Bijstook biomassa in SDE: weg ermee!

Columns | 1985 keer bekeken
Bijstook biomassa in SDE: weg ermee!

Bijstoken van biomassa moet niet langer subsidie krijgen binnen de SDE-regeling, omdat het niet bijdraagt aan de bevordering van de energietransitie. Wind- en zonne-energie doen dat wel, betoogt Martin Ruiter.

Tekst: Martin Ruiter

U kent ongetwijfeld de Stimuleringsregeling Duurzame Energie, kortweg SDE+.  Met de SDE+ stimuleert het ministerie van Economische Zaken de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in Nederland. Vanuit de overweging dat duurzame energie beter is voor het milieu, en Nederland minder afhankelijk maakt van fossiele brandstoffen. 

Onrendabele top
De regeling bestaat, in zijn huidige vorm, sinds 2011. De opwekker bespaart energiekosten door de duurzame opgewekte energie direct te gebruiken, kan soms salderen of krijgt een teruglever-vergoeding van de energieleverancier. Deze inkomsten zijn echter niet altijd voldoende om de investering in de duurzame energieproductie terug te verdienen. De SDE compenseert het verschil tussen deze inkomsten per MWh of MJ en de productiekosten. Dit verschil wordt de ‘onrendabele top’ genoemd.

Aanvraagrondes
De subsidie wordt toegekend voor een periode van 12 tot 15 jaar waarbij de subsidie jaarlijks wordt uitbetaald op basis van de werkelijke hoeveelheid opgewekte duurzame energie. Het principe vanuit de subsidieverstrekker is dat er voor het beschikbare budget (dat jaarlijks opnieuw wordt vastgesteld) zoveel mogelijk duurzame opgewekte energie wordt ingekocht. Dus per aanvraagronde (waarvan de volgende in oktober opengaat) kan in verschillende fasen, met een steeds opklimmend subsidiebedrag worden aangevraagd. Projecten die minder subsidie per MWh nodig hebben kunnen dus eerder worden aangevraagd, waardoor de kans op een positieve beschikking groter is.

Onderscheid
So far, so good. Maar nu komt het: bij de toekenning wordt er geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende vormen van duurzame energie. En hebben we het al een aantal rondes achter elkaar zien gebeuren dat het beschikbare budget werd opgesoupeerd door wind op zee-projecten (hoewel deze categorie in 2016 apart is genomen), en door biomassa-bijstookprojecten. Voor dat eerste is nog wel wat te zeggen: immers, dan wordt er niet alleen in duurzame opgewekte MWh-en geïnvesteerd, maar ook in infrastructuur. Die, na het verlopen van de subsidie-termijn, nog gewoon doorgaat met leveren.

Concurrentievervalsing
Dat geldt voor het bijstoken van biomassa in conventionele centrales natuurlijk niet: daar zou je – met heel veel creativiteit – nog kunnen zeggen dat de opgewekte MW-uren duurzaam zijn; maar die dragen natuurlijk niets bij aan de energietransitie. Sterker nog: daar draagt de SDE bij aan het in stand houden van de fossiele infrastructuur, omdat de brandstof daarvoor gesubsidieerd wordt. Dat valt eerder te scharen onder de noemer ‘concurrentievervalsing’ dan onder de noemer ‘transitiebevordering’…..

Zonnestroom vist achter het net
Al met al heeft dit ten gevolge dat zonnestroom slechts beperkt kans krijgt, in de huidige regeling. PV heeft op dit moment nog relatief veel subsidie nodig. Maar dat is wat mij betreft verdedigbaar, omdat we daarmee wel de transitie faciliteren. Maar de laatste jaren werd de voor PV benodigde fase niet meer bereikt bij de beschikbare budgetten. Vrijwel alle PV-projecten van enige omvang, waaraan nu gewerkt wordt, zijn gebaseerd op fase 6 van 2014; inclusief het 10 MWp -project waaraan wij werken bij afvalverwerker Avri in Geldermalsen. Daarna is er nauwelijks meer bijgekomen. En als u kijkt naar de RvO-publicatie ‘Projecten in beheer SDE(+) juli 2016’ dan zult u zien dat het alleen al het grootste bijstookproject meer subsidie heeft gekregen dan alle PV-projecten die er sinds 2011 gerealiseerd zijn……

Dat moet anders, wat mij betreft. Bijstoken van biomassa moet niet langer subsidiabel zijn binnen de SDE-regeling. Vandaar dat ik zeg: bijstook-SDE, weg ermee!

Over de auteur: Martin Ruiter is managing partner / aandeelhouder bij QING Groep / ESCo Nederland. Hij heeft een technisch/bedrijfskundige achtergrond en is gespecialiseerd in de economische kant van verduurzamingsprojecten, met een speciale focus op financieringsconstructies.

Foto: Elektriciteitscentrale van Drax in het Britse North Yorkshire. De kolencentrale is een van de grootste ter wereld die biomassa kunnen bijstoken (foto Alstom).

Redactie Ensoc, 1-sep-16

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (10)

Reageren
  • 23.11.2016 - 11:17 uur | Mark Bouwmeester

    Hout dat gebruikt wordt voor grootschalige biomassa bijstook is internationaal verkrijgbaar hout. Bijvoorbeeld uit zuid oost verenigde staten. Daar groeien bomen en bossen wel drie maal zo snel doordat de temperatuur hoger is en het vochtiger is. Grove dennen. Softwood. Private landowners leven daar van het bosbeheer. Als ze dit jaar te veel kappen hebben ze volgend jaar geen inkomsten. Generaties lang. Van vader op zoon. Op lange termijn vol te houden, dus.

    De bouw kan het meest voor het hout betalen. Dan de paper en pulp industrie. aar er is nog meer hout. Elk jaar staat er meer overeind. De growth to fellings ratio is groter dan één. Dus je kunt het kopen voor CO2 neutrale energie opwekking en ook voor bio chemische doeleinden. Bio brandstoffen maken. Of bio producten. Alleen staat dat nog in de kinderschoenen en moet de komende jaren ontwikkelen.

    De bio energie kan direct aan de slag. Realiseert bio infrastructuur. Treinrails, havens, opslag, overslag. EN de centrales kunnen dit onder de SDE+ acht jaar omzetten in warmte en elektriciteit. Daarmee ondersteunen ze de wind en de opkomst van zon. s Nachts is er ook stroom, of in die windstille mistige week voor kerst. Groei wind, groei zon, groei geothermie, groei wko! De biomassa energie steunt je. Maar nu meteen CO2 neutraal. Da's mooi.

    En over 8 a 10 jaar, als er geld te verdienen valt aan de biomassa chemie, kan de chemische industrie alle opgezette biomassa infrastructuur en leverings lijnen gaan gebruiken om biomassa gebaseerde productieprocessen te voeden en de noodzakelijke grondstoffen aan te voeren. I like it!

  • P. Lomito
    08.09.2016 - 08:18 uur | P. Lomito

    +++ Vanuit de overweging dat duurzame energie beter is voor het milieu, en Nederland minder afhankelijk maakt van fossiele brandstoffen. +++

    Dit begint op een mantra te lijken, herhaal het maar zo vaak mogelijk, misschien dat mensen het dan gaan geloven. In werkelijkheid hebben de vele windmolens, zonnepanelen en verstookte biomassa niet geleid tot minder CO2-uitstoot maar juist tot meer, wel 5% meer in Nederland volgens een NOS-bericht van 6-9-2016. Het gebruik van fossiele brandstoffen is dan ook toegenomen ondanks de de vele honderden miljarden dollars/euro's die afgelopen jaren wereldwijd in duurzame energie gestoken zijn.

    De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is vanzelfsprekend ook groter geworden, zeker nu in Duitsland kerncentrales gesloten worden zonder eerst het energieverbruik op z'n minst evenredig te verlagen. Duitsland is overgeschakeld op steenkool en (nog vervuilender) bruinkool waardoor de CO2-uitstoot is toegenomen.

    Biomassa is niet duurzaam, de natuur wordt op grote schaal beschadigd waarbij de (SDE+) subsidie de enige drijvende veer is. Stop de subsidie dan stopt ook deze milieuvernietigende subsidie-industrie.

  • 07.09.2016 - 19:41 uur | Carel Anink

    Anton
    De schrijver van het artikel vindt dat het besteden van de SDE gelden aan bijstook niet bijdraagt aan de oplossing van het energievraagstuk en stelt voor om meer steun te geven aan de ontwikkeling van zonenergie. Ik vindt dat het geld beter besteed kan worden aan de ontwikkeling van nucleaire energie. Wat is daar breed aan?
    Waarom ik dat vind? Omdat hoe graag ik het ook zou willen, we met behulp van stromingsbronnen (zon, wind en water) onze energiebehoefte bij lange na niet kunnen dekken. Nu niet en ik zie ook nog geen licht aan de horizon wanneer dat wel zal kunnen. Met Nucleair kunnen we dat wel. Ik zou willen dat de enige oplossing voor het energievraagstuk een droom is. Waaruit ik wakker kan worden en dan zou kunnen ontdekken dat het niet waar is. Echter, hoe meer inzicht ik krijg in de geringheid van de bijdrage die de stromingsbronnen ons kunnen leveren des te meer ik in zie dat de wal eens het schip zal keren en het nucleaire muntje zal vallen. En op dat moment bij velen met een groot gevoel van spijt over alle onjuist bestede SDE gelden.
    Dan nog iets over de cijfers. Ik heb het zelf uitgerekend. Met cijfers van het CBS. Ik ben uitgegaan van het opslaan van ca 40 % van de met wind opgewekte elektriciteit en 70 % van de met zon opgewekte elektriciteit. Zon moet immers voor het verwarmen gebouwen van de zomer naar de winter worden verplaats. Als opslagmedium heb ik gekozen voor ammoniak. Nuon wil dat met de Magnum centrale in Eemshaven gaan doen, ammoniak verstoken die door wind en zon geproduceerd is. Deze wijze van opslag heeft een opslag rendement van ca. 35 %. Het is verassend hoeveel inzicht je krijgt als je zelf sommen gaat maken. En alle informatie die je nodig hebt is op internet te vinden.

  • P. Lomito
    07.09.2016 - 09:25 uur | P. Lomito

    Dat de beoogde energietransitie fysiek onmogelijk is heeft de ingenieursvereniging KIVI al aangetoond in haar publicatie 'De Rekening Voorbij'. Zo even uit mijn hoofd is minstens 5x de oppervlakte van Nederland (inclusief ons deel van de Noordzee) nodig om ons totale energieverbruik op te wekken met hernieuwbare bronnen. Daarnaast is het ook financieel onmogelijk, van 4% naar 100% duurzaam (zonder opslag) in 2050 kost minimaal 800 miljard euro, minimaal omdat er geld bij moet voor méér internationale verbindingen en opslag in bijv. accu's of valmeren. Dat betekent een financiële inspanning van minimaal 24 miljard euro per jaar, dat is 3x meer dan er nu jaarlijks aan SDE+ wordt toegezegd. Voor huishoudens is dat een financieel offer van ruim € 3.300 per jaar ofwel € 275 extra bovenop het maandelijkse termijnbedrag, en dat 34 jaar lang. Er zijn maar weinig huishoudens die dat kunnen ophoesten en ook onze economie zal bezwijken onder het verlies aan koopkracht. Nog waarschijnlijker zal die 800 miljard grotendeels op de bestaande staatsschuld van 455 miljard gestort moeten worden wegens oninbaar. De daardoor verdubbelde rentelasten zullen de overheid noodzaken diep in de begroting te snijden.

    De bijstook van biomassa in kolencentrales is symptomatisch voor het doodzieke Energieakkoord en het gebrek aan realiteitszin in de discussie over een toekomstbestendige energievoorziening. Het heersende ecofascisme is inmiddels zo diep geworteld in onze samenleving dat de (fysieke en financiële) wal het op hol geslagen schip zal moeten keren, helaas met enorme schade voor onze samenleving, welvaart en welzijn.

  • Anton Schiere
    06.09.2016 - 23:36 uur | Anton Schiere

    Carel,
    Even los van het feit of alle door jou genoemde getallen kloppen maak je de discussie in die zin te breed, dat de bijdrage van Martin Ruiter ging over het, in de context van een in ieder geval vereiste transitie in onze energie consumptie, thans typisch volstrekt onjuiste gebruik van SDE+ gelden.

    Of de door jou voorgestane nucleaire opwekking de gedroomde oplossing is?

    Inzet op het terugschroeven van ons energieverbruik moet m.i. eerder bovenaan staan. Dat is breder dan nul op de meter, dat gaat ook over mobiliteit, mensen die dagelijks naar kantoor torens tijgen, onnodige verlichting, om over al onze vliegvakanties maar te zwijgen.

    De echt grootste uitdaging voor de succesvolle energietransitie is het ontwikkelen van de energetisch efficiënte buffer methode van duurzaam opgewekte energie, want ook als we al veel minder energie verbruiken zal het eens niet waaien en schijnt de zon zelfs zonder wolken maar een beperkt deel van de 24 uur.

    Daar moet wat mij betreft alle SDE+ geld voortaan op worden ingezet.

  • Carel Anink
    06.09.2016 - 21:04 uur | Carel Anink

    Alexis
    Je hebt het over de energietransitie. Maar wat bedoel je daarmee? Waarschijnlijk dat we proberen te vermijden dat er CO2 vormende fossiele koolstof wordt gebruikt. Maar met welke middelen wil je dat bereiken? Met zonpanelen en windmolens? Ik ga er vanuit dat je als rekenaar deze optie al hebt doorgerekend. En dat je met mij eens bent dat de 2.500 PJ die we in Nederland verbruiken, waarvan slechts 420 PJ elektriciteit, met windmolens en zonpanelen nooit kunnen opwekken. Overigens laat ik de bunkerenergie (vliegtuigen en zeeschepen), goed voor 600 PJ, buiten beschouwing. Zoals je berekend zult hebben is er 26.680 km² grondbeslag aan zonpanelen voor nodig om deze energie op te wekken. Of met een productie van 2.500 vollaturen per jaar is daar 533.000 MW aan windmolens voor nodig. Gaat niet lukken hé. Ook niet als we alle daken volleggen met zonproductie want dat is maar 400 km². Als we werkelijk de hand aan de ploeg willen slaan met het realiseren van een alternatief voor fossiel dan moeten we de SDE gebruiken om de ontwikkeling van nucleair te versnellen. En wel hierom: Als het volk ooit de keus wordt voorgelegd te kiezen tussen het licht uit of nucleair dan zal er voor nucleair worden gekozen omdat het volk verslaaft is aan energie. Dan kun je er maar beter klaar voor zijn.

  • P. Lomito
    06.09.2016 - 15:42 uur | P. Lomito

    @ Alexis Er is hier blijkbaar veel overeenstemming dat biomassa in de vorm van houtsnippers/pellets die worden meegestookt in kolencentrales niets bijdraagt aan de energietransitie (van fossiel naar een toekomstbestendige energievorm). Zo zijn er ook de dwaze palmolieplantages waarbij oorspronkelijke tropische bossen worden kaalgeslagen voor houtopbrengst en vrijmaken landbouwgrond voor de palmolie. Die palmolie wordt onder andere gebruikt voor de bekende E10-toevoeging in autobrandstoffen. Ook hier is het middel erger dan de kwaal.

    Met biomassa gaan we geen energietransitie realiseren maar met windmolens en zonnepanelen gaat dat ook niet lukken, zelfs niet met grootschalige opslagmogelijkheden, Nederland is gewoon te klein of te dicht bevolkt om in onze energie te voorzien met hernieuwbare bronnen. Het aandeel hernieuwbare energie in de energiemix is een lousy 3% en het kost nu al de grootste moeite om nog ergens een plekje te vinden voor windmolens zonder hinder aan omwonenden, even 33x zoveel windmolens neerzetten als er nu al zijn is dan ook onhaalbaar.

    Gisteren was nog in het nieuws dat de uitstoot van CO2 in Nederland met 5% is toegenomen terwijl er dus al voor vele tientallen miljarden geïnvesteerd zijn in CO2-reductie. Het lukt dus niet, ondanks alle windmolens, zonnepanelen, mestvergisters, aardwarmte en warmtenetwerken, om de CO2-uitstoot te verminderen. Heel vreemd is dit niet want er wordt verkeerd geïnvesteerd: in plaats van eerst energieverspilling tegen te gaan wordt die verspilling met onrendabele windmolens verduurzaamd en dan blijkbaar nog zo weinig dat de CO2-uitstoot gewoon blijft stijgen.

    Wat dan wel?

    Het is duidelijk dat we een alternatief willen voor fossiele brandstoffen die immers eindig zijn. De ontwikkeling van een nieuwe, betrouwbare en bij voorkeur zo goedkoop mogelijke energiebron heeft echter veel tijd nodig. Kansrijke technologieën als nieuwe generatie kernsplitsing / kernfusie zijn niet binnen 20-50 jaar operationeel en tot die tijd moeten we het doen met de resterende fossiele brandstoffen, dat hoeft geen probleem te zijn want de bekende voorraden zijn voldoende om het nog vele honderden jaren uit te zingen met een wereldbevolking van 9 miljard mensen. Maar dan moeten we wel nu de beschikbare middelen inzetten om die nieuwe energiebronnen te ontwikkelen in plaats van onrendabele technieken te subsidiëren zoals biomassa, windmolens, zonnepanelen en opslag. Parallel aan het ontwikkelingstraject voor nieuwe energiebronnen kan begonnen worden met het verminderen van de energieverspilling. Niet alleen maakt ons dat minder afhankelijk van fossiele brandstoffen, het is ook de meest efficiënte manier om tot CO2-reductie te komen. En juist dát gebeurt nu niet...

    Ik kan niet anders concluderen dan dat we met het Energieakkoord van 2013 een verkeerde afslag hebben genomen die ons hoge welvaartsniveau en economie ernstige schade kan toebrengen. De door sommige dwazen gewenste sluiting van kolencentrales zal de wereldwijde CO2-uitstoot niet verlagen en zal ons in afhankelijkheid brengen van buitenlandse energieleverancier, uiteraard tegen hoge kosten en welvaartsverlies.

  • 06.09.2016 - 14:13 uur | Alexis Fischer

    Inderdaad, op deze manier houdt je het fossiele apparaat in stand, terwijl wij de energietransitie hard nodig hebben. Goed verhaal!

  • Anton Schiere
    06.09.2016 - 12:54 uur | Anton Schiere

    SDE+ weg ermee helemaal eens!
    Het is nog veel erger, wij denken bij dat meestoken van z.g. biomassa dat het daarbij gaat om afval- en snoeihout e.d.. Niets is echter minder waar het gaat hier om in in de VS geteeld productie hout, dat hiernaartoe verscheept wordt om dan hier verbrand te worden. Dit louter en alleen omdat dan hier geroepen kan worden, dat bijv. een kwart van de energie in die en die centrale Co2 neutraal is opgewekt.

    Het SDE geld zou m.i. aangewend moeten worden voor het investeren in opslagmiddelen (waterbasins, waterstof, ammoniak of batterij systemen) van met PV, of wind opgewekte duurzame energie. Dan draagt dat geld bij aan de duurzame transitie.

  • P. Lomito
    05.09.2016 - 09:09 uur | P. Lomito

    SDE weg ermee... daar kan ik het wel mee eens zijn. Ook voor windmolens want zelfs deze vorm van duurzame energie leidt niet tot vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen. Van energietransitie is dan ook geen sprake, eerder van vertraging van een echte transitie. Nu zorgt de SDE+ regeling voor de grootste financiële transitie in de NL-geschiedenis, het geld wordt gestolen bij alle huishoudens via de Opslag Duurzame Energie en komt terecht bij een zeer select clubje van banken, windmolenbouwers en grondeigenaren. De huishoudens krijgen niets terug voor hun financiële aderlating, nog geen kWh stroom en onbetrouwbare energielevering op de koop toe.

    De reden voor deze zinloze SDE-regeling heb ik hier al vaker toegelicht: grootschalige energiebesparing is veel effectiever qua CO2-reductie (minder fossiel) en met lagere kosten voor de huishoudens maar dit betekent ook dat de overheid de tientallen miljarden (belasting)inkomsten uit energie ziet halveren waardoor er rigoureus bezuinigd moet worden en daar is geen regering voor te vinden (politieke zelfmoord).

    Daar staat tegenover dat huishoudens doorgaans zelf in staat zijn om hun woning energiezuinig te maken en daarmee de grondslag voor absurde energiebelastingen te halveren... behalve dan voor de minder draagkrachtige huishoudens die niet in staat zijn om hun vaak verouderde (huur)woning energiezuinig te maken. Zij zullen vrij gemakkelijk in financiële problemen komen waardoor de dekking van de SDE-regeling wegvalt en de situatie onhoudbaar wordt. In landen als Denemarken, Duitsland en Spanje heeft men SDE-subsidies al moeten versoberen omdat de problemen aan de onderkant van de samenleving uit de hand liepen. In Nederland zullen ongetwijfeld dezelfde fouten gemaakt worden.