheid van de erkende deskundige een aanfluiting. De systematiek werkt bovendien niet naar behoren. Zowel adviseurs als consumenten zien zich geconfronteerd met talloze fouten in het energielabel en de levering van het label.

Was het maken van een label in 2014 nog voorbehouden aan een energieadviseur, bij de huidige systematiek kan eigenlijk iedereen erkend deskundige worden. De overheid heeft de drempel belachelijk laag gemaakt. Een vooropleiding is niet nodig, de opleiding tot erkende deskundige is gratis en stelt niet meer voor dan een informatieochtend met 300 andere gegadigden in een zaaltje. De afsluitende toetsing is een lachertje.

Beunhazen
Het gevolg is dat er naast energieadviseurs tal van beunhazen opduiken die hun diensten aanbieden als erkend deskundige. Ook veel makelaars hebben zich laten opleiden tot erkend deskundige. En hier komen we bij een tweede vraagteken. Makelaars zullen veelal als erkend deskundige optreden wanneer zij betrokken zijn als makelaar voor de verkopende partij: er is hier dus sprake van belangenverstrengeling. Een verkopende partij heeft belang bij een zo goed mogelijk label en het zou dan ook niet vreemd zijn als diezelfde makelaar het label zo gunstig mogelijk zal beoordelen. Een derde groep die mogelijkerwijs interesse heeft om als erkende deskundige betrokken te zijn, zijn partijen die interesse hebben in gratis klantenbestanden om vervolgens allerlei producten en diensten aan te kunnen bieden.

Voor de consument is absoluut niet te beoordelen wat voor erkende deskundige hij nou eigenlijk selecteert. In de voorbereidende fase heeft de energie-adviesbranche kunnen bedingen dat een erkend deskundige geselecteerd zou kunnen worden op professie (energieadviseur, makelaar, anders). Hier is in de huidige systematiek echter niets meer van terug te vinden. Een slechte zaak zeker als je bedenkt dat consumenten in een DigiD beveiligde omgeving inloggen en als het ware door de overheid meegenomen worden naar een aantal specialisten. Inmiddels heeft de overheid aangegeven de beunhazen aan te gaan pakken. De lat wat hoger leggen om te mogen toetreden als erkende deskundige zou een andere toe te juichen maatregel zijn.

Bewustwording
De energieadviesbranche betreurt het nog steeds dat het oude systeem het niet gehaald heeft en dat het werk van de energieadviseur zo ernstig gedegradeerd wordt door het nieuwe systeem. Maar tegelijkertijd moeten we als branche bekennen dat er wel heel veel roering is in de markt. Na jaren van impasse is dat een welkome afleiding. Of deze aandacht blijvend is, is moeilijk te voorspellen maar mocht dat zo zijn dan is de doelstelling van de overheid om een bewustwordingsinstrument te ontwerpen meer dan geslaagd.

Het vereenvoudigd label moet op waarde geschat worden. Het is zeker geen instrument dat een huiseigenaar een betrouwbaar inzicht geeft in zijn toekomstige/huidige woning. Het geeft daarentegen wel een grove indicatie van de energiezuinigheid van de woning. Wanneer een eigenaar wil weten welke energiebesparende maatregelen er mogelijk zijn dan kan hij toch het beste een energieadviseur inschakelen. Het zou mooi zijn als deze keuze al duidelijk gemaakt kon worden tijdens het inlogproces. Nu kan een energieadviseur herkend worden door hem te selecteren en te kijken of hij is aangesloten bij brancheverenigingen zoals AvEPA of FedEC. Wanneer een consument een energieadviseur selecteert dan krijgt hij gegarandeerd een betrouwbaar en onafhankelijk label en zal hij niet verder worden lastig gevallen met allerlei vervolgaanbiedingen.

Denkfout
De verplichting om als verkopende partij een label te moeten overleggen is eigenlijk een denkfout. De partij die het minste belang heeft bij het laten opstellen van een label is juist de verkopende partij. Voor de nieuwe woningeigenaar is de koop van een huis echter HET moment om inzicht te krijgen in de energiezuinigheid van de toekomstige woning. Vooral nieuwe woningeigenaren kunnen op een goedkope en eenvoudige manier gebruik maken van het nieuwe systeem door een second opinion aan te vragen van hun verkregen label bij een energieadviseur eventueel vergezeld van een energie maatwerkadvies.

Conclusie
Concluderend kan gesteld worden dat, vermits de kinderziektes opgelost worden en eisen die aan de erkende deskundige zijn gesteld verscherpt zullen worden, er een systeem geïntroduceerd is dat de woningeigenaar bewust maakt van de energiezuinigheid van zijn woning, de markt weer wat in beweging brengt en Nederland helpt om meer energie te besparen voor een lagere CO2-uitstoot.

Isabelle Sternheim, voorzitter van de Federatie van Energieconsultants (FedEC). FedeC is een beroepsvereniging van energieadviseurs. De vereniging behartigt de collectieve belangen van haar leden. Daarnaast wil FedEC de effectieve beroepsuitoefening bevorderen en het aanzien van de beroepsgroep verhogen

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (6)

Reageren
  • Jan van Dijk
    10.03.2015 - 10:54 uur | Jan van Dijk

    Toen ik voor het eerst goed doorkreeg hoe het nieuwe label afgegeven werd was ik zeer verbaast.
    Het begon al met het woord "voorlopig Label" wat al niet klopt, het is veel meer een indicatie van wat mogelijk het label zou kunnen zijn.
    Eigenlijk wordt alles bij de verkopende partij neer gelegd en die heeft of geen interesse of juist belang met een zo goed mogelijk label en moet daar het juiste bewijs materiaal voor indienen bij een "deskundige" dit al voor € 5,= gaat beoordeeld en goedkeurt. Hoeveel labels moet je dan wel niet goedkeuren om per dag een redelijk salaris te verdienen, of zitten hier andere belangen achter?
    Verder heb ik een uitgebreide opleiding met de oude methode gehad en als ik die uitkomsten vergelijk met het nieuwe label zie ik wonderlijke verschillen van soms wel meer dan 2 labels. Zeker als ik naar de woningen van de jaren '50 en '60 kijk zie ik nu dat deze nu bijna allemaal een D label krijgen terwijl bv. officiële huurwoningen uit de '90 jaren ( die veel beter gebouwd, luchtdichtheid én geïsoleerd zijn!) met een écht energie index óók een D label hebben! HOE KAN DAT!
    En dan de opleiding van de 'Erkend Deskundige Energielabel Woningbouw'. Daarvoor moet je of al als EPA deskundige werkzaam zijn óf voor € 135,= een examen bij het SVM/Nivo doen. Dat examen bestaat uit het weten van veel exacte benamingen van wetgeving ( beetje teveel) en het beoordelen van soms niet al te duidelijk foto's die door de aanvragers indient worden.
    Wonderlijk is ook dat dit "Energie" examen bij de zelfde club neer gelegd worden als waar de makelaars examen doen en daarmee kom ik op een ander punt. Energetica is helemaal niet eenvoudig en hoort volgens mij bij échte deskundige zoals de EPA deskundige die daar een meer gedegen opleiding bij krijgen en zeker niet bij makelaars die vaak veel te weinig bouwkundig inzicht hebben. Die in de praktijk alles dubbelglas, isolatie glas noemen en het verschil tussen oud dubbel glas uit de '80 en '90 jaren en het HR++ niet weten. ( dat verschil is namelijk net zo groot als met enkel glas!)
    Wat me ook opvalt is dat deze Makelaars nu nog woningen aanbieden zonder het echte label, zij moet de verkopende partij toch inlichten dat dat Label er bij de verkoop moet zijn én dat het voor de kopende partij van belang is om te weten wat het échte label is!
    Kortom ik ben bang dat het Energie label én de échte deskundige, nu nog meer degraderen. Dat is bij de het vorige label ook al zo gegaan, daar werden ook al voor € 150,= labels aangeboden die niet deugde.
    Bij de meeste verkopers leeft het ook niet echt en vinden het maar gedoe en kiezen dan voor de goedkoopste "deskundige" om een label te verkrijgen.
    Mijn inziens wordt het hoogtijd dat bij elke verkoop er een compleet én gedegen Bouwdossier komt waar alle aspecten én keuringen (installaties) van een woning in staan.
    Wat mij nog het vaak verbaast is het feit dat mensen een woning van bv. € 300.000,= kopen zonder een gedegen bouwkundig rapport of daar (na aankoop!) maar € 150 voor over hebben, maar wel 'zomaar' € 3000,= aan een makelaar betalen.
    Waar ligt de macht en de échte prioriteiten !

  • Marc Van der Hijden
    10.02.2015 - 12:15 uur | Marc Van der Hijden

    Het energielabel is niet meer dan een indicatie van de energievriendelijkheid van een object. Het daadwerkelijke energieverbruik heeft in belangrijke mate met het stookgedrag van de bewoner te maken. Met de nieuwe aanpak legt de overheid de verantwoordelijkheid voor de inhoud van het energielabel bij de burger. Dat is volgens mij prima. De aanpak voorkomt dat allerlei deskundigen veel geld verdienen aan de labeling van woningen, terwijl het oordeel van die deskundigen ook in zekere mate subjectief is. De verkopende huizenbezitter kan nu aangesproken worden op het door hem aangereikte energielabel. Het levert hem hoegenaamd niets op om daarmee te sjoemelen. De makelaarsbranche zal, zich bewust zijnde van het vorenstaande, daar meer zicht op moeten hebben en potentiële kopers moeten gaan adviseren over de energievriendelijkheid van het aangeboden object. Daar hoort, bijvoorbeeld, bij dat kopers altijd inzage moeten krijgen in de energielasten van een woning. Makelaars moeten aan de bak en meer deskundigheid ontwikkelen om kopers adequaat te informeren. Dan weten kopers altijd vooraf waar ze aan toe zijn. Daarnaast kan bij twijfel over de juistheid van het label, altijd nog een second opinion worden gevraagd.

  • Ruud Rutten
    10.02.2015 - 12:05 uur | Ruud Rutten

    Hoi Isabelle,

    goed optreden gisteren in Radar

  • Henk van Diest
    10.02.2015 - 11:08 uur | Henk van Diest

    Sinds de jaren '80 zijn er diverse niet erg betrouwbare en zinvolle isolatieindexen gepasseerd, waarmee je als architect mee moest werken.
    In de jaren '70 was ik werkzaam in Zweden. Daar hanteerde men voor een woning een opgave van het jaarlijkse energieverbruik.
    Dit verbruik was gebaseerd op de berekening, zoals een cv. installateur maakt. Zweden gaf het verbruik aan in 3 zone's [noord, midden en zuid]
    Dit lijkt mij nog steeds de enige betrouwbare vergelijking. Uiteraard kost dit meer tijd om te maken als het nu gepresenteerde waardeloze label.

  • Claudia Bouwens
    10.02.2015 - 10:39 uur | Claudia Bouwens

    Beste Isabelle,

    Je schrijft dat het een denkfout is om de verkopende partij te verplichten om een energielabel te verstrekken. Dat ben ik niet met je eens. Ik vind dat juist het belangrijkste onderdeel van het energielabel. Daardoor kunnen kopers de woningen in de etalage van Funda met elkaar vergelijken op diverse aspecten, waaronder de energieprestatie. En daardoor zal op termijn een hoger of lager energielabel de waarde van het huis gaan beïnvloeden. En daardoor hebben jullie nu zoveel werk: alle te koop staande woningen moeten gelabeld!

  • Adri van Doesburg
    05.02.2015 - 11:19 uur | Adri van Doesburg

    Het energielabel zal zonder een deskundig onderzoek van het object ter plekke nooit het juiste beeld geven. De in het verleden verleende bouwvergunningen moesten voldoen aan minimale eisen. Controle op de uitvoering door de overheid gebeurde hooguit incidenteel. Aan de verleende bouwvergunning kan m.i. dan ook geen waarde worden gehecht als het gaat om de Rc waarde vast te stellen. Vele voorbeelden zijn hiervan bekend geworden door opnames met een "warmtecamera". Veel gebouwen blijken door slecht aangebrachte isolatie zo lek als een mandje. Een e-label dient altijd met een korreltje zout genomen te worden. In voorkomende gevallen adviseer ik mijn opdrachtgevers er rekening mee te houden dat het overlegde label een trede lager kan zijn dan aangegeven.