Duurzaamheid? Het gaat alleen over geld!

Columns | 1648 keer bekeken
Duurzaamheid? Het gaat alleen over geld!

We moeten anders gaan denken als het gaat om de verduurzaming van gebouwen en processen. Dat schrijft Martin Ruiter, managing partner en aandeelhouder bij QING Groep / ESCo Nederland, in zijn column.

Tekst: Martin Ruiter

Verduurzaming van gebouwen en processen, en duurzame energieopwekking zijn ‘hot items’. Het veelbesproken SER-energieakkoord heeft daar een belangrijke bijdrage aan geleverd, maar er zijn ook andere aanjagers. Zo gaat Greenpeace in haar Energy [R]Evolution Scenario ervan uit dat honderd procent duurzame-energieopwekking in 2050 technisch én economisch haalbaar is. Tien jaar geleden was de prognose nog 50 procent. De bijgestelde inzichten zijn onder meer gebaseerd op de sterk gedaalde kosten van wind- en zonne-energie, en op de technische ontwikkelingen, die sneller gaan dan eerder voorzien. Over de inhoud van het rapport zal ik het verder hier niet hebben, wel even over de techniek aan de ene kant versus de economische en financiële overwegingen aan de andere kant.

Crux
Het klopt inderdaad dat de techniek van bijvoorbeeld PV-systemen sterk ontwikkeld is, hetgeen geleid heeft tot hogere rendementen, lagere Wp-prijzen, enzovoorts. En dat zal de komende jaren nog wel even doorgaan dankzij verdergaande innovaties, nieuwe toepassingen etcetera. Maar daar zit hem de crux niet. Die zit aan de financiële kant: 'de centjes'. Beleids- en opiniemakers zijn veelal gefocust op de technische kant van het verhaal. En in gesprekken met onze opdrachtgevers en projectpartners blijkt telkenmale weer dat de investering, met name de voorinvestering, het grote struikelblok is.

Energieneutraal
Laat ik een heel concreet voorbeeld noemen. Sinds 1 januari 2015 geldt voor nieuwbouwwoningen een Energieprestatie Coëfficiënt (EPC) van 0,4; aan te scherpen naar ‘bijna nul’ in 2020. Met de op dit moment beschikbare technieken is het echter geen enkel probleem om nieuwbouwwoningen op dit moment al ‘nul op de meter’ te maken. Dat kost voor een woning van ordegrootte 200.00 euro zo’n 20% extra, zeg maar dertig- tot veertuigduizend euro. Maar daarmee is zo’n woning dan wel meteen voor de rest van zijn levensduur (ga uit van circa 100 jaar) energieneutraal. Dus die extra investering zorgt ervoor dat toekomstige bewoners van dat huis zonder energiekosten kunnen wonen….

Terugverdientijd
‘Meteen doen dan!’, hoor ik u denken. Maar zo gemakkelijk ligt het helaas niet. Constructies met Energie Service Company's (ESCo's) kunnen bijdragen aan de oplossing, maar niet volledig. Want zo’n ESCo moet dan wel het kapitaal ophalen om die extra investering te kunnen voorfinancieren. En dan komt het probleem: voor die (extra) kapitaalsverstrekking hanteren banken en financiers, ook hun ‘groene’ collega’s, standaardvoorwaarden voor terugverdientijd, return on investment (ROI), debt service coverage ratio (DSCR), enzovoorts. En dus krijgen we dan de maatregelen die zo’n woning of gebouw voor de rest van zijn levensduur energieneutraal maken, niet gefinancierd, als die maatregelen niet in tien tot vijftien jaar zijn terugverdiend. Bedrijven nemen de maatregelen niet, als die niet in zeven tot acht jaar zijn terug te verdienen.

Systeemdenken
Als je daar goed over nadenkt is dat raar. We beoordelen die (meer)investering niet op de rest van zijn levensduur, maar slechts op de eerste periode ervan. Ik pleit daarom voor een verandering in het ‘systeemdenken’ bij de financiering van energieprestatieverbetering en duurzame opwekking. Niet meer denken in termen van terugverdientijden en DSCR’s, maar wel in life-cycle costs, milieukosten enzovoorts. Ik weet, het huidige denken is gebaseerd op de manier waarop ons economische systeem is ingericht en op de manier waarop de kapitaalmarkt functioneert. Maar dat neemt niet weg dat ik blijf roepen dat we, als het gaat om verduurzaming, anders moeten gaan denken. Roept u met me mee?

Over de auteur: Martin Ruiter is managing partner/aandeelhouder bij QING Groep / ESCo Nederland. Hij heeft een technisch/bedrijfskundige achtergrond en is gespecialiseerd in de economische kant van verduurzamingsprojecten, met een speciale focus op financieringsconstructies. Zijn stelling luidt: ‘De verduurzaming van Nederland is geen technische, maar een financiële uitdaging’.

Redactie Ensoc, 28-sep-15

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (3)

Reageren
  • Jaap van den Bosch
    30.09.2015 - 10:58 uur | Jaap van den Bosch

    Onder het kopje "Energieneutraal" wordt gesteld dat dit 20% meer kost, bij een woning van 200.000 euro komt dan 30 tot 40.000 euro erbij, en daarmee is die woning dan meteen 100 jaar energieneutraal wordt er gesteld, hier wordt wel het e.e.a. vergeten om verder uit te leggen, begrijp ik ook wel, want als je dat doet kom je teveel in de werkelijkheid. ( dat probleem heeft Volkswagen nu ook )
    Zo'n nul op de meter woning wordt op vele plaatsen voorzien van zonnepanelen, zonnecellen, enz., en eventueel voorzien van accu's, echter als zo'n woning wordt gebouwd met dakpannen en met metselwerk gevels is het niet vreemd als die ook die 100 jaar mee gaan, of je moet 1 keer de pannen vervangen.
    Die zonnecellen en accu's, laat ik maar een gemiddelde nemen en niet te krap rekenen gaan zo'n 20 jaar mee, velen nemen al eerder af in capaciteit, dus die hele handel moet je dan in die looptijd van 100 jaar zo'n 4 a 5 keer vervangen, dus als er geschermd wordt met 100 jaar, dan mag je denken aan een LCA gedachte, maar moet je daar ook de kosten van bijtellen tijdens de levensduur van die woning tja dat hoort nu eenmaal bij dit spel, en moet je die 40.000 euro meerprijs veel hoger inzetten tijdens dus de levensperiode tot het eind van die 100 jaar, en zul je de kosten van die elementen en accu's plus aanbrengen en oude afvoeren moeten bijtellen.
    Die genoemde 40.000 euro is slechts het bedrag bij de aanvang, maar zal je tijdens de LCA looptijd blijven achtervolgen met steeds meer kosten voor vervanging van deze weggooi producten, het dubbele 80.000 euro lijkt mij zeker niet overdreven.

  • P. Lomito
    29.09.2015 - 13:16 uur | P. Lomito

    Voor alle gelovigen in de nul-op-de-meter-woning heb ik een aardig nieuwtje: vanaf 2020 heeft iedereen een slimme meter en gaan we netstroom betalen en zonnestroom terug betaald krijgen afhankelijk van de momentane waarde van stroom. In de zomer is die waarde regelmatig nul of zelfs negatief waardoor zonnestroom van eigen dak vrijwel waardeloos is voor zover je die stroom niet direct gebruikt. Sta je mooi te kijken met je 2.000 kWh zomeroverschot waar je niet voor terugkrijgt.

    Vergeet die nul-in-je-portemonnee-woningen en concentreer je liever op het energiezuinig maken van de woning, dat is duurzamer en langer bruikbaar voor minder geld.

  • Alice Bots
    29.09.2015 - 11:10 uur | Alice Bots

    Alle beslissingen in deze wereld lijken steeds meer te worden genomen op basis van de (korte termijn) economische belangen van de enkeling. De menselijke maat en de leefbaarheid van de wereld komen hierdoor ernstig in het gedrang. Een stuk grond dat braak komt te liggen, zal niet snel meer omgetoverd worden tot een park om de nodige ruimte en zuurstof te bieden aan de omwonenden. Nee, er komt een zo hoog mogelijke torenflat, om zoveel mogelijke euro's uit de vierkante meter te halen. Er worden ook nog steeds huizen ontworpen en gebouwd die zelfs niet voorbereid zijn om ooit nog eens op een eenvoudige manier duurzaam gemaakt te worden. Onbegrijpelijk vind ik het bij voorbeeld dat dakkapellen, afvoerpijpjes en dergelijke nog steeds aan de zuidzijde van een dak geplaatst worden. Maar het korte termijn economisch belang krijgt niet alleen voorrang bij huizenbouw. Ook onder andere de voedselindustrie doet er alles aan om met zo weinig mogelijk natuurlijke (dus relatief dure) ingrediënten een zo hoog mogelijke winst te behalen. Alle gezondheidsrisico's worden daarbij uit het oog verloren. Ik ben het volledig met de schrijver eens. Onze keuzes moeten meer gebaseerd worden op lange termijn belangen, en niet alleen op de economische lange termijn belangen.