​5 opties voor energiebesparing bij industriële bakkerijen

Expertartikelen | 1250 keer bekeken
​5 opties voor energiebesparing bij industriële bakkerijen

Industriële bakkerijen hebben diverse mogelijkheden om te besparen op hun energieverbruik, blijkt uit een pilot voor de Energie Prestatie Keuring (EPK). Energieadviseur Bram van As zoomt in op de vijf belangrijkste opties voor energiebesparing.

Tekst: Bram van As

De Nederlandse industriële bakkerijsector bestaat uit circa zestig productielocaties die met name broden, bolletjes, gebak en specialiteiten maken. Een gedeelte van het brood wordt door de retailer of klant nog afgebakken. De belangrijkste afnemers zijn supermarkten en landelijke ketens. Met een typisch energieverbruik van 0,5-1 miljoen Nm3 (normaal kubieke meter) aardgas en 2-4 miljoen kWh (kilowattuur) elektriciteit behoren deze bedrijven tot de middelgrote energieverbruikers. 

Dagvers
Een groot deel van de producten wordt dagvers geleverd. Dit houdt in dat voor de industriële bakkerijen leveringszekerheid en productkwaliteit belangrijke aandachtsgebieden zijn. Voor energie-efficiëntie is tot op heden geen structurele aandacht bij de meeste bedrijven. Tot voor kort werd er tevens weinig gehandhaafd door het bevoegd gezag.

Keuring
Project Techniek en De Kleijn Energy Consultants & Engineers hebben het initiatief genomen om gezamenlijk met een deel van de sector deel te nemen aan een pilot voor de Energie Prestatie Keuring (EPK). In het energieakkoord is aangegeven dat een EPK een systeem moet worden waarbij private dienstverleners een toetsende rol gaan krijgen in de vorm van een periodieke keuring van de energieprestatie van een bedrijf. Een EPK beoogt bedrijven te stimuleren om proactief aan de slag gaan met energiebesparing, waardoor het tempo van energiebesparing omhoog gaat. 

Brons, zilver en goud
Gezamenlijk met de deelnemende bedrijven zijn twee aanpakken ontwikkeld en getest. Bij de eerste aanpak ligt het initiatief voornamelijk bij het bedrijf en heeft de adviseur een begeleidende rol. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een Excel-tool bestaande uit  een branche gemiddelde energiebalans, bedrijfsspecifieke verbruiksgegevens en maatregellijsten. Met deze tool kan het bedrijf zelf maatregelen selecteren. Per maatregel wordt een beschrijving gegeven en indicatie van de besparingen, investeringen en de terugverdientijd. De maatregelen zijn opgedeeld in oplopende ambitieniveaus brons, zilver en goud.

Maatwerk
Daarnaast is een maatwerk-aanpak ontwikkeld, waarbij de rol van de adviseur groter is. De adviseur stelt gezamenlijk met het bedrijf de energiebalans op en werkt de maatregelen uit. Bij het maatwerk zijn de energiebalans en de maatregelen specifiek voor het bedrijf opgesteld waardoor de nauwkeurigheid groter is. Tevens krijgt het bedrijf een plan voor de implementatie van de maatregelen.

Vast punt op agenda
Losstaand van de gekozen aanpak moet energiemanagement een belangrijke rol spelen in de vermindering van het energieverbruik. Energie moet een vast punt zijn op de agenda. Alleen op deze manier kan een structurele aanpak van het verminderen van het energieverbruik worden bereikt. Uit de ontwikkeling van de tool, de feedback van de bedrijven en het maatwerk komen een aantal thema’s naar voren waarop nadrukkelijk kansen liggen voor de sector om de energie-efficiency te verbeteren.

De top vijf van aandachtsgebieden zijn:

1. Luchtovermaat branders broodovens
Brood wordt gebakken in tunnelovens. Deze ovens worden veelal direct of indirect met aardgas verwarmd. Voor de verbranding van aardgas is lucht (zuurstof) nodig. De verhouding lucht / aardgas wordt uitgedrukt in de luchtfactor, waarbij een luchtfactor 1 overeenkomt met exact genoeg lucht voor volledige verbranding. Om te voorkomen dat aardgas onvolledig verbrandt, wordt over het algemeen een verbrandingsfactor van 1,1-1,2 aangehouden. Bij veel ovens in bakkerijen is deze luchtfactor veel hoger. Dit betekend dat er veel meer rookgassen ontstaan waardoor veel warmte verdwijnt door de schoorsteen. Door het beter afstellen van de branders kan op eenvoudige manier, aanzienlijk worden bespaard.

2. Isolatie van leidingen en appendages
Binnen bakkerijen zijn vaak diverse leidingsystemen aanwezig voor stoom, warmwater, thermische olie maar ook ijswater. Vaak is de isolatie van deze leidingsystemen niet op orde. Appendages zijn niet geïsoleerd, of isolatie is in de loop der jaren verdwenen.

3. Scheiden van warme en koude ruimtes
Met name bij de ovens komt veel warmte vrij waardoor de temperatuur in dit gebied flink op kan lopen. In andere gedeeltes van de productie, zoals de deegbereiding dient de ruimte gekoeld te worden. Vaak is er geen of onvoldoende scheiding aanwezig tussen deze productieruimtes.

4. Inzet van restwarmte
In industriële bakkerijen komt veel restwarmte vrij zoals bij de ovens, stoomketel, persluchtcompressoren en koelinstallatie. Deze restwarmte kan worden teruggewonnen en worden ingezet voor bijvoorbeeld verwarming van gebouwen en warm tapwater.

5. Regeling van rijskasten
Na het aanmaken en kneden gaat het deeg door een voor- en/of narijskast. In deze kasten wordt de temperatuur en luchtvochtigheid geregeld zodat het deeg rijst. Voor de regeling van het klimaat in deze kasten kan zowel verwarmd, gekoeld, bevochtigd en ontvochtigd worden. Bij een slechte regeling kan zowel gekoeld als verwarmd worden. Door kritisch de regeling te volgen en aan te passen en indien mogelijk gebruik te maken van buitenlucht kan het energieverbruik voor de rijskasten aanzienlijk verminderd worden.

Vervolg EPK-pilot
De EPK-pilot voor industriële bakkerijen is onderdeel van in totaal negen pilots. Deze pilots zijn allen in juli afgerond. De resultaten van deze pilots worden geëvalueerd waarna er een advies wordt uitgebracht over het vervolgtraject. De Kleijn staat positief tegenover een vervolg op de EPK-pilot. Door een combinatie van kennisoverdracht, ondersteuning van bedrijven door een onafhankelijke adviseur en de samenwerking met het bevoegde gezag zal de EPK een positieve impuls geven aan de doelstellingen voor energiebesparing. Wij zien in het maatwerk een toegevoegde waarde voor deze sector om tot een structurele vermindering van het energieverbruik te komen.

Over de auteur: Bram van As is algemeen directeur en eigenaar van De Kleijn Energy Consultants en Engineers en bestuurslid van FedEC, beroepsvereniging van energieadviseurs. De Kleijn richt zich met name op energiebesparing voor industriële bedrijven. De Kleijn ondersteunt bedrijven met zowel energieadvies als engineering en bouwondersteuning bij de realisatie van energie-gerelateerde projecten.

Foto: Industriële bakkerijen moeten de koele ruimte voor deegbereiding beter afscheiden van warmere plekken om energie te besparen (foto Wikipedia)

Redactie Ensoc, 10-sep-15

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de Ensoc nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (0)

Reageren