Amsterdamse haven is een brandstofjunkie

Expertartikelen | 1133 keer bekeken
Amsterdamse haven is een brandstofjunkie

De overslag van steenkolen en benzine in de Amsterdamse haven is eindig, maar voorlopig zal de opslag van fossiele brandstof nog de financiële kurk blijven waarop de hoofdstedelijke haven drijft. Volgens het havenbedrijf is een tweesporenbeleid nodig om een energietransitie financieel mogelijk te maken.

Dat bleek op het tweede havendebat van Amsterdam, dat over een van de grootste havens van Europa beschikt. Zelfs voor de twee grote overslagbedrijven van steenkolen in de Amsterdamse haven, OBA Bulk Terminal en Rietlanden, lijkt er de komende tien tot vijftien jaar nog volop werk. ‘We zijn brandstofjunkies geworden’, zegt havendirecteur Dertje Meijer in haar inleidende woorden. Hoewel de twee bulkstuwadoors al enige tijd niet mogen uitbreiden in de haven, lijkt de honger naar goedkope Amsterdamse steenkolen in Duitsland nog niet gestild door de recente omschakeling van nucleaire naar duurzame energie bij de oosterburen. De komende jaren gaan tevens de laatste Duitse steenkolen- en bruinkolenmijnen dicht en daardoor zal de vraag naar de steenkolen zelfs nog licht kunnen toenemen. Een nieuwe toekomst gloort zelfs voor de kolen als ‘back-up’-brandstof voor duurzame energie, zei Bert van Druten, hoofd kolen en vracht van EDF, de moederholding van Rietlanden. ‘Waarschijnlijk kunnen ook de Amsterdamse overslagbedrijven daar een rol in spelen, wellicht in afgeslankte vorm’, verwacht hij.

Biomassa?
De gigantische kolenoverslag in de Amsterdamse haven vervangen met andere energiedragers zoals biomassa acht manager Hans Mattheijer van OBA nauwelijks haalbaar. Daarvoor is de voorraad aan biomassa in Nederland te beperkt, terwijl Amsterdam die ook nog zal moeten delen met concurrenten in de Rotterdamse haven. Hij verwacht dat de energierol van steenkolen nog lang niet is uitgespeeld. Steenkool is een van de moneymakers in de Amsterdamse haven: een kolenschip levert het havenbedrijf al snel 100.000 dollar op. De overslagbedrijven wijzen verder op andere alternatieven zoals het ‘groen maken’ van de kolenverbranding. Daar valt volgens Van Druten nog veel milieuwinst te behalen. Zo kan met nieuwe technologieën de efficiëntie van het verbrandingsproces worden opgekrikt van de huidige 35% naar 50%. In combinatie met stadsverwarming zou dat zelfs verhoogd kunnen worden naar 70%.

Dilemma
Voor het Havenbedrijf is de energietransitie van fossiele naar duurzame energie een ‘dilemma’, zegt operationeel directeur Koen Overtoom van Havenbedrijf Amsterdam. Hij wijst op het feit dat verdienmodellen ‘op de schop’ zullen gaan als de opslag en overslag van fossiele brandstof zijn einde nadert. Het Havenbedrijf opteert dan ook voor een geleidelijk tweesporenbeleid, waarbij met de inkomsten uit de overslag van fossiele brandstof nieuwe duurzame initiatieven en start-ups in de haven financieel worden geholpen. Volgens Meijer is de haven daar al op kleine schaal mee bezig. Volgens haar zou een te abrupt afscheid van de fossiele brandstof een groot gat schieten in de begroting van de Amsterdamse gemeente. En het beeld dat experts schetsen rond mogelijke alternatieven voor steenkolen en benzine is niet altijd helder, voegt Meijer toe. 

Opties genoeg
Voorzitter Manon Janssen, boegbeeld van de topsector energie, en analist Kasper Walet van Maycroft Consulting spraken over hergebruik en delen van restwarmte, energieopslag in koelcellen, biomassa, windparken, smart grids, elektriciteit uit golfslag, algen en fusion als nieuwe energiedragers, maar deze interessante bespiegelingen leveren nauwelijks levensvatbare verdienmodellen op voor de participerende havenbedrijven. Walet verwacht wel dat het energielandschap anno 2030 een groot aantal nieuwe spelers zal laten zien zoals Amazon, Google en Uber-achtige bedrijven die het huidige energiecluster ‘volledig zullen ontwrichten’.

'Het valt wel mee'
Volgens Hari Dattatreya van Vopak zal het niet zo’n vaart lopen en ligt de waarheid voor de tankopslag waarschijnlijk in het midden. Hij wijst erop dat voor benzine als transportbrandstof de komende twintig jaar nog wel een grote markt zal blijven. Energie-transitie zal volgens de Vopak-manager wel een groot vraagstuk worden als de soms vijftig jaar oude opslagtanks dienen te worden vervangen. ‘De vraag is dan hoe je straks gaat investeren als overslagbedrijf. Kies je voor kleinere installaties of blijf je bij groot met de kans op onderbezetting. Dat zijn wel vraagstukken waar wij langzaam voor staan en waar wij een antwoord op moeten vinden.’

Tekst: John Versleijen, journalist bij Nieuwsblad Transport

Foto: Het uitzicht vanuit de locatie van het Havendebat over Amsterdam Centraal en het IJ - Sanders & Rozemeijer

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (1)

Reageren
  • P. Lomito
    20.10.2015 - 12:57 uur | P. Lomito

    Voorlopig hoeven de havenbedrijven zich geen zorgen te maken, de komende 100-200 jaar zal de overslag van kolen en benzine ongewijzigd plaatsvinden omdat met energietransitie nog geen deuk in een pakje energieboter geslagen kan worden. Duurzame opwekking met windmolens en zonnepanelen betekent dat het volledige vermogen van die opwekkers ook in fossiele centrales overeind moet blijven als back-up voor als zon en wind het laten afweten, zoals bijvoorbeeld afgelopen week.

    Verder heb ik de indruk dat de betreffende havenbedrijven niet in paniek raken van de veronderstelde energietransitie... hun fossiele verdienmodel wordt er zelfs niet slechter op.