​Effect olieprijs op energiebesparing gering

Expertartikelen | 1203 keer bekeken
​Effect olieprijs op energiebesparing gering

Een lage olieprijs nodigt niet uit tot energiebesparing, maar leidt ook niet tot meer autorijden. Wel wordt de verkoop van energiezuinigere auto’s versterkt zodra de consument dit in de portemonnee merkt.

Tekst: Theo de Kort en Hans van Cleef, sectoreconomen ABN-Amro

Begin juli stelde het Internationale Energie Agentschap (IEA) dat de lage olieprijs een negatieve invloed heeft op energiebesparing. Energiebesparing speelt een voorname rol in de transportsector. De praktijk in de VS en China wijst uit dat de consument sneller kiest voor een benzineslurpende SUV als de benzineprijs laag is. De vraag is of dit verschijnsel representatief is. Maakt de Nederlandse consument vergelijkbare keuzes op mobiliteitsgebied bij een lage olieprijs?

Lagere olieprijs leidt niet tot meer autorijden
De olieprijs is flink gedaald. Tussen juni 2014 en het dieptepunt in januari 2016 daalde de olieprijs van 115 Amerikaanse dollar per vat naar 27 dollar per vat. De voornaamste reden voor deze daling was overaanbod. De opkomst van schalieolie en het feit dat de OPEC geen marktaandeel wil inleveren, heeft het olieaanbod sneller doen groeien dan de vraag. De beweeglijkheid van de markt wordt extra versterkt door marktspeculatie. Hierdoor schoot de prijs verder naar beneden dan de feitelijke marktsituatie rechtvaardigde. En ondanks het herstel van de olieprijs in de eerste helft van 2016, blijft deze bijzonder laag in vergelijking met de periode 2011-2014. Toch lijkt de conclusie dat de lage olieprijs een groot negatief effect heeft op de energiebesparing voorbarig. Zo is de correlatie tussen de benzineprijs en het autogebruik niet erg hoog. De Nederlandse consument gaat niet ineens meer autokilometers maken omdat de rekening bij de benzinepomp lager uitvalt.

Groei elektrische auto’s fiscaal gedreven
De afgelopen tien jaar is de CO2-uitstoot van nieuw verkochte auto’s in Europa met bijna 40% gedaald. Technologische verbeteringen - zoals een efficiëntere verbranding en lichtere materialen -, en Europese richtlijnen zijn belangrijke oorzaken.  In de Nederlandse situatie is het opvallend dat de daling op de zakelijke markt (-48%) sterker is dan bij auto’s die aan particulieren zijn verkocht (-29%). De sterkere daling van CO2 uitstoot bij lease-rijders komt vooral door fiscale stimulering. De verkoophype van plug-in hybride auto’s eind 2015 zou er nooit zijn geweest zonder fiscaal voordeel voor de zakelijke rijder.

Het Nederlandse (semi-)elektrische wagenpark bestaat voor 85% uit plug-in hybrides. Per 1 januari 2017 verdwijnt het bijtellingsvoordeel voor nieuwe geleverde auto’s van dit type. Daarmee lijkt een einde te komen aan de populariteit van de plug-in hybrides voor de leaserijder. Een elektrische auto is momenteel 30 tot 40% duurder dan een vergelijkbare auto met een conventionele verbrandingsmotor. Door het ontbreken van fiscaal voordeel is slechts 6% van de elektrische auto’s in het bezit van een particulier. Een doorbraak van elektrisch rijden voor particuliere autokopers is pas mogelijk als de prijs concurrerend wordt.

Ook is er een trend naar kleinere auto’s met minder motorinhoud, die daardoor energiezuiniger zijn. De verkoop van nieuwe personenauto’s staat onder druk, terwijl de markt voor occasions enorm is toegenomen. We kunnen dus stellen dat de particuliere consument liever een kleine, tweedehands auto rijdt, dan een grote nieuwe. Daarmee gaat het netto energieverbruik van het Nederlandse wagenpark evengoed omlaag, alleen werkt de nieuwste technologie pas echt goed door met een vertraging van enkele jaren. De praktijk van de afgelopen tien jaar heeft geleerd dat er met energiebesparing bij auto’s flinke stappen worden gemaakt. Dit wordt versterkt zodra de consument dit in de portemonnee merkt.

Klimaatdoelen halen staat los van olieprijs
ABN AMRO ziet de olieprijs weer aantrekken in de loop van het jaar. Als gevolg van de enorme reductie in investeringen in de oliesector zal de productie steeds minder snel groeien in de komende jaren. Als de vraag blijft toenemen, vooral door landen zoals China en India, dan verdwijnt het huidige overaanbod. Er bestaat zelfs een kans dat er olietekorten zijn in de komende jaren. De schalieolieproducenten zijn redelijk flexibel en zullen dat laatste misschien voorlopig kunnen voorkomen. Toch staat een betere balans tussen vraag en aanbod in de oliemarkt een herstel richting 60-70 dollar in 2017 niet in de weg. Een iets hogere olieprijs zou gunstig zijn. Het is een prijs waarmee de producenten beter uit de voeten kunnen, en de consument nog niet de hoofdprijs betaald.

CO2-reductie is de belangrijkste maatregel om opwarming van het klimaat tegen te gaan. Dit is waar 195 landen elkaar in het nieuwe klimaatakkoord hebben gevonden. De regelgeving vanuit overheden zal verder worden aangescherpt en de energiebesparing zal eventueel door middel van subsidies extra worden gestimuleerd, ongeacht de hoogte van de olieprijs. Energiebesparing is geen keuze. En om alle consumenten – dus niet alleen de zakelijke – hierbij te betrekken, is het noodzaak om hen direct van een financieel voordeel te voorzien. Subsidies helpen, maar alleen als deze structureel zijn. En als de olieprijzen langer laag blijven dan nog is het van belang aan de CO2-reductie te voldoen. Want de klimaatdoelen zijn absoluut leidend, en wie weet geeft een hogere olieprijs op termijn alsnog een extra stimulans voor energiebesparing.

Over de auteurs:
Theo de Kort werkt als sectoreconoom autoretail bij het Economisch Bureau Nederland van ABN AMRO. Hij is verantwoordelijk voor de analyses over de autoretail. Daarnaast is hij informatiespecialist en houdt hij zich bezig met communicatievraagstukken. Hij beheert ook het ABN AMRO-twitteraccount @ABNAMROeconomen.

Hans van Cleef werkt als senior sectoreconoom energie bij het Economisch Bureau van ABN AMRO. In deze rol volgt hij de energiemarkt in de breedst mogelijke zin (niet alleen de olie- en gasmarkt, maar ook andere energiebronnen zoals wind- en zonne-energie en bijvoorbeeld de CO2-markt). Van Cleef doet regelmatig verslag van de energiemarkt in diverse publicaties, presentaties en interviews.

Foto: Of de olieprijs nu hoog of laag is, mensen gaan niet minder autorijden (foto Vab.be)

Redactie Ensoc, 8-aug-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • P. Lomito
    10.08.2016 - 19:14 uur | P. Lomito

    @ Hans Lagere kale energieprijs heeft nauwelijks invloed op het tarief dat consumenten betalen voor energie omdat er te veel belastingen tussen zitten. Energiebesparing zal zelfs met dalende (kale) energieprijzen lonen voor consumenten, niet alleen financieel maar vooral qua comfort.

  • Hans Van der Spek
    10.08.2016 - 12:51 uur | Hans Van der Spek

    Een halve waarheid. Wellicht gaat dit op voor de transport en mobiliteit maar zeker niet voor industrie en woningen. Lagere energieprijzen verslechteren de business case van energiebesapring voor bedrijven en consumenten. Zeker bij de grote industrie is dat effect wel degelijk merkbaar.

  • P. Lomito
    08.08.2016 - 15:20 uur | P. Lomito

    "CO2-reductie is de belangrijkste maatregel om opwarming van het klimaat tegen te gaan. Dit is waar 195 landen elkaar in het nieuwe klimaatakkoord hebben gevonden."
    Als je het maar vaak genoeg herhaalt gaan mensen er misschien wel in geloven. Dat de banken meedoen in de CO2-gekte zal wel te maken hebben met de interessante geldstromen die met het klimaatbeleid worden gegenereerd. Er is echter wel een probleempje als de temperatuur op aarde niet verder wil stijgen en daar lijkt het nu steeds meer op.